Dyspozycja na wypadek śmierci – ile można wypłacić i kto ma do tego prawo?

Maja Retman
rozwiń więcej
Dyspozycja na wypadek śmierci. Ile można wypłacić i kto ma do tego prawo? / Dyspozycja na wypadek śmierci. Ile można wypłacić i kto ma do tego prawo? / Shutterstock / Shutterstock

Jak nie przysporzyć bliskim finansowych kłopotów po własnej śmierci? Niektórzy już za życia wykazują się dużą zapobiegliwością. Nie tylko stawiają sobie nagrobki, ale także wydają dyspozycje dotyczące bankowego konta, dzięki czemu, bez postępowania spadkowego, rodzina zyskuje szybki dostęp do dużej sumy pieniędzy. Nie wszyscy o takiej możliwości wiedzą.

Jak uchronić bliskich przed finansowymi problemami na wypadek własnej śmierci, szczególnie tej nagłej? Niektórzy już za życia są zapobiegliwi. Jedni myślą o nagrobku, inni o formalnościach urzędowych. Niewielu jednak zdaje sobie sprawę, że odpowiednia dyspozycja w banku może sprawić, że rodzina niemal natychmiast zyska dostęp do znacznych pieniędzy, bez czekania na zakończenie postępowania spadkowego.

Wspólne konto nie zawsze rozwiązuje problem

Niektórzy są przekonani, że posiadanie wspólnego rachunku bankowego ze współmałżonkiem załatwia sprawę. Tymczasem nawet współwłaściciel konta po śmierci drugiej osoby może korzystać wyłącznie z połowy zgromadzonych środków. Druga część zostaje zablokowana aż do momentu zakończenia postępowania spadkowego. To oznacza, że nawet przy wspólnym koncie dostęp do pieniędzy bywa ograniczony.

Zapis bankowy czyli dyspozycja na wypadek śmierci

Rozwiązaniem tego problemu jest tak zwany zapis bankowy, czyli dyspozycja wkładem na wypadek śmierci. To uproszczona prawnie uregulowana procedura, która pozwala przekazać wskazanym osobom pieniądze zgromadzone na rachunku. Co istotne, nie dotyczy ona wyłącznie kont oszczędnościowych. Można nią objąć również rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy oraz terminowe lokaty oszczędnościowe.

W dyspozycji można wskazać wyłącznie najbliższych krewnych: małżonka, rodziców, dziadków i pradziadków, dzieci, wnuki i prawnuki, a także rodzeństwo. To oni zyskują prawo żądania wypłaty określonej kwoty bezpośrednio z banku. Nie przejmują jednak samego rachunku ani zobowiązań czy innych praw zmarłego.

Ile pieniędzy można podjąć z konta zmarłego bez spadku i bez postępowania spadkowego

Zapis bankowy pozwala na wypłatę znacznej sumy, choć obowiązuje ustawowy limit. Zgodnie z przepisami maksymalna kwota nie może przekroczyć dwudziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez nagród z zysku, ogłaszanego przez Główny Urząd Statystyczny za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku. W pierwszej połowie marca 2025 roku limit ten wynosił blisko 160 tysięcy złotych.

Zapis bankowy w dowolnym momencie można zmienić lub odwołać

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci nie jest decyzją nieodwracalną. Właściciel rachunku może ją w każdej chwili zmienić lub całkowicie odwołać, składając odpowiednie oświadczenie na piśmie w banku. Prawo dopuszcza także tzw. dorozumiane odwołanie zapisu – na przykład poprzez zamknięcie rachunku albo wypłacenie wszystkich zgromadzonych na nim środków.

Jeżeli jednak żadna dyspozycja nie zostanie złożona, pieniądze znajdujące się na koncie automatycznie wchodzą do masy spadkowej i podlegają standardowym zasadom dziedziczenia. A to oznacza czas, formalności i często dodatkowe problemy dla bliskich.

Prawo
Spadki: Scheda chroni przed darowiznami pomniejszającymi spadek. Przy zachowku scheda nie działa [Porównanie]
14 lip 2026

Scheda spadkowa i zachowek to dwie różne instytucje pojęcia prawa spadkowego. Scheda chroni przed darowiznami za życia spadkodawcy, które krzywdzą innych spadkobierców (np. ojciec za życia wyróżnił darowizną córkę krzywdząc syna). Scheda nie działa przy zachowku. Przy zachowku darowizny za życia spadkodawcy krzywdzące finansowo rodzinę uwzględnia się przy pomocy innych przepisów niż o schedzie (art. 993. § 1 k.c.)

Nowa decyzja WZON. Czy można dostać mniej punktów do świadczenia wspierającego?
14 lip 2026

Osoby z niepełnosprawnościami chciałyby ustawowej gwarancji dotyczącej kolejnej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Chodzi o to, by w przypadku pogorszenia się stanu zdrowia, w nowej decyzji komisja przyznała odpowiednio większą liczbę punktów.

Najważniejsze w zasiedzeniu to żeby sąsiedzi widzieli. Jak grodzisz cudzy teren. Jak chodzisz po nim jak po swoim
14 lip 2026

Można zasiedzieć nie tylko całą nieruchomość, ale również udział we współwłasności. Dotyczy to także działek budowlanych (zwłaszcza niezabudowanych) , gdzie łatwiej wykazać, że jeden ze współwłaścicieli przez lata faktycznie przejął pełne władztwo nad nieruchomością. Aby doszło do zasiedzenia udziału, samo korzystanie z nieruchomości nie wystarczy. Współwłaściciel musi zamanifestować na zewnątrz, że traktuje całą nieruchomość jak wyłączny właściciel, a pozostali współwłaściciele akceptują taki stan. Może o tym świadczyć np. ogrodzenie całej działki, samodzielne ponoszenie wszystkich kosztów związanych z nieruchomością, w tym podatku i opłat, przy jednoczesnym braku sprzeciwu pozostałych współwłaścicieli.

Nie wynajmiesz już mieszkania bez zgody sąsiadów – Ministerstwo Rozwoju i Technologii wprowadza nową regulację
14 lip 2026

W projekcie ustawy o zmianie ustawy o własności lokali, nad którym pracuje obecnie rząd – Ministerstwo Rozwoju i Technologii (po zakończonych uzgodnieniach międzyresortowych, konsultacjach publicznych i opiniowaniu projektu) dodało regulację, która istotnie ograniczy swobodę właścicieli nieruchomości w zakresie zmiany przeznaczenia lokalu mieszkalnego. Tak ową zmianą przeznaczenia – jak poinformował wiceminister rozwoju i technologii Tomasz Lewandowski, który jest osobą odpowiedzialną za ww. projekt – jest również przeznaczenie mieszkania pod najem krótkoterminowy. Zmiana taka – wymagać będzie zgody właścicieli pozostałych lokali mieszkalnych (a więc innych sąsiadów), która będzie musiała zostać wyrażona w formie uchwały. To jednak nie jedyna projektowana przez rząd regulacja, która ma ograniczyć w Polsce „szarą strefę” najmu krótkoterminowego.

Nowy obowiązek dla pracodawców. Formalności związanych z mobbingiem unikną mali i mikroprzedsiębiorcy, ale to niekoniecznie dobrze
14 lip 2026

Relacje między pracownikami a pracodawcami w najbliższym czasie się zmienią. Wszystko za sprawą zmian w przepisach dotyczących przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji. Pracodawców obciążą nowe obowiązki formalne. I choć wdrożenie ich zapewne będzie pewną uciążliwością, to ich rola jest niezmiernie istotna w całym procesie.

Najem na okres nie dłuższy niż 30 dni ma być usługą hotelarską. Nowa wersja projektu: rejestr, regulamin i wysokie kary
14 lip 2026

13 lipca opublikowano nową wersję projektu ustawy regulującej najem krótkoterminowy (nr UC135), a już 14 lipca projekt trafił do porządku posiedzenia Rady Ministrów. Zgodnie z projektem najem trwający nie dłużej niż 30 dni ma być usługą hotelarską. Sprawdzamy, co jeszcze konkretnie zmieniło się w najnowszej odsłonie przepisów.

Dodatek pielęgnacyjny w 2026 r. Ile, dla kogo, jak uzyskać? Kto dostanie automatycznie a kto musi złożyć wniosek?
13 lip 2026

Jeśli senior ukończył 75 lat i pobiera z ZUS-u emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, to dostanie z ZUS dodatkowe pieniądze z tytułu dodatku pielęgnacyjnego. Co do zasady bez wniosków i formalności. ZUS będzie je przekazywał na konto seniora razem z wypłatą głównego świadczenia (tj. emerytury lub renty). Ale w niektórych przypadkach trzeba złożyć wniosek o ten dodatek. Ile wynosi dodatek pielęgnacyjny w 2026 roku?

PFRON: Są aneksy dla osób niepełnosprawnych. Zwrot sprzętu do 2028 r. Można przejąć za darmo [likwidacja wypożyczalni]
13 lip 2026

10 czerwca 2026 r. PFRON na nowo otworzył wypożyczalnię sprzętu dla osób z niepełnosprawnością. To jest otwarcie w procesie zamykania wypożyczalni. Brzmi dziwnie, ale założenie jest takie, że osoby z niepełnosprawnością wypożyczą sprzęt z likwidowanej wypożyczalni, dzięki czemu urządzenia nie będą już zalegały w magazynach i generowały kosztów przechowywania. Jednocześnie do końca 2027 r. Sejm ma uchwalić przepisy pozwalające na przejęcie na własność od 3000 do około 5000 jednostek sprzętu i oprogramowania przez osoby z niepełnosprawnością, które wypożyczą go po 10 czerwca (deklarowana przez PFRON wartość to 4000 jednostek z marginesem +/- 20%). Z podobnych zasad skorzystają także osoby, które wypożyczyły sprzęt przed 2025 r. – zamiast go zwracać będą mogły aneksować umowy do końca 2028 r. i w tym okresie przejąć go na własność.

PFRON odda za darmo sprzęt osobom niepełnosprawnym. 4000 jednostek. Także dla stopnia umiarkowanego i lekkiego
14 lip 2026

Osoby niepełnosprawne mogą za darmo przejąć na własność od PFRON cenny sprzęt i oprogramowanie. Chodzi o 4000 jednostek sprzętu i oprogramowania (z opcją zwiększenia albo zmniejszenia tej liczby o 20%). Warunkiem jest "zainwestowanie" w 2% kaucję, pożyczenie sprzętu na okres wymagany do uchwalenia przepisów likwidacyjnych przez Sejm. Kaucja jest zwrotna. Cały program to likwidacja Wypożyczalni PFRON, która zakończyła działalność w 2025 r., ale działa na nowo od 10 czerwca 2026 r. To na pozór dziwna sytuacja - zlikwidowano w 2025 r. a teraz działa od nowa. Ale to dalej jest "działalność likwidacyjna". PFRON i rząd wybrały taką ścieżkę likwidacji - wypożyczalnia wypożyczy sprzęt, który dziś generuje koszty na magazynie. A następnie PFRON przekaże osobom niepełnosprawnym na własność i za darmo. I wtedy osoby niepełnosprawne otrzymają zwrot 2% kaucji. Dlaczego tak? Bo w Sejmie trwa nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która umożliwi prawnie całą operację przekazania sprzętu osobom niepełnosprawnym. Akurat jak zostanie opublikowana w Dzienniku Ustaw, to już duża część sprzętu będzie u osób niepełnosprawnych (jako wypożyczony).

„Pułapka dla prezydenta". Branża paliwowa alarmuje w sprawie windfall tax i apeluje o kontrolę prewencyjną TK
13 lip 2026

Ustawa o podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych czeka na decyzję prezydenta Karola Nawrockiego. Polska Grupa Paliwowa w opublikowanej 13 lipca 2026 r. informacji prasowej apeluje o weto albo skierowanie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej. Zdaniem organizacji problemem nie jest sama wysokość daniny, lecz to, że ustawa działa wstecz.

pokaż więcej
Proszę czekać...