Choć inflacja w Polsce wyraźnie spowolniła, skutki kilku lat wzrostu cen są nadal odczuwalne. Eksperci alarmują, że oszczędności trzymane na kontach i lokatach straciły znaczną część swojej wartości, a szczególnie mocno problem dotyka kobiet, które wciąż rzadziej inwestują i częściej wybierają najbezpieczniejsze formy oszczędzania.
- Pieniądze trzymane na koncie lub w gotówce straciły dużo na swojej realnej wartości
- Polki chcą ratować swoje oszczędności, ale często nie wiedzą w jaki sposób
- Rynek kapitałowy to wielkie szanse, ale i ryzyka
- Od czego zacząć inwestowanie swoich oszczędności?
Przez ostatnie cztery lat inflacja w Polsce pochłonęła ponad jedną trzecią wartości oszczędności. Każde 100 zł odłożone w 2020 roku ma dziś siłę nabywczą zaledwie 64 zł . Choć wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych spadł w lutym 2026 roku do 2,1 proc. w ujęciu rocznym , do najniższego poziomu od niemal dwóch lat, skumulowane straty są już faktem. Szczególnie dotkliwie odczuwają to kobiety, które inwestują rzadziej niż mężczyźni i częściej pozostają przy bezpiecznych formach lokowania pieniędzy. To sprawia, że kluczowe staje się nie tylko pytanie „gdzie trzymać środki”, ale jak świadomie podejmować decyzje finansowe i długoterminowo nimi zarządzać.
Pieniądze trzymane na koncie lub w gotówce straciły dużo na swojej realnej wartości
Średnioroczna inflacja w 2025 roku wyniosła 3,6 proc. To wyraźnie mniej niż w szczytowym 2022 roku, kiedy wzrost cen sięgał kilkunastu procent, ale efekt kumulacji jest już odczuwalny. Pieniądze trzymane na koncie lub w gotówce przez ostatnie cztery lata straciły ponad jedną trzecią swojej realnej wartości. Nawet dobrze oprocentowana lokata bankowa, oferująca 3–4 proc. w skali roku przed opodatkowaniem, czyli ok. 2,4–3,2 proc. po odliczeniu 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych, nie zawsze była w stanie w pełni ochronić realnej wartości kapitału.
Nie oznacza to jednak, że lokaty nie mają sensu. Dla wielu osób pozostają ważnym elementem bezpieczeństwa finansowego – są przewidywalne, objęte gwarancją Bankowego Funduszu Gwarancyjnego i nie niosą ryzyka utraty kapitału.
Problem pojawia się, gdy lokata jest jedynym narzędziem ochrony oszczędności. Rozsądnym podejściem może być dywersyfikacja, czyli podział środków między różne klasy aktywów: depozyty bankowe, obligacje skarbowe, a w przypadku osób gotowych zaakceptować wyższe ryzyko – także instrumenty rynku kapitałowego.
Polki chcą ratować swoje oszczędności, ale często nie wiedzą w jaki sposób
Z raportu TFI PZU „Kobiety (nie)inwestorki” wynika, że zaledwie 8 proc. Polek ma doświadczenie w inwestowaniu w fundusze typu ETF, czyli fundusze inwestycyjne notowane na giełdzie, które automatycznie odwzorowują zachowanie wybranego indeksu giełdowego. Co druga nieinwestująca kobieta uważa, że zarządzanie kapitałem jest zarezerwowane dla ekspertów lub osób zamożnych. 77 proc. sądzi, że do rozpoczęcia inwestowania potrzeba co najmniej 3 tys. zł , choć w rzeczywistości start jest możliwy już od kilkudziesięciu złotych.
Bariery mają też wymiar systemowy. Różnica w wynagrodzeniach między kobietami a mężczyznami w sektorze prywatnym wynosi 14 procent. Średnia emerytura Polek to ok. 3300 zł brutto wobec 4800 zł u mężczyzn.
Przerwy w karierze związane z macierzyństwem i niższy wiek emerytalny dodatkowo ograniczają możliwości systematycznego odkładania. Paradoksalnie, aż 80 proc. polskich kobiet deklaruje niezależność finansową – to najwyższy odsetek w Europie – ale tylko 15 proc. czuje pełną kontrolę nad swoimi pieniędzmi.
„Potencjał jest ogromny, ale blokują go przekonania wyniesione z domu: że finanse to męska domena, że inwestowanie wymaga wielkich kwot, że to zbyt skomplikowane. Dlatego u nas zaczynamy od pracy z tymi barierami, bo sama wiedza nie wystarczy, jeśli nie towarzyszy jej zmiana myślenia” – komentuje Małgorzata Gliwińska, fundatorka Fundacji finmarie Polska.
Tę przepaść chce zmniejszyć Fundacja finmarie Polska. Organizacja wywodzi się z niemieckiej platformy – pierwszej w Europie stworzonej z myślą o kobietach – z której korzysta ponad 6,5 tys. inwestorek zarządzających aktywami o wartości przekraczającej 65 mln euro. W Polsce fundacja oferuje Akademię Inwestowania, łączącą wiedzę finansową z pracą nad przekonaniami i wsparciem społeczności.
Rynek kapitałowy to wielkie szanse, ale i ryzyka
Jednym z narzędzi, po które sięgają osoby szukające ochrony kapitału przed inflacją, są wspomniane już fundusze ETF, oparte m.in. na globalnych indeksach giełdowych. Przykładem jest indeks MSCI World, obejmujący akcje największych spółek z 23 krajów rozwiniętych.
To właśnie na takich indeksach często bazują popularne ETF-y, umożliwiając inwestorom dostęp do szerokiego rynku jednym zakupem. Historycznie indeks ten przynosił średnio ok. 8–12 proc. rocznie w długim horyzoncie, a w żadnym 10-letnim oknie od 1986 roku nie odnotował straty .
Trzeba jednak jasno podkreślić: wyższe stopy zwrotu wynikają z wyższego poziomu ryzyka. W krótszych horyzontach, 3- czy 5-letnich, rynek akcji potrafi przynosić znaczące straty. W 2022 roku indeks MSCI World spadł o blisko 18 proc. Kto zainwestował tuż przed takim załamaniem i wycofał środki po roku czy dwóch, mógł zrealizować stratę. Inwestowanie na rynku kapitałowym nie daje gwarancji zysku i wymaga gotowości do zaakceptowania czasowych spadków wartości portfela.
Działa tu jednak efekt czasu i procentu składanego. Regularne wpłaty nawet 200 zł miesięcznie, inwestowane przez 20 lat przy średniej stopie zwrotu 7 proc. rocznie, mogą dać ok. 104 tys. zł – przy łącznych wpłatach wynoszących 48 tys. zł. Ale ten scenariusz zakłada długi horyzont i konsekwencję.
W krótszym okresie wyniki mogą być znacząco inne. Dlatego instrumenty rynku kapitałowego sprawdzają się przede wszystkim u osób, które mogą pozwolić sobie na zamrożenie części środków na co najmniej 5–10 lat i świadomie akceptują związane z tym wahania.
Od czego zacząć inwestowanie swoich oszczędności?
Pierwszy krok to nie inwestycja, lecz poduszka finansowa pokrywająca 3–6 miesięcy wydatków. Dane pokazują, że co piąty Polak nie przetrwałby finansowo dłużej niż trzy miesiące, a 14,3 proc. Polek nie ma żadnych oszczędności. Dopiero z zabezpieczoną bazą warto rozważyć kolejne kroki, np. obligacje skarbowe, które oferują ochronę przed inflacją przy niskim ryzyku, lub – w przypadku dłuższego horyzontu – właśnie fundusze oparte na indeksach giełdowych.
Kluczowa jest regularność, nie wyczucie rynku. Strategia systematycznych wpłat pozwala kupować zarówno w okresach wzrostów, jak i spadków, co w dłuższym horyzoncie obniża średni koszt nabycia jednostek. Warto też wykorzystać konta z ulgami podatkowymi, Indywidualne Konto Emerytalne (IKE) oraz Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE), które oferują zwolnienie z 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych.
„Inflacja spowalnia, ale siła nabywcza Polek już ucierpiała. Nie chodzi o to, żeby każda kobieta została traderką, ale o to, żeby świadomie decydowała, co dzieje się z jej pieniędzmi. Czasem to lokata, czasem obligacje, a czasem długoterminowa inwestycja. Ważne, żeby to była jej decyzja, podjęta ze zrozumieniem” – dodaje Małgorzata Gliwińska.
Czas jest jednym z najważniejszych czynników w budowaniu kapitału. Im wcześniej zaczyna się myśleć o ochronie oszczędności, tym większe pole do działania – także w kontekście inflacji, która w długim terminie podkopuje realną wartość pieniędzy. To właśnie regularne, długofalowe inwestowanie, oparte na zrozumieniu ryzyka i dopasowaniu narzędzi do własnej sytuacji może pomóc ograniczać skutki wzrostu cen i lepiej przygotować się na przyszłość.
Pierwszym krokiem nie musi być otwarcie rachunku maklerskiego. Może to być rozmowa o finansach, zdobycie podstawowej wiedzy lub skorzystanie z edukacyjnego wsparcia, które pomaga przejść od samego oszczędzania do świadomego zarządzania kapitałem i stopniowej ochrony go przed inflacją.
Źródła:
- Obliczenie na podst. rocznych wskaźników CPI publikowanych przez GUS (stat.gov.pl).
- GUS, Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w lutym 2026 r., stat.gov.pl
- Komunikat Prezesa GUS z 15.01.2026 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika CPI w 2025 r., stat.gov.pl
- TFI PZU, „Kobiety (nie)inwestorki. O Polkach, które inwestują i o tych, które przed inwestowaniem coś powstrzymuje”, dr hab. Katarzyna Sekścińska, 2024, in.pzu.pl
- Polski Instytut Ekonomiczny, „Biznes na wysokich obcasach”, 2024, pie.net.pl
- ZUS, „Ważniejsze informacje z zakresu ubezpieczeń społecznych 2024 r.”, zus.pl
- Womenomics, „8 na 10 Polek czuje się niezależna finansowo”, 2023; Mastercard, „Kobiety i finanse”, 2024