Pożyczka od rodziny. Na co trzeba zawrócić uwagę, żeby uniknąć kłopotów

Maja Retman
rozwiń więcej
Pożyczka od rodziny. Na co trzeba zawrócić uwagę, żeby uniknąć kłopotów / Pożyczka od rodziny. Na co trzeba zawrócić uwagę, żeby uniknąć kłopotów / Shutterstock / Shutterstock

Rodzice pomagają dziecku kupić mieszkanie, brat pożycza siostrze pieniądze na spłatę kredytu, a dziadkowie dorzucają wnukowi do remontu. W rodzinie takie wsparcie nikogo nie dziwi. Problem zaczyna się wtedy, gdy pieniądze trafiają na konto, a podatnik zapomina o formalnościach. Dla skarbówki nie ma bowiem znaczenia, że pożyczkodawcą jest mama, tata czy rodzeństwo. Rodzinna pożyczka również może wiązać się z obowiązkiem wobec fiskusa. A jego niedopełnienie może kosztować znacznie więcej niż sama pożyczka.

Z punktu widzenia prawa każda pożyczka, także od rodziców, dzieci czy rodzeństwa, jest umową podlegającą podatkowi od czynności cywilnoprawnych. To tak zwany PCC. Wynosi 0,5 procent wartości pożyczki. Na szczęście przepisy przewidują ulgę podatkową dla pożyczek rodzinnych. Jeżeli kwota pożyczona od jednej osoby w ciągu pięciu lat nie przekracza 9 637 zł, podatnik nie musi jej zgłaszać ani płacić PCC. W praktyce oznacza to, że drobne wsparcie finansowe od bliskich pozostaje poza radarami fiskusa.

Kiedy zaczynają się problemy?

Problemy zaczynają się, gdy pożyczka od członka rodziny przekracza próg 9 637 zł. Wtedy, by skorzystać ze zwolnienia z podatku, trzeba spełnić kilka warunków jednocześnie: pieniądze muszą pochodzić od najbliższej rodziny, być przekazane w sposób możliwy do udokumentowania – najlepiej przelewem bankowym lub przekazem pocztowym – a w ciągu czternastu dni od otrzymania środków należy złożyć w urzędzie skarbowym deklarację PCC-3.

To właśnie ten obowiązek najczęściej bywa pomijany. Niektórzy zakładają, że skoro pożyczka jest „rodzinna”, fiskus nie będzie się nią interesował. Tymczasem przekazanie pieniędzy w gotówce lub brak zgłoszenia może skutkować sankcyjnym podatkiem sięgającym nawet dwudziestu procent wartości pożyczki.

Fiskus zagląda na bankowe konta

W ostatnich latach urzędy skarbowe coraz uważniej przyglądają się przelewom na rachunkach bankowych. Duży przelew od rodzica, dziecka lub rodzeństwa, który nie ma odzwierciedlenia w deklaracji PCC-3, może wzbudzić zainteresowanie urzędu. W takiej sytuacji to podatnik musi udowodnić, że pieniądze nie były ukrytym dochodem, lecz legalną pożyczką.

Deklarację PCC-3 można złożyć zarówno elektronicznie przez portal podatkowy, jak i osobiście w urzędzie skarbowym. Trzeba wskazać w niej kwotę pożyczki, dane obu stron oraz stopień pokrewieństwa. Nawet jeśli pożyczka korzysta ze zwolnienia, w rubrykach dotyczących podatku wpisuje się zero złotych, lecz sam obowiązek zgłoszenia pozostaje aktualny.

Jak uniknąć kłopotów ze skarbówką

Eksperci podatkowi podkreślają, że przy pożyczkach rodzinnych najbezpieczniej jest dopełnić podstawowe formalności. Wystarczy prosta umowa pożyczki, przekazanie pieniędzy przelewem oraz terminowe złożenie deklaracji PCC-3. Szczególnie ważne jest to przy większych kwotach, na przykład na zakup nieruchomości. Brak formalności może oznaczać nie tylko konieczność zapłaty wysokiego podatku, ale też problemy przy kontroli skarbowej czy w razie rodzinnego sporu. Kilkanaście minut wypełnienia obowiązków wobec fiskusa może uchronić przed poważnymi kłopotami.

Infor.pl
Skarbówka właśnie odmówiła ulgi termomodernizacyjnej. Zadecydował jeden brak w dokumentach
23 sie 2026

Współwłaścicielka domu dołożyła 30 proc. do gminnej inwestycji w pompę ciepła i instalację fotowoltaiczną, ma dowód przelewu, zaświadczenie z gminy i potwierdzone za zgodność kopie faktur, a mimo to nie odliczy ani złotówki. Skarbówka uznała, że o wszystkim przesądza jeden dokument, którego podatniczka nie posiada.

Skarbówka bierze się za pieniądze pożyczane od najbliższej rodziny. Fiskus wlepia za to dotkliwe, finansowe kary
23 sie 2026

Rodzice dokładają się do kupna mieszkania, rodzeństwo wspiera w finansowych tarapatach, dziadkowie dorzucają się do remontu… Wydawałoby się, że to oczywista pomoc, „rodzinny gest”, a jednak fiskus patrzy na takie przelewy z dużą uwagą. Okazuje się, że nawet pieniądze od bliskich mogą stać się formalnym obowiązkiem podatkowym. Brak zgłoszenia pożyczki lub pominięcie obowiązków wobec urzędu skarbowego może skończyć się dotkliwą karą. I to nawet wtedy, kiedy nie było w tym żadnej złej woli.

Pracodawcy mają tylko kilka miesięcy na przygotowanie się do nowych przepisów BHP
22 sie 2026

Pracodawcy mają tylko kilka miesięcy na przygotowanie się do nowych przepisów BHP dotyczących pracy w wysokich temperaturach. Regulacje wchodzą w życie w styczniu 2027 r. Które branże będą nimi najbardziej dotknięte? Co powinni już teraz robić zatrudniający?

Nawet 3292 zł z MOPS bez kryterium dochodowego. Kto może dostać specjalny zasiłek celowy?
22 sie 2026

Przekroczenie kryterium dochodowego nie zawsze zamyka drogę do uzyskania pieniędzy z pomocy społecznej. W szczególnie uzasadnionych przypadkach MOPS może przyznać specjalny zasiłek celowy - maksymalnie 1010 zł osobie samotnej, 1646 zł dwuosobowej rodzinie, a w przypadku czteroosobowej rodziny nawet 3292 zł. Świadczenie jest jednorazowe, bezzwrotne i zależy od indywidualnej oceny sytuacji.

5 uczelni w Polsce, które dają najlepszy start na rynku pracy [Ranking]
22 sie 2026

Jakie 5 uczelni w Polsce daje najlepszy start na rynku pracy? Oto ranking, który bierze pod uwagę m.in. wynagrodzenia, czas potrzebny na znalezienie pracy, ryzyko bezrobocia, przedsiębiorczość i kontynuowanie kształcenia przez absolwentów poszczególnych uczelni wyższych.

Osoby w wieku 25-34 lat chcą zmieniać pracę po zobaczeniu życia zawodowego innych w social mediach
22 sie 2026

Osoby w wieku 25-34 lat chcą zmieniać pracę po zobaczeniu treści przedstawiających życie zawodowe innych w social mediach. Zazdroszczą zarobków i łatwego łączenia życia zawodowego z życiem prywatnym.

Nie 25%, a 55% [lub nawet 60%] świadczenia po zmarłym współmałżonku lub współmałżonce od 1 stycznia 2027 r. Dla kogo taka renta wdowia?
23 sie 2026

Od 1 lipca 2025 r. owdowiałe seniorki i seniorzy – w ramach tzw. renty wdowiej – mogą pobierać jednocześnie własne świadczenie emerytalno-rentowe i rentę rodzinną (stanowiącą część emerytury lub renty po zmarłym mężu lub żonie). W zależności od wybranej konfiguracji – jest to aktualnie 15% własnego świadczenia i 100% renty rodzinnej lub 15% renty rodzinnej i 100% własnego świadczenia. Od 1 stycznia 2027 r. wysokość własnego świadczenia lub odpowiednio renty rodzinnej wypłacanej w zbiegu (w ramach tzw. renty wdowiej), wzrośnie natomiast z 15% do 25%. Niektóre owdowiałe Polki i Polacy, mogą jednak liczyć na jeszcze wyższe świadczenia – sięgające nawet 55% lub 60% emerytury lub renty zmarłego współmałżonka lub współmałżonki.

Pieniądze po zmarłych leżą na kontach w ZUS. Można odzyskać nawet 100 tysięcy. Bliscy nie o tym nie wiedzą. Jak to zrobić?
23 sie 2026

Jak to jest z tymi pieniędzmi na subkoncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, kiedy ktoś umiera? Czy współmałżonek albo dzieci mogą je dziedziczyć? Okazuje się, że tak, jednak bliscy często nie wiedzą, że mają do tego prawo. Jak jest skala owej niewiedzy. Gigantyczna. To blisko 660 milionów złotych, po które nikt do ZUS się nie zwrócił.

Zakaz palenia w oknach, na balkonach i klatkach schodowych. Sprawa wciąż powraca. Wzorem będą regulacje litewskie? Trzeba chronić prawa obywateli
22 sie 2026

Zakaz palenia na balkonach i klatkach schodowych. Sprawa wciąż powraca w Ministerstwie Zdrowia. Wzorem mogą być regulacje litewskie? Palenie papierosów w miejscach publicznych wciąż budzi emocje. Resort nie jest jednak chętny do podjęcia radykalnej decyzji.

Rachunki za śmieci drenują portfele seniorów. Niektórzy mogą nie zapłacić ani grosza. Wystarczy jeden krok
21 sie 2026

Rosnące koszty wywozu odpadów komunalnych coraz mocniej uderzają w domowe budżety Polaków. Dla osób pobierających emeryturę opłata za śmieci stała się jednym z najbardziej uciążliwych wydatków stałych. Nie wszyscy jednak wiedzą, że przepisy przewidują sytuacje, w których rachunek za odpady może wynieść równe 0 zł. Wystarczy dopełnić prostych formalności.

pokaż więcej
Proszę czekać...