Rzecznik Praw Obywatelskich ponownie naciska na Ministerstwo Finansów w sprawie zwolnienia z podatku od darowizny dla najbliższej rodziny. Chodzi o przelewy robione bezpośrednio na konto wierzyciela obdarowanego, np. dewelopera, banku czy sprzedawcy mieszkania. Fiskus często odmawia wtedy ulgi, choć sądy od lat w wielu takich sprawach przyznają rację podatnikom. Co zatem nowego w tej sprawie?
- Dla kogo, ile i od kiedy zwolnienie z podatku od darowizn? Krótkie wyjaśnienie
- Na czym dokładnie polega problem ze zwolnieniem z podatku od darowizn?
- Co mówią sądy, a co mówi fiskus na temat zwolnienia z podatku od darowizn?
- Dlaczego uchwała NSA z 2023 r. dodatkowo namieszała w sprawie zwolnienia z podatku od darowizn?
- RPO: to stanowisko w sprawie zwolnienia z podatku od darowizn jest zbyt profiskalne
- Co odpowiedziało ministerstwo i co oznacza nowe pismo RPO z 20 lipca 2026 r. w kwestii zwolnienia z podatku od darowizn?
- Co to wszystko w sprawie zwolnienia z podatku od darowizn oznacza dla podatników już teraz?
- Najczęstsze pytania i odpowiedzi o zwolnienie podatkowe przy darowiźnie dla rodziny (FAQ)
- RPO ponownie interweniuje w sprawie zwolnienia z podatku od darowizny dla najbliższej rodziny
- Problem dotyczy sytuacji, gdy darczyńca przelewa pieniądze nie na konto obdarowanego, lecz od razu na konto jego wierzyciela – np. dewelopera
- Sądy często stają po stronie podatników, ale fiskus nadal trzyma się restrykcyjnej wykładni
- 20 lipca 2026 r. Biuro RPO upomniało się w resorcie finansów o wyniki obiecanej wcześniej analizy
Dla kogo, ile i od kiedy zwolnienie z podatku od darowizn? Krótkie wyjaśnienie
To temat ważny dla rodzin, które przekazują sobie większe pieniądze – na mieszkanie, spłatę zobowiązań albo ważny życiowy wydatek.
Dla kogo jest zwolnienie?
Dla najbliższej rodziny, czyli m.in. dla:
- małżonka,
- dzieci i wnuków,
- rodziców i dziadków,
- rodzeństwa,
- pasierba,
- ojczyma i macochy.
Kiedy trzeba szczególnie uważać?
Gdy chodzi o darowiznę pieniędzy przekraczającą 36 120 zł od tej samej osoby, liczoną łącznie z wcześniejszymi nabyciami z 5 lat.
Od kiedy jest problem?
Spór trwa od lat, ale 20 lipca 2026 r. wrócił na nowo, bo RPO zażądał od resortu finansów wyników zapowiedzianej wcześniej analizy.
Na czym dokładnie polega problem ze zwolnieniem z podatku od darowizn?
Przepisy mówią, że aby skorzystać ze zwolnienia, trzeba:
- zgłosić darowiznę do urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy,
- a przy większych kwotach pieniędzy udokumentować ich otrzymanie przelewem lub przekazem pocztowym.
I właśnie o to drugie toczy się spór. W praktyce wiele rodzin działa tak: rodzic albo dziadek nie przelewa pieniędzy najpierw dziecku, a potem dziecko dalej, tylko od razu płaci za nie konkretną należność bezpośrednio tam, gdzie pieniądze i tak mają trafić. Najczęstszy przykład to wpłata na konto dewelopera za mieszkanie kupowane przez syna lub córkę. Z punktu widzenia życia to wygodne i całkowicie przejrzyste. Z punktu widzenia fiskusa – już niekoniecznie.
Organy podatkowe często twierdzą, że skoro pieniądze nie trafiły na konto obdarowanego, to warunek zwolnienia nie został spełniony. Efekt? Rodzina, która realnie przekazała legalną darowiznę, może usłyszeć: ulgi nie ma, trzeba zapłacić podatek.
Co mówią sądy, a co mówi fiskus na temat zwolnienia z podatku od darowizn?
Tu właśnie zaczyna się największy chaos. Sądy administracyjne od lat w wielu wyrokach przyjmują korzystne dla obywateli stanowisko. Uznają, że wymóg przelewu ma przede wszystkim potwierdzać rzeczywisty przepływ pieniędzy i pozwalać sprawdzić:
- kto dał pieniądze,
- komu,
- w jakiej kwocie,
- i na jaki cel.
Jeżeli więc rodzic przelewa środki bezpośrednio na konto wierzyciela dziecka, ale wyraźnie robi to w jego imieniu i na jego rzecz, to – według licznych wyroków – cel przepisu jest osiągnięty. Nie ma tu anonimowej gotówki ani znikających nie wiadomo gdzie pieniędzy.
Inaczej patrzy na to resort finansów. W odpowiedzi z 11 marca 2026 r. Ministerstwo Finansów i Gospodarki wyraźnie stwierdziło, że na ten moment nie widzi podstaw do zmiany linii interpretacyjnej. Według ministerstwa zwolnienia podatkowe trzeba interpretować ściśle, a przelew na konto osoby trzeciej może utrudniać kontrolę i tworzyć pole do nadużyć.
Dlaczego uchwała NSA z 2023 r. dodatkowo namieszała w sprawie zwolnienia z podatku od darowizn?
W 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał uchwałę dotyczącą tzw. darowizn gotówkowych. Chodziło o sytuację, gdy obdarowany najpierw dostaje pieniądze do ręki, a potem sam wpłaca je na swoje konto. NSA wypowiedział się wtedy na tle właśnie takiego stanu faktycznego.
Zdaniem RPO organy podatkowe zaczęły jednak traktować tę uchwałę zbyt szeroko i stosować ją także do innych spraw, czyli np. wtedy, gdy darczyńca robi przelew na konto wierzyciela obdarowanego. A to – według Rzecznika – jest błąd, bo to po prostu inny przypadek. RPO podkreśla, że nie można automatycznie przenosić wniosków z darowizn gotówkowych na przelewy wykonywane w imieniu i na rzecz obdarowanego.
RPO: to stanowisko w sprawie zwolnienia z podatku od darowizn jest zbyt profiskalne
W pierwszym piśmie z lutego 2026 r. Rzecznik napisał wprost, że nie do zaakceptowania jest profiskalne stanowisko organów podatkowych, które prowadzi do zbyt wąskiej interpretacji przepisu i odbiera rodzinom realną możliwość skorzystania ze zwolnienia.
To ważny argument, bo zwolnienie z podatku od darowizny dla najbliższych nie jest przypadkowym wyjątkiem. Ma ono charakter prorodzinny i ma ułatwiać transfer majątku między członkami rodziny – np. gdy rodzice pomagają dzieciom kupić mieszkanie.
RPO zwraca też uwagę na bardzo praktyczny problem: dla obywateli kompletnie niezrozumiałe jest to, dlaczego w bardzo podobnych sprawach jedni korzystają ze zwolnienia, a inni nie. To podważa zaufanie do państwa i przewidywalność systemu podatkowego.
Co odpowiedziało ministerstwo i co oznacza nowe pismo RPO z 20 lipca 2026 r. w kwestii zwolnienia z podatku od darowizn?
Resort finansów w marcu nie zmienił stanowiska, ale jednocześnie przyznał, że widzi praktyczny problem rzetelnych podatników. Zapowiedział analizę możliwości wprowadzenia ułatwień, oczywiście z zachowaniem „szczelności systemu”. I właśnie do tego wraca najnowsza aktualizacja w sprawie ze strony RPO.
20 lipca 2026 r. Biuro RPO poinformowało, że ponownie zwróciło się do Ministerstwa Finansów o przedstawienie:
- wyników zapowiedzianej analizy,
- oraz wniosków, jakie z niej wyciągnięto.
Krótko mówiąc: RPO sprawdza, czy po marcowej obietnicy resortu finansów cokolwiek realnie się wydarzyło w sprawie zwolnienia z podatku od darowizn.
Co to wszystko w sprawie zwolnienia z podatku od darowizn oznacza dla podatników już teraz?
Na dziś sytuacja nie jest komfortowa. Są korzystne wyroki sądów, ale fiskus nie wycofał się ze swojego podejścia. Dlatego osoby planujące większą darowiznę w rodzinie powinny zachować ostrożność. Najbezpieczniejsze praktycznie rozwiązanie to dziś wciąż:
- przelać środki na konto obdarowanego,
- zachować potwierdzenie przelewu,
- i złożyć w terminie formularz SD-Z2, jeśli jest wymagany.
Jeżeli jednak przelew poszedł już bezpośrednio do wierzyciela, warto zadbać o pełną dokumentację:
- umowę darowizny,
- potwierdzenie przelewu,
- dokument pokazujący zobowiązanie obdarowanego wobec wierzyciela,
- opis tytułu przelewu,
- oraz terminowe zgłoszenie do urzędu.
To nie daje dziś pełnej gwarancji spokoju, ale może mieć duże znaczenie w ewentualnym sporze z urzędem.
Najczęstsze pytania i odpowiedzi o zwolnienie podatkowe przy darowiźnie dla rodziny (FAQ)
Czy rodzic może przelać pieniądze od razu na konto dewelopera mieszkania dziecka?
Technicznie może. Problem polega na tym, że fiskus może później kwestionować prawo do zwolnienia z podatku od darowizny, jeśli pieniądze nie przeszły przez Twoje konto. Trzeba wówczas walczyć o zwolnienie podatkowe w sądzie.
Czy sądy dopuszczają takie zwolnienie?
Tak, w wielu wyrokach sądy administracyjne uznawały, że przelew na konto wierzyciela obdarowanego może spełniać wymóg dokumentacyjny, jeśli jasno wynika z niego, że to darowizna na rzecz obdarowanego.
Czy ministerstwo zgadza się z sądami?
Na razie nie. W piśmie z 11 marca 2026 r. resort finansów nie zgodził się na zmianę dotychczasowej linii interpretacyjnej, choć zapowiedział analizę problemu.
Co zrobił RPO 20 lipca 2026 r.?
RPO ponownie zwrócił się do Ministerstwa Finansów o przedstawienie wyników obiecanej analizy i informacji, czy resort planuje konkretne działania.
Kiedy trzeba zgłosić darowiznę do urzędu, żeby mieć zwolnienie?
Co do zasady w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego. W praktyce najczęściej robi się to na formularzu SD-Z2.
Jaki jest limit kwoty przy darowiźnie dla najbliższej rodziny?
Przy środkach pieniężnych problem dokumentowania dotyczy sytuacji, gdy wartość darowizn od tej samej osoby przekracza 36 120 zł w ustawowym okresie rozliczeniowym, czyli ostatnich 5 latach.
Czy sprawa dotyczy tylko dewelopera?
Nie. Deweloper to tylko najgłośniejszy przykład. Taki sam problem może dotyczyć innych wierzycieli obdarowanego, którym robione są bezpośrednio przelewy.
Źródło: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich