Zmiana w prawie do gruntu dla spółdzielni mieszkaniowych wreszcie pozwoli założyć księgę wieczystą

Tomasz Piwowarski
Od 2025 roku w redakcji Infor.pl, a od 2017 roku posiada tytuł zawodowy radcy prawnego. Pisze teksty związane głównie z nowościami prawnymi, a także z obszaru prawa cywilnego, gospodarczego, nowych technologii, pracy, ubezpieczeń społecznych, nieruchomości.
rozwiń więcej
blok mieszkalmny w Polsce / Kto wreszcie założy księgę wieczystą po tej zmianie? / Shutterstock

Rząd przyjął projekt ustawy, która ma zakończyć problem braku praw do gruntów pod blokami spółdzielni mieszkaniowych. Dotyczy to nawet ok. 100 tys. mieszkań - i ich właścicieli. Spółdzielnie będą mogły uzyskać trwałe prawo do gruntu (jako użytkowanie wieczyste), a mieszkańcy – założyć księgi wieczyste i wziąć kredyt hipoteczny. Co zyskają właściciele takich mieszkań?

rozwiń >

Grunty spółdzielni mieszkaniowych: Jaki problem rozwiązuje ustawa? To rozwiązanie problemu członków spółdzielni mieszkaniowych

Od transformacji ustrojowej w latach 90. część spółdzielni mieszkaniowych w Polsce funkcjonuje bez uregulowanego prawa do gruntu, na którym stoją ich budynki. Powstało to w wyniku chaosu własnościowego po upadku PRL – grunty należały wcześniej do państwa, ale po prywatyzacji i reformach właścicielskich część tytułów prawnych nie została nigdy formalnie przeniesiona na spółdzielnie.

Skutki dla mieszkańców:

  • Brak możliwości założenia księgi wieczystej dla lokalu.
  • Niemożność uzyskania kredytu hipotecznego na zakup mieszkania (banki wymagają wpisu w KW).
  • Ograniczona możliwość sprzedaży lub darowizny lokalu (brak pełnego tytułu prawnego obniża wartość).
  • Ryzyko prawne – niepewność co do przyszłości budynku i gruntu.

Według szacunkowych danych regulacja obejmie:

  • Ok. 120 spółdzielni mieszkaniowych;
  • Ok. 100 tys. posiadaczy praw do lokali spółdzielczych.

Grunty spółdzielni mieszkaniowych: Co zmienia nowa ustawa? Kluczowe korzyści dla właścicieli spółdzielczych mieszkań

„Projekt kończy wieloletni stan niepewności tysięcy rodzin mieszkających w mieszkaniach spółdzielczych. Umożliwiamy spółdzielniom uzyskanie trwałego prawa do gruntu, a mieszkańcom – pełne korzystanie z praw do lokali, w tym zakładanie ksiąg wieczystych i finansowanie zakupu kredytem hipotecznym" – powiedział wiceminister rozwoju i technologii Tomasz Lewandowski.

1. Spółdzielnie dostaną trwałe prawo do gruntu

Ustawa przyznaje spółdzielniom roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu, na którym stoją budynki. To oznacza, że spółdzielnia formalnie stanie się użytkownikiem wieczystym (prawo do gruntu na 99 lat, odnawialne).

2. Mieszkańcy będą mogli założyć księgę wieczystą

Dopiero po uregulowaniu prawa do gruntu przez spółdzielnię możliwe będzie:

  • Założenie księgi wieczystej dla lokalu,
  • Ustanowienie odrębnej własności lokalu (pełne prawo własności mieszkania),
  • Wpisanie hipoteki.

3. Dostęp do kredytów hipotecznych

Bez księgi wieczystej banki nie udzielają kredytów hipotecznych na zakup mieszkania spółdzielczego. Po zmianach mieszkańcy będą mogli:

  • Wziąć kredyt hipoteczny na zakup lokalu od spółdzielni,
  • Refinansować istniejące zadłużenie,
  • Łatwiej sprzedać mieszkanie (wyższa wartość rynkowa).

4. Niezabudowane grunty pod budownictwo społeczne

Spółdzielnie, które mają niezabudowane działki (np. tereny zielone, parkingi, niewybudowane etapy osiedli), będą mogły przeznaczyć je pod inwestycje o charakterze społecznym – np. budowę mieszkań na wynajem, mieszkań komunalnych, obiektów użyteczności publicznej.

Grunty spółdzielni mieszkaniowych: Najważniejsze rozwiązania w projekcie – co dokładnie się zmienia w prawie dla spółdzielni mieszkaniowych i mieszkańców?

1. Roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego

Spółdzielnie, które dotychczas nie uzyskały tytułu do gruntu, będą mogły wystąpić o jego ustanowienie – niezależnie od tego, kto obecnie jest właścicielem gruntu (gmina, Skarb Państwa, osoba prywatna).

2. Ścieżka administracyjnoprawna

Spółdzielnie będą mogły wybrać tryb administracyjny zamiast sądowego. To oznacza szybsze i tańsze postępowanie – decyzję wydaje organ administracji (burmistrz, prezydent miasta, starosta), a nie sąd.

3. Ochrona przed przewlekłością

Ustawa wprowadza gwarancje ochrony przed bezczynnością organów – jeśli organ nie wyda decyzji w terminie, spółdzielnia może złożyć skargę do sądu administracyjnego.

4. Zwolnienie ze świadczeń za bezumowne korzystanie z gruntu

Spółdzielnie nie będą płacić za korzystanie z gruntu na czas trwania postępowania o ustanowienie użytkowania wieczystego. To ważne, bo dotychczas mogły być obciążane opłatami za bezumowne korzystanie (nawet kilkadziesiąt lat wstecz).

5. Mechanizmy efektywnego gospodarowania nieruchomościami

Ustawa wprowadza dodatkowe narzędzia ułatwiające spółdzielniom zarządzanie gruntami – np. możliwość łatwiejszego scalania działek, zamiany gruntów z gminą, ustanawiania służebności.

Grunty spółdzielni mieszkaniowych: Kiedy ustawa wejdzie w życie? To na razie projekt, trzeba poczekać

Obecnie projekt jest po akceptacji Stałego Komitetu Rady Ministrów 25 czerwca 2026.

Kolejne kroki to:

  1. Uzgodnienia międzyresortowe.
  2. Konsultacje publiczne.
  3. Obrady Rady Ministrów.
  4. Rozpatrzenie przez Sejm i Senat.
  5. Podpis Prezydenta.

Realistyczny termin wejścia w życie: koniec 2026 r. lub początek 2027 r.

Podsumowanie – co zyskasz jako mieszkaniec spółdzielni na zmianie prawa?

  • Pewność prawna – spółdzielnia dostanie trwałe prawo do gruntu.
  • Księga wieczysta – będziesz mógł założyć KW dla lokalu.
  • Kredyt hipoteczny – banki udzielą finansowania.
  • Wyższa wartość mieszkania – łatwiejsza sprzedaż.
  • Budownictwo społeczne – nowe mieszkania na wolnych gruntach.
Ważne

To może być koniec kilkudziesięcioletniego problemu prawnego ze statusem prawnym nieruchomości spółdzielczych. Czas pokaże, czy zmiany uda się doprowadzić do końca.

Zmiany w prawie spółdzielczym 2026 i założenie księgi wieczystej - najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi (FAQ)

Skąd wiem, czy moja spółdzielnia jest objęta zmianami?

Zapytaj zarząd spółdzielni, czy spółdzielnia ma uregulowane prawo do gruntu (użytkowanie wieczyste, własność). Jeśli nie – ustawa Cię dotyczy.

Czy będę musiał płacić za ustanowienie użytkowania wieczystego?

Ustawa przewiduje zwolnienie spółdzielni ze świadczeń za bezumowne korzystanie na czas postępowania. Koszty opłat notarialnych i ewentualnej pierwszej opłaty za użytkowanie wieczyste ponosi spółdzielnia – mogą one być rozłożone na członków.

Czy po zmianach automatycznie dostanę księgę wieczystą?

Nie. Spółdzielnia musi najpierw uzyskać prawo do gruntu. Dopiero potem Ty możesz wystąpić o założenie księgi wieczystej dla swojego lokalu.

Co jeśli gmina odmówi ustanowienia użytkowania wieczystego?

Spółdzielnia będzie mogła złożyć skargę do sądu administracyjnego. Ustawa wprowadza roszczenie, czyli prawo domagania się ustanowienia użytkowania – gmina nie może odmówić bez uzasadnienia.

Źródło: Ministerstwo Rozwoju i Infrastruktury

Prawo
Nowy obowiązek dla pracodawców. Formalności związanych z mobbingiem unikną mali i mikroprzedsiębiorcy, ale to niekoniecznie dobrze
14 lip 2026

Relacje między pracownikami a pracodawcami w najbliższym czasie się zmienią. Wszystko za sprawą zmian w przepisach dotyczących przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji. Pracodawców obciążą nowe obowiązki formalne. I choć wdrożenie ich zapewne będzie pewną uciążliwością, to ich rola jest niezmiernie istotna w całym procesie.

Najem na okres nie dłuższy niż 30 dni ma być usługą hotelarską. Nowa wersja projektu: rejestr, regulamin i wysokie kary
14 lip 2026

13 lipca opublikowano nową wersję projektu ustawy regulującej najem krótkoterminowy (nr UC135), a już 14 lipca projekt trafił do porządku posiedzenia Rady Ministrów. Zgodnie z projektem najem trwający nie dłużej niż 30 dni ma być usługą hotelarską. Sprawdzamy, co jeszcze konkretnie zmieniło się w najnowszej odsłonie przepisów.

Dodatek pielęgnacyjny w 2026 r. Ile, dla kogo, jak uzyskać? Kto dostanie automatycznie a kto musi złożyć wniosek?
13 lip 2026

Jeśli senior ukończył 75 lat i pobiera z ZUS-u emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, to dostanie z ZUS dodatkowe pieniądze z tytułu dodatku pielęgnacyjnego. Co do zasady bez wniosków i formalności. ZUS będzie je przekazywał na konto seniora razem z wypłatą głównego świadczenia (tj. emerytury lub renty). Ale w niektórych przypadkach trzeba złożyć wniosek o ten dodatek. Ile wynosi dodatek pielęgnacyjny w 2026 roku?

PFRON: Są aneksy dla osób niepełnosprawnych. Zwrot sprzętu do 2028 r. Można przejąć za darmo [likwidacja wypożyczalni]
13 lip 2026

10 czerwca 2026 r. PFRON na nowo otworzył wypożyczalnię sprzętu dla osób z niepełnosprawnością. To jest otwarcie w procesie zamykania wypożyczalni. Brzmi dziwnie, ale założenie jest takie, że osoby z niepełnosprawnością wypożyczą sprzęt z likwidowanej wypożyczalni, dzięki czemu urządzenia nie będą już zalegały w magazynach i generowały kosztów przechowywania. Jednocześnie do końca 2027 r. Sejm ma uchwalić przepisy pozwalające na przejęcie na własność od 3000 do około 5000 jednostek sprzętu i oprogramowania przez osoby z niepełnosprawnością, które wypożyczą go po 10 czerwca (deklarowana przez PFRON wartość to 4000 jednostek z marginesem +/- 20%). Z podobnych zasad skorzystają także osoby, które wypożyczyły sprzęt przed 2025 r. – zamiast go zwracać będą mogły aneksować umowy do końca 2028 r. i w tym okresie przejąć go na własność.

PFRON znów pożycza sprzęt. A potem do odda za darmo. Także dla stopnia umiarkowanego i lekkiego
14 lip 2026

Osoby niepełnosprawne mogą za darmo przejąć od PFRON cenny sprzęt i oprogramowanie. Na stole jest 4000 jednostek sprzętu i oprogramowania (z opcją zwiększenia albo zmniejszenia tej liczby o 20%). Warunkiem jest "zainwestowanie" w 2% kaucję, pożyczenie sprzętu na okres wymagany do uchwalenia przepisów likwidacyjnych przez Sejm. Kaucja jest zwrotna. Cały program to likwidacja Wypożyczalni PFRON, która zakończyła działalność w 2025 r., ale działa na nowo od 10 czerwca 2026 r. To na pozór dziwna sytuacja - zlikwidowano w 2025 r. a teraz działa od nowa. Ale to dalej jest "działalność likwidacyjna". PFRON i rząd wybrały taką ścieżkę likwidacji - wypożyczalnia wypożyczy sprzęt, który dziś generuje koszty na magazynie. A następnie PFRON przekaże osobom niepełnosprawnym na własność i za darmo. I wtedy osoby niepełnosprawne otrzymają zwrot 2% kaucji. Dlaczego tak? Bo w Sejmie trwa nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która umożliwi prawnie całą operację przekazania sprzętu osobom niepełnosprawnym. Akurat jak zostanie opublikowana w Dzienniku Ustaw, to już duża część sprzętu będzie u osób niepełnosprawnych (jako wypożyczony).

„Pułapka dla prezydenta". Branża paliwowa alarmuje w sprawie windfall tax i apeluje o kontrolę prewencyjną TK
13 lip 2026

Ustawa o podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych czeka na decyzję prezydenta Karola Nawrockiego. Polska Grupa Paliwowa w opublikowanej 13 lipca 2026 r. informacji prasowej apeluje o weto albo skierowanie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej. Zdaniem organizacji problemem nie jest sama wysokość daniny, lecz to, że ustawa działa wstecz.

Przekształcanie zleceń w umowy o pracę. Nowy Główny Inspektor Pracy zapowiedział roczną abolicję. Dla kogo?
13 lip 2026

Emocje dotyczące nowych uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy i dalszych losów umów cywilnoprawnych nie słabną. Zmiana na stanowisku Głównego Inspektora Pracy tylko je podsyciła. Tymczasem przekazał on dobrą wiadomość - zapowiedział roczną abolicję dla osób, które nieprawidłowo zawarły umowę cywilnoprawną. Co trzeba będzie zrobić by z niej skorzystać?

Do 2028 r. od PFRON za darmo 4000 jednostek. Także dla stopnia umiarkowanego. Reaktywacja wypożyczalni [Projekt]
10 lip 2026

10 czerwca 2026 r. została reaktywowana przez PFRON wypożyczalnia sprzętu dla osób niepełnosprawnych. Jest to reaktywacja likwidacyjna. Chodzi o to, aby osoby niepełnosprawne pożyczyły sprzęt z wypożyczalni, którą PFRON likwiduje, a sprzęt zalega w magazynie (i generuje koszty przechowania). W międzyczasie Sejm uchwali przepisy pozwalające na przejęcie na własność 4000 jednostek sprzętu przez te osoby niepełnosprawne, które go pożyczą po 10 czerwca (+ wcześniej wypożyczony sprzęt szacowany na około 1700 - 1770 jednostek). PFRON i rząd oferują korzystne warunki przejęcia sprzętu i oprogramowania przez osoby niepełnosprawne.

MOPS z usługami od 6.00 do 21.00. Wyjątkowo także w święta. W nocy nie, chyba że gmina podejmie uchwałę
12 lip 2026

Zmiany wprowadza nowy standard usług opiekuńczych. Ma formę rozporządzenia i wchodzi w życie 31 sierpnia 2026 r. W MOPS 7 rodzajów usług opiekuńcze mogą być świadczone na rzecz osób ich potrzebujących w różnych porach dnia i adekwatnie do występujących potrzeb przez 7 dni w tygodniu, w godzinach od 6:00 do 21:00, z wyłączeniem dni świątecznych. Nie ma opieki nocnej w ofercie typowego MOPS (gmina może wprowadzić to w indywidualnej ofercie). Ale w uzasadnionych przypadkach standard dopuszcza świadczenie usług w dni świąteczne. Jest więc na zasadzie wyjątku możliwe otrzymanie pomocy z MOPS w takie święta jak Wielkanoc.

Windy jednak nie dla wszystkich od 20 września 2026 r. – seniorzy nadal pozostaną skazani na schody, nawet w pięcio- czy sześciokondygnacyjnym budynku. Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie pozostawia wątpliwości co do nowych przepisów
12 lip 2026

Od 13 czerwca 2025 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii pracuje nad nowym rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które ma wprowadzić obowiązek wyposażania budynków mieszkalnych wielorodzinnych, które posiadają trzy lub więcej kondygnacji w dźwig osobowy (czyli – w windę). W odpowiedzi na uwagę zgłoszoną przez Krajową Radę Izby Architektów RP w ramach opiniowania ww. projektu – resort, będący autorem ww. projektu, poinformował jednak, że od powyższego wymogu będzie można odstąpić.

pokaż więcej
Proszę czekać...