Osoby z niepełnosprawnościami chciałyby ustawowej gwarancji dotyczącej kolejnej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Chodzi o to, by w przypadku pogorszenia się stanu zdrowia, w nowej decyzji komisja przyznała odpowiednio większą liczbę punktów.
- Zakaz wydania niekorzystnej decyzji w przypadku pogorszenia się stanu zdrowia?
- MRPiPS: Przedmiotem oceny WZON nie jest rozpoznanie medyczne
- Nowe przepisy mają poprawić jakość decyzji
- Decyzja WZON ustala poziom potrzeby wsparcia
Zakaz wydania niekorzystnej decyzji w przypadku pogorszenia się stanu zdrowia?
„Postuluję, aby do przepisów i procedur ustalających poziom potrzeby wsparcia, wprowadzić mechanizm podobny do zakazu orzekania na niekorzyść, zawartych w prawie karnym czy cywilnym, który uniemożliwiałby wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia niższy niż decyzja wcześniejsza, w razie pogorszenia się sytuacji wnioskodawcy. Logicznie rzecz biorąc, w takim przypadku poziom potrzeby wsparcia powinien być określony większą liczbą punktów, ponieważ potrzeby się zwiększyły – jako oczywista konsekwencja pogłębienia się ograniczeń w sferach życia codziennego” – czytamy w petycji, która wpłynęła do Senatu.
Autor pisma wskazuje w nim na praktyczne problemy związane z ustalaniem potrzeby wsparcia w sytuacji pogorszenia się stanu zdrowia. Jego zdaniem obecne przepisy dają całkowitą dowolność w orzekaniu, a komisje z wojewódzkich zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności mają tu ogromną swobodę.
MRPiPS: Przedmiotem oceny WZON nie jest rozpoznanie medyczne
Czy jest szansa na taką zmianę? Andrzej Łosiewicz, Zastępca Dyrektora Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych podkreśla, iż sam postulat zapewnienia spójności wydawania decyzji jest słuszny. „Mamy jednak zastrzeżenia do zaproponowanego rozwiązania, czyli do wprowadzenia zakazu wydawania decyzji z mniejszą liczbą punktów” – podkreślał wicedyrektor podczas posiedzenia senackiej komisji, które odbyło się 7 lipca. Łosiewicz przypomniał, iż taki mechanizm już funkcjonuje i jest on tożsamy dla procedury odwoławczej. Od decyzji wojewódzkiego zespołu przysługuje bowiem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do wojewódzkiego zespołu o innym składzie. Ponadto od decyzji wojewódzkiego zespołu służy odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Zasada niepogarszania sytuacji istnieje zatem w procedurze odwoławczej. Inaczej jest zaś w przypadku decyzji nowych. „Tutaj mówimy o zasadzie dotyczącej nowej decyzji, a nowa decyzja jest oceną aktualnego stanu faktycznego i zastępuje decyzję dotychczasową. Nie powinna być ona związana wynikiem wcześniejszego badania. Poziom potrzeby wsparcia nie stanowi bowiem oceny ogólnego stanu zdrowia, a odzwierciedla aktualny zakres autonomii osoby oraz jej zdolność do wykonywania określonych czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem. W petycji utożsamia się pogorszenie stanu zdrowia ze wzrostem potrzeby wsparcia, tymczasem przedmiotem oceny nie jest rozpoznanie medyczne, a określenie zdolności do wykonywania konkretnych czynności życia codziennego oraz rodzaj i częstotliwość potrzebnej pomocy” – mówił Andrzej Łosiewicz.
Jak zaznaczył, nie można się również zgodzić z kwestią całkowitej dowolności takiej oceny. Poziom potrzeby wsparcia – zdaniem ministerstwa rodziny - jest bowiem ustalany w oparciu o wywiad bezpośredni, obserwację oraz ocenę funkcjonowania osoby zainteresowanej, z zastosowaniem formularza w zakresie ustalania poziomu potrzeby wsparcia. „Sam fakt, że osoba niepełnosprawna otrzymała kolejne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie ma przełożenia na ogólną liczbę punktów w decyzji. Ponadto należy podkreślić, że pogorszenie zdolności do samodzielnego wykonywania czynności w jednym obszarze nie wyklucza poprawy tej zdolności w innym obszarze” – podkreśla ekspert. I dodaje, iż przedstawione argumenty wykluczają wprowadzenie przepisu, który uniemożliwiałby w każdym przypadku wydanie decyzji przyznającej niższą liczbę punktów niż liczba wynikająca z decyzji wcześniejszej.
Nowe przepisy mają poprawić jakość decyzji
Łosiewicz poinformował też, iż po przeglądzie wynikającym z ustawy o świadczeniu wspierającym przygotowane zostały projekty aktów prawnych. Ich celem ma być poprawa jakości i rzetelności dokonywania oceny poziomu potrzeby wsparcia.
Komisja podjęła decyzję, że prace nad petycją będzie kontynuowała na następnym posiedzeniu. Ministerstwo rodziny chce, aby przy rozpatrywaniu tej petycji był obecny nowy Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych.
Decyzja WZON ustala poziom potrzeby wsparcia
Przypomnijmy, iż WZON decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje na określony czas, nie dłuższy niż 7 lat. Jeżeli wniosek o wydanie kolejnej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia zostanie złożony jeszcze w okresie ważności takiej decyzji, to zachowa ona ważność do dnia, w którym kolejna decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stanie się ostateczna (nie dłużej niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność).
O wydanie nowej decyzji można wnioskować również w przypadku zmiany zdolności do samodzielnego wykonywania określonych czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem oraz rodzaju wymaganego wsparcia. Wydanie nowej decyzji spowoduje wówczas uchylenie - z dniem jej wydania - decyzji dotychczasowej.
Decyzja WZON ma kluczowe znaczenie dla świadczenia wspierającego. Uzyskanie takiego dokumentu umożliwia złożenie wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto, od liczby przyznanych punktów w skali potrzeby wsparcia zależy wysokość przyznanego świadczenia wspierającego.
Źródło: Petycja P11-164/25 w sprawie podjęcia inicjatywy ustawodawczej dotyczącej zmiany przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w zakresie ustalania poziomu potrzeby wsparcia/Senat
Polecamy: INFORLEX Pomoc społeczna