Najnowszy komunikat ZUSu dotyczy milionów Polaków, ponieważ stosowane oszustwa są coraz to bardziej wyrafinowane. Teraz można spotkać się z takimi hasłami w wiadomościach od oszustów: inwestycje z ZUS, błąd w rozliczeniu zdrowotnym, płatny program emerytalny - uważaj na te próby wyłudzenia danych i zgłoś pilnie sprawę do ZUSu pod numer 8080! Analizujemy też jakie kary grożą za fałszywe podszywanie się, kradzież danych i oszustwo.
- Dostałeś takiego SMS-a z ZUS? Natychmiast zgłoś go pod numer 8080!
- Jak sprawa wygląda na gruncie Kodeksu karnego i co grozi za takie oszukańcze działania?
- ZUS informuje: podejrzane SMS-y to tylko wierzchołek góry lodowej. Przestępcy nieustannie modyfikują swoje techniki, aby uśpić naszą czujność
- Co zrobić, aby nie paść ofiarą cyberprzestępców?
Dostałeś takiego SMS-a z ZUS? Natychmiast zgłoś go pod numer 8080!
Mieszkaniec Zielonej Góry, który otrzymał na swój telefon komórkowy podejrzaną wiadomość z linkiem prowadzącym rzekomo do portalu eZUS, zachował zimną krew. Zamiast kliknąć w odnośnik, udał się do najbliższej placówki ZUS, aby zweryfikować SMS-a. Na miejscu urzędnicy potwierdzili jego przypuszczenia – była to próba wyłudzenia danych.
POLECAMY: Rozliczenie płac w praktyce
Jak sprawa wygląda na gruncie Kodeksu karnego i co grozi za takie oszukańcze działania?
Kodeks Karny reguluje różnego typu przestępstwa. Jednym z nich jest typowe oszustwo. Uregulowane jest w art. 286 Kodeksu Karnego, jego istota jest opisana w § 1: Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
Mamy również uregulowane w art. 287 Kodeksu Karnego tzw. oszustwo komputerowe, z § 1 wynika, że kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub wyrządzenia innej osobie szkody, bez upoważnienia, wpływa na automatyczne przetwarzanie, gromadzenie lub przekazywanie danych informatycznych lub zmienia, usuwa albo wprowadza nowy zapis danych informatycznych, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Takich spraw o przestępstwo z art. 287 KK jest sporo. Warto zwrócić uwagę na postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 28 września 2023 r., II KK 230/23, teza: do wypełnienia znamion przestępstwa z art. 287 § 1 KK nie jest konieczne powstanie szkody. Do znamion tego przestępstwa należy bowiem również działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
Wyrok Sądu Rejonowego w Wieliczce - II Wydział Karny z dnia 30 grudnia 2022 r., II K 710/22, teza: zachowanie polegające na przełamaniu zabezpieczeń na elektronicznych urządzeniach bankowych i dokonanie dzięki nim zaboru pieniędzy stanowi przestępstwo kradzieży z włamaniem.
ZUS informuje: podejrzane SMS-y to tylko wierzchołek góry lodowej. Przestępcy nieustannie modyfikują swoje techniki, aby uśpić naszą czujność
Podejrzane SMS-y to tylko wierzchołek góry lodowej. Przestępcy nieustannie modyfikują swoje techniki, aby uśpić naszą czujność. Do najpopularniejszych metod oszustów podszywających się pod pracowników ZUS należą:
- „Błąd w rozliczeniu zdrowotnym”: masowe SMS-y o rzekomej niedopłacie niewielkiej kwoty na ubezpieczenie zdrowotne. Przestępcy straszą wysokimi karami i podsuwają link do szybkiej płatności.
- Płatny program emerytalny: telefoniczne oszustwo wymierzone w seniorów. Głos w słuchawce obiecuje podwyższenie emerytury w zamian za wpłacenie jednorazowej „opłaty rejestracyjnej”.
- Inwestycje z ZUS (deepfake): fałszywe reklamy w mediach społecznościowych. Wykorzystują cyfrowo zmanipulowany wizerunek znanych osób lub urzędników państwowych, zachęcający do udziału w rzekomych „państwowych projektach finansowych”.
- Wizyty fałszywych urzędników: oszuści odwiedzają starsze osoby w ich domach. Pod pretekstem weryfikacji dokumentów ZUS kradną gotówkę lub wyłudzają numery PESEL.
W przypadku podszywania się, mamy do czynienia z art. 190a Kodeksy Karnego: kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne jej dane osobowe lub inne dane, za pomocą których jest ona publicznie identyfikowana, przez co wyrządza jej szkodę majątkową lub osobistą, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, że nigdy nie wysyła wiadomości SMS zawierających linki do stron zewnętrznych. Urzędnicy nigdy nie proszą też o podawanie haseł, loginów czy danych kart płatniczych przez telefon.
Co zrobić, aby nie paść ofiarą cyberprzestępców?
Co istotne, elektroniczny kontakt z ZUS-em odbywa się z osobami, które mają aktywne konto na portalu eZUS (dawne PUE ZUS) i same świadomie wybrały taką formę korespondencji w ustawieniach konta. Ewentualnie powiadomienia z ZUS dotyczą spraw, które są obsługiwane wyłącznie elektronicznie, np. świadczenia dla rodzin.
Aby nie paść ofiarą cyberprzestępców:
- Nie podawaj poufnych informacji ani danych osobowych w odpowiedzi na podejrzane wiadomości.
- Nie klikaj w żadne linki przesyłane w e-mailach, SMS-ach czy przez komunikatory, jeśli nie masz 100% pewności co do ich źródła.
- Nie otwieraj załączników pochodzących z nieznanych adresów e-mail.
Jeśli masz wątpliwości co do autentyczności wiadomości, skontaktuj się bezpośrednio z ZUS lub zgłoś sprawę na policję. Jeśli na Twój telefon trafił podejrzany SMS, przekieruj go natychmiast na darmowy numer 8080. W ten sposób systemy bezpieczeństwa zablokują złośliwą domenę, a Ty uratujesz przed oszustwem inne osoby.
Z kolei podejrzane reklamy w sieci oraz fałszywe strony internetowe zgłaszaj bezpośrednio do ekspertów z CERT Polska. Możesz to zrobić za pomocą prostego formularza na stronie https://incydent.cert.pl lub bezpośrednio w aplikacji mObywatel po wybraniu opcji „Bezpiecznie w sieci”. Dzięki niej w łatwy sposób zgłosisz niepokojące incydenty w sieci, takie jak fałszywa strona internetowa czy podejrzany e-mail lub SMS. W ten sposób przyczynisz się do poprawy naszego wspólnego bezpieczeństwa w Internecie. Informacje, które zgłosisz, trafią do doświadczonych specjalistów od cyberbezpieczeństwa z CERT Polska.
POLECAMY: Kalkulator ilości dni
Źródło: ZUS i Kodeks Karny