MOPS i ZUS. Jakie świadczenia może dostać osoba z niepełnosprawnością? [Tabela]

Wioleta Matela-Marszałek
Autorka licznych publikacji, dziennikarka, redaktorka, prawniczka, adwokatka (niewykonująca zawodu)
rozwiń więcej
MOPS czy ZUS dla osoby z niepełnosprawnością? / MOPS czy ZUS dla osoby z niepełnosprawnością? / Shutterstock

Osoby z niepełnosprawnościami nie zawsze wiedzą, który organ wypłaca świadczenie i do czego uprawniają poszczególne orzeczenia. Jakie wsparcie można otrzymać z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych? Co z zasiłkami z pomocy społecznej? Czy niepełnosprawność oznacza niezdolność do samodzielnej egzystencji? Oto najważniejsze zasady obowiązujące w 2026 roku i zmiany zaplanowane na rok 2027!

rozwiń >

Jakie orzeczenie może otrzymać osoba z niepełnosprawnością?

Aktualnie trwają prace nad przebudową systemu orzekania o niepełnosprawności. Reforma ma objąć również świadczenia należne osobom z niepełnosprawnościami. Prace te zostały jednak zaplanowane na kilka najbliższych lat. Dopóki system się nie zmieni, nadal obowiązują odrębne orzeczenia ZUS i PZON, a także dość skomplikowane zasady dotyczące prawa do poszczególnych świadczeń.

Kluczowe znaczenie mają tu przede wszystkim:

orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydawane przez miejskie/powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności; decyzje ustalające poziom potrzeby wsparcia, wydawane przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawność);

orzeczenia o niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji, wydawane przez lekarzy orzeczników i komisje lekarskie ZUS.

Kto jest niezdolny do pracy? Co oznacza niezdolność do samodzielnej egzystencji?

Orzekanie o niezdolności do pacy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji jest jednym z zadań ZUS. Aktualnie obowiązują jeszcze przepisy, zgodnie z którymi orzeczenia wydają lekarze orzecznicy ZUS (w I instancji) i komisje lekarskie ZUS (w II instancji). Od początku 2027 roku zasadą będzie jednoosobowe orzekanie w obu instancjach. Komisje lekarskie wydadzą orzeczenia tylko w szczególnie skomplikowanych sytuacjach.

Jak wygląda procedura uzyskania orzeczenia? Otóż ZUS rozpoczyna postępowanie orzecznicze, gdy wpływa wniosek o świadczenie dla osób niezdolnych do pracy lub samodzielnej egzystencji (np. wniosek o rentę). W ten sposób ustala się prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalnej czy świadczenia uzupełniającego.

Co ważne, obecnie przepisy nie określają maksymalnego terminu, w jakim powinno zostać wydane takie orzeczenie. Od 1 stycznia 2027 r. ulegnie to zmianie i pojawi się 30-dniowy termin na wydanie orzeczenia. Będzie on liczony od dnia wszczęcia postępowania o wydanie orzeczenia. W przypadku przekroczenia terminu, będzie można wnieść ponaglenie.

Zgodnie z przepisami, za niezdolną do pracy uznaje się osobę, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Z kolei częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

W przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji.

Stopień niepełnosprawności i potrzeba wsparcia

Orzeczenia o niepełnosprawności w przypadku dzieci do 16. roku życia i orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (lekkim, umiarkowanym, znacznym) wydają miejskie/powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (w pierwszej instancji) i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (jako druga instancja). Określone orzeczenia są ważne dla uzyskania przykładowo takich świadczeń jak zasiłek pielęgnacyjny czy świadczenie pielęgnacyjne dla opiekunów dzieci z niepełnosprawnościami.

Decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Wniosek o wydanie takiej decyzji można złożyć razem z wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Decyzja jest istotna dla osób, ubiegających się o świadczenie wspierające. Dopiero uzyskanie takiego dokumentu umożliwia ubieganie się o świadczenie w ZUS.

Orzeczenie o niepełnosprawności a niezdolność do pracy

Warto pamiętać, iż orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o:

• całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

• niezdolności do samodzielnej egzystencji jest traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

• całkowitej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności;

• częściowej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Ważne

Niepełnosprawność nie zawsze oznacza jednak niezdolność do pracy. W praktyce zatem orzeczenie o niezdolności do pracy może być równoznaczne z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, ale nie na odwrót.

Kto wypłaca świadczenia dla osób z niepełnosprawnościami? Tabela i kwoty

Poniżej tabelaryczne zestawienie najważniejszych świadczeń z informacją kto je wypłaca i aktualnymi miesięcznymi kwotami:

Śwdadczenie

Kwota

Organ wypłacający

ZUS

MOPS/MOPR

Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy

od

1978,49 zł (brutto)

+

Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy

od

1483,87 zł

(brutto)

+

Dodatek pielęgnacyjny

366,68 zł

(netto)

+

Renta socjalna

1978,49 zł

(brutto)

+

Dodatek dopełniający do renty socjalnej

2704,71 zł (brutto)

+

Świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji

do 500 zł

(netto)

+

Świadczenie wspierające

od 792

do 4353 zł

(netto)

+

Zasiłek pielęgnacyjny

215,84 zł

(netto)

+

Świadczenie pielęgnacyjne

3386 zł

(netto)

+

Zasiłek stały

do

1229 zł

(netto)

+

Ważne

Pamiętajmy, iż nie wszystkie świadczenia można pobierać jednocześnie.

Przykład

Przykładowo, gdy osoba z niepełnosprawnością ma prawo do renty socjalnej, to nie dostanie zasiłku stałego. Inne świadczenia, które nie podlegają łączeniu to chociażby zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny.

Świadczenia z MOPS i ZUS [FAQ]

Czy w 2027 roku wzrośnie zasiłek stały?

Na przyszły rok przypada ustawowa weryfikacja kwoty zasiłku pielęgnacyjnego. W tym momencie nie wiemy jeszcze czy rząd zdecyduje się na podwyższenie wysokości tego świadczenia.

Czy orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy uprawnia do zasiłku stałego z MOPS?

Tak, z takim orzeczeniem można otrzymać zasiłek stały, jeżeli spełnione jest kryterium dochodowe.

Infor.pl
MOPS i ZUS. Jakie świadczenia może dostać osoba z niepełnosprawnością? [Tabela]
13 lip 2026

Osoby z niepełnosprawnościami nie zawsze wiedzą, który organ wypłaca świadczenie i do czego uprawniają poszczególne orzeczenia. Jakie wsparcie można otrzymać z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych? Co z zasiłkami z pomocy społecznej? Czy niepełnosprawność oznacza niezdolność do samodzielnej egzystencji? Oto najważniejsze zasady obowiązujące w 2026 roku i zmiany zaplanowane na rok 2027!

Dodatek pielęgnacyjny w 2026 r. Ile, dla kogo, jak uzyskać? Kto dostanie automatycznie a kto musi złożyć wniosek?
13 lip 2026

Jeśli senior ukończył 75 lat i pobiera z ZUS-u emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, to dostanie z ZUS dodatkowe pieniądze z tytułu dodatku pielęgnacyjnego. Co do zasady bez wniosków i formalności. ZUS będzie je przekazywał na konto seniora razem z wypłatą głównego świadczenia (tj. emerytury lub renty). Ale w niektórych przypadkach trzeba złożyć wniosek o ten dodatek. Ile wynosi dodatek pielęgnacyjny w 2026 roku?

Wynagrodzenia w centrach dystrybucyjnych rosną najszybciej. Operator wózka do 8,5 tys. zł, dyrektor do 32 tys. zł
13 lip 2026

Płace w centrach dystrybucyjnych wzrosły średnio o 5 proc. rok do roku, podczas gdy w całym badanym sektorze przemysłowym było to 3 proc. Najmocniej zyskują dziś role kluczowe dla ciągłości pracy magazynu, logistyki i obsługi systemów WMS. Firmy wciąż pilnie szukają magazynierów, operatorów wózków widłowych, brygadzistów i kierowników zmiany. Ile konkretnie można dostać?

Przelewasz pieniądze na konto małżonka? Zwróć uwagę na tytuł przelewu zanim urząd skarbowy zgłosi się po pieniądze
13 lip 2026

Skąd biorą się problemy dotyczące opodatkowania darowizn dokonywanych między małżonkami, skoro mogą one korzystać ze zwolnienia od podatku? Dziś, gdy niemal wszystkie czynności finansowe, których dokonujemy na co dzień przybierają formę elektroniczną, przekazywanie pieniędzy jest bardzo łatwe, ale też bardzo widoczne. A urząd skarbowy nie zawsze widzi je tak samo, jak odbiorca i nadawca.

PFRON: Są aneksy dla osób niepełnosprawnych. Zwrot sprzętu do 2028 r. Można przejąć za darmo [likwidacja wypożyczalni]
13 lip 2026

10 czerwca 2026 r. PFRON na nowo otworzył wypożyczalnię sprzętu dla osób z niepełnosprawnością. To jest otwarcie w procesie zamykania wypożyczalni. Brzmi dziwnie, ale założenie jest takie, że osoby z niepełnosprawnością wypożyczą sprzęt z likwidowanej wypożyczalni, dzięki czemu urządzenia nie będą już zalegały w magazynach i generowały kosztów przechowywania. Jednocześnie do końca 2027 r. Sejm ma uchwalić przepisy pozwalające na przejęcie na własność od 3000 do około 5000 jednostek sprzętu i oprogramowania przez osoby z niepełnosprawnością, które wypożyczą go po 10 czerwca (deklarowana przez PFRON wartość to 4000 jednostek z marginesem +/- 20%). Z podobnych zasad skorzystają także osoby, które wypożyczyły sprzęt przed 2025 r. – zamiast go zwracać będą mogły aneksować umowy do końca 2028 r. i w tym okresie przejąć go na własność.

Unijne regulacje uderzają w biznes. Czy polskie firmy zdążą wdrożyć CSRD, NIS2, DORA i AI Act?
13 lip 2026

CSRD, NIS2, DORA i AI Act zmieniają zasady prowadzenia biznesu w Europie. Dla polskich przedsiębiorstw oznacza to nowe obowiązki w zakresie raportowania, cyberbezpieczeństwa i zarządzania ryzykiem. Eksperci podkreślają jednak, że zgodność z unijnymi regulacjami może stać się nie tylko wyzwaniem, ale także źródłem przewagi konkurencyjnej.

Sprzęt od PFRON można za darmo zatrzymać. Sejm właśnie uchwala nowelizację ustawy o rehabilitacji [projekt]
13 lip 2026

Osoby niepełnosprawne mogą za darmo przejąć od PFRON cenny sprzęt i oprogramowanie. Na stole jest 4000 jednostek sprzętu i oprogramowania (z opcją zwiększenia albo zmniejszenia tej liczby o 20%). Warunkiem jest "zainwestowanie" w 2% kaucję, pożyczenie sprzętu na okres wymagany do uchwalenia przepisów likwidacyjnych przez Sejm. Kaucja jest zwrotna. Cały program to likwidacja Wypożyczalni PFRON, która zakończyła działalność w 2025 r., ale działa na nowo od 10 czerwca 2026 r. To na pozór dziwna sytuacja - zlikwidowano w 2025 r. a teraz działa od nowa. Ale to dalej jest "działalność likwidacyjna". PFRON i rząd wybrały taką ścieżkę likwidacji - wypożyczalnia wypożyczy sprzęt, który dziś generuje koszty na magazynie. A następnie PFRON przekaże osobom niepełnosprawnym na własność i za darmo. I wtedy osoby niepełnosprawne otrzymają zwrot 2% kaucji. Dlaczego tak? Bo w Sejmie trwa nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która umożliwi prawnie całą operację przekazania sprzętu osobom niepełnosprawnym. Akurat jak zostanie opublikowana w Dzienniku Ustaw, to już duża część sprzętu będzie u osób niepełnosprawnych (jako wypożyczony).

Nowe zasady funkcjonowania spółdzielni uczniowskich
13 lip 2026

W oparciu o podpisane przez prezydenta zmiany w Prawie oświatowym od 1 września 2026 roku kompleksowo uregulowano zasady funkcjonowania spółdzielni uczniowskich. Członkami założycielami będą mogli być uczniowie mający skończone 13 lat.

Masz psa lub kota? Skarbówka i urzędnicy mogą zażądać od Ciebie pieniędzy. Część właścicieli zapłaci nawet 186,29 zł
13 lip 2026

Posiadanie czworonoga to ogromna radość, ale i spore koszty, które nie ograniczają się jedynie do karmy i wizyt u weterynarza. W Polsce właściciele psów i kotów muszą mierzyć się z przepisami podatkowymi, o których wielu z nich nie ma pojęcia. Choć w przestrzeni publicznej regularnie wraca temat tzw. "podatku od czworonoga", zasady rozliczania się za psa i kota drastycznie się od siebie różnią.

Prof. Modzelewski: Z tytułu jednej czynności można legalnie wystawić więcej niż jedną fakturę VAT. Szokująca interpretacja Dyrektora KIS
13 lip 2026

Komentując jedną z najnowszych interpretacji indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, prof. dr hab. Witold Modzelewski przypomina, że w aktualnym stanie prawnym są trzy postacie faktury (papierowa, elektroniczna i ustrukturyzowana). Każda z nich jest ważna i zgodna z prawem: nawet w przypadku, gdy jest obowiązek nadania jej postaci ustrukturyzowanej, nie ma zakazu wystawienia też z tego tytułu jej w postaci papierowej lub elektronicznej. Jeżeli każda z tych postaci faktury podaje dane zgodne z rzeczywistością, to nie ma do nich zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Czyli nie jest prawdą - jak twierdzi Dyrektor KIS - że każda z tych postaci może powodować obowiązek zapłaty podatku wynikający z ww. przepisu.

pokaż więcej
Proszę czekać...