Dodatek emerytalny dla krwiodawcy, podobnie jak dla sołtysa? Za co najmniej 20 litrów oddanej krwi

Adam Kuchta
rozwiń więcej
Dodatek emerytalny dla krwiodawcy, tak jak dla sołtysa? Za co najmniej 20 litrów krwi lub jej składników / Shutterstock

Jest pomysł wprowadzenia nowego przywileju dla krwiodawcy, w postaci dodatku emerytalnego. Miałby on przysługiwać osobom, które oddały co najmniej 20 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników. Analogicznie jak w przypadku np. sołtysów. Co na to struktury rządowe?

Dodatek emerytalny dla zasłużonych krwiodawców, podobnie jak dla sołtysów? Honorowe krwiodawstwo to nieoceniona pomoc dla służby zdrowia i ratowanie ludzkiego życia. Osoby, które oddały co najmniej 20 litrów krwi, otrzymują tytuł Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi, ale wciąż brakuje dla nich systemowych rozwiązań finansowych w okresie emerytalnym. Posłowie wskazują na niesprawiedliwość w porównaniu do sołtysów, którzy po latach służby społeczności otrzymują dodatek emerytalny. Czy krwiodawcy doczekają się podobnego wsparcia? Sprawdź, co na ten temat mówi Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Dlaczego dodatek emerytalny dla krwiodawców, podobnie jak dla sołtysów, to dobre rozwiązanie? Argumentacja posłów

"Honorowe krwiodawstwo to bezinteresowna pomoc i poświęcenie na rzecz zdrowia oraz życia drugiego człowieka. Osoby, które oddały co najmniej 20 litrów krwi lub odpowiadającą tej objętości ilość jej składników, przyczyniają się do ratowania życia, a ich wkład w zdrowie narodu jest niezaprzeczalny. Tytuł Zasłużony Honorowy Dawca Krwi jest formą uznania ich zasług, ale niestety – nie idzie za nim wsparcie finansowe w okresie emerytalnym, które mogłoby wyrazić wdzięczność państwa za ich bezinteresowną pomoc" - piszą posłowie Małgorzata Gromadzka i Piotr Kandyba w interpelacji poselskiej.

Posłowie wskazują, że "inne grupy społeczne, takie jak np. sołtysi, po 10 latach pełnienia swojej funkcji otrzymują dodatek emerytalny, co jest wyrazem uznania za ich zaangażowanie w służbę lokalnej społeczności. Niestety, krwiodawcy, w tym osoby, które otrzymały tytuł Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi i obecnie są emerytami, pozostają poza jakimikolwiek systemowymi rozwiązaniami w zakresie dodatków do świadczeń emerytalnych. Fakt ten budzi głęboki sprzeciw i poczucie niesprawiedliwości, szczególnie biorąc pod uwagę, że ich poświęcenie i zaangażowanie ma wymierny wpływ na zdrowie publiczne. Wprowadzenie dodatku emerytalnego dla zasłużonych honorowych dawców krwi byłoby wyrazem wdzięczności państwa i stanowiłoby jednocześnie impuls do promowania honorowego krwiodawstwa".

Z związku z powyższym posłowie kierując niniejszą interpelację zwracają się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie: Czy ministerstwo planuje wprowadzenie systemowych rozwiązań, które zapewniłyby dodatki emerytalne dla osób posiadających tytuł Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu?

Ministerstwo Zdrowia odpowiada, że wprowadzenie finansowania dodatku do emerytury dla krwiodawców wykracza poza ideę honorowego, dobrowolnego i nieodpłatnego dawstwa krwi

W odpowiedzi na interpelację, Jerzy Szafranowicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia wskazał, co następuje: "Krwiodawstwo w Polsce, podobnie jak w całej Europie, jest honorowe, dobrowolne i nie może pociągać za sobą jakiejkolwiek gratyfikacji finansowej. Dlatego też każda decyzja o ewentualnym rozszerzeniu lub zmianie uprawnień przysługujących Zasłużonym Honorowym Dawcom Krwi podejmowana jest w kontekście obowiązujących przepisów prawa, zarówno krajowego, jak i europejskiego, które jednoznacznie stanowi, że „oddawanie krwi, osocza lub innych składników krwi jest uważane za dobrowolne i nieodpłatne, jeżeli jest dokonywane przez osobę z jej własnej woli i nie daje podstaw do jakiejkolwiek zapłaty w formie pieniężnej lub w jakiejkolwiek równoważnej postaci. Wyłącza to również przyznanie wynagrodzenia w formie wypoczynku, który wykracza poza czas odpowiednio konieczny do oddania krwi i dojazdu. Drobne dowody uznania, napoje i zwrot kosztów podróży są zgodne z pojęciem dobrowolnego i nieodpłatnego oddawania krwi”.

Dodatkowo należy mieć również na uwadze stanowisko prezentowane na posiedzeniu Komitetu Sterującego ds. Transfuzji Krwi, działającego w ramach Rady Europy (posiedzenie odbyło się w dniach 3-4 listopada 2016 r.), podczas którego dyskutowana była definicja „finansowej korzyści”. W kontekście Konwencji o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej wobec zastosowania biologii i medycyny z dnia 19 listopada 1996 r. „finansowa korzyść” została określona jako zapłata lub korzyść jakiegokolwiek rodzaju oferowana bezpośrednio żywemu dawcy lub rodzinie zmarłego dawcy. Rekompensata nigdy nie powinna wiązać się z donacją, w tym jej końcowym celem lub jakością tego, co zostało oddane. Zwrot poniesionych wydatków i rzeczywistych kosztów może być dokonany, jeżeli dawca może je udowodnić. Ewentualna kompensacja utraconego zarobku powinna być dokładnie wyliczona, gdyż dawca nie powinien ani finansowo tracić, ani zyskiwać. Jednocześnie, tylko w wyjątkowych sytuacjach, można dopuścić wprowadzenie rekompensaty o stałej wysokości. Zezwala się także na zapłatę dawcom odszkodowania za szkodę związaną z donacją.

Tym samym w promocji dawstwa nadrzędnie należy stosować środki ukierunkowane na altruizm. Z uwagi na powyższe krwiodawcy, w systemie ochrony zdrowia, posiadają określony katalog uprawnień, tj. zwolnienie od pracy, zwrot utraconego zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy, zwrot kosztów przejazdu do jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi, posiłek regeneracyjny, możliwość odliczenia od podatku dochodowego darowizny w wysokości iloczynu kwoty rekompensaty, bezpłatne zaopatrzenie w leki objęte wykazami do wysokości limitu finansowania, uprawnienia do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej, w tym do leczenia sanatoryjnego oraz usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Uprawnienia te należy rozpatrywać nie w kontekście głównych przesłanek determinujących donację, a zwrotu ponoszonych kosztów oraz dowodów uznania i wdzięczności za oddaną krew i jej składniki. Decyzja o oddaniu krwi powinna wynikać z chęci dzielenia się z innymi, nie zaś z kalkulacji zysków. Krew nie jest produktem, lecz darem dla drugiego człowieka.

Jednocześnie doświadczenia wielu krajów wskazują, że pozyskiwane w ramach honorowego krwiodawstwa krew i jej składniki gwarantują pełne bezpieczeństwo i ochronę zdrowia zarówno dawców krwi, którzy są filarem krwiolecznictwa, jak i jej biorców. Należy bowiem pamiętać, że biorcami krwi są osoby chore, dlatego niezwykle istotne jest, aby pobudki związane z oddawaniem krwi wynikały z potrzeby serca, były szlachetne oraz świadome. Wprowadzenie finansowania dodatku do emerytury dla Honorowych Dawców Krwi - Zasłużonych dla Zdrowia Narodu wykracza poza ideę honorowego, dobrowolnego i nieodpłatnego dawstwa krwi, gdyż w sposób bezpośredni skutkuje przyznaniem gratyfikacji finansowej.

Krwiodawstwo to misja i odpowiedzialność, a świadomość możliwości uratowania komuś życia jest jedną z najistotniejszych wartości honorowego krwiodawstwa – krew jest najcenniejszym darem jaki może podarować człowiek. Z uwagi na fakt, że krwi nie można kupić ani wyprodukować, tak ważne jest jej honorowe oddawanie. Honorowy Dawca Krwi oddając cząstkę siebie w bezinteresowny sposób niesie pomoc pacjentom wymagającym leczenia krwią lub jej składnikami. Ofiarowana krew jest darem życia, który jest potrzebny przy wykonywaniu skomplikowanych operacji, ratowaniu zdrowia, a także życia ciężko chorych oraz przy udzielaniu pomocy ofiarom wypadków. Z uwagi na kluczową rolę Honorowych Dawców Krwi w systemie lecznictwa obecnie realizowana jest kolejna edycja programu polityki zdrowotnej pn. „Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2021-2026”, w tym w zakresie celów szczegółowych dotyczących utrzymania stałej liczby świadomych dawców krwi i jej składników, zwiększenia świadomości społecznej w zakresie honorowego krwiodawstwa oraz zwiększenia świadomości zdrowego odżywania wśród krwiodawców, co stanowi kontynuację zadań i zagadnień zdefiniowanych w ramach poprzednich edycji programu realizowanych w latach 2009-2014 oraz 2015-2020. Opracowany przez publiczną służbę krwi program ma charakter długofalowy i w dużej mierze w dalszym ciągu realizuje cele z lat poprzednich, przede wszystkim w odniesieniu do promocji i edukacji w zakresie honorowego krwiodawstwa, tj. kontynuacji działań edukacyjnych wśród dzieci i młodzieży, kampanii skierowanej do pracodawców celem włączenia honorowego krwiodawstwa w społeczną odpowiedzialność biznesu czy kampanii skierowanej do podmiotów leczniczych i punktów pobrań krwi".

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiada, że krwiodawstwo nie mieści się w przewidzianych przez system ubezpieczeń społecznych kategoriach ryzyk ubezpieczeniowych

Natomiast Sebastian Gajewski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, przekazał: "System ubezpieczeń społecznych, w tym przede wszystkim powszechny system emerytalny, opiera się na zasadzie ekwiwalentności odprowadzonych składek i należnego świadczenia. Emerytury wypłacane z systemu powszechnego mają charakter indywidualny, a ich wysokość jest ustalana na podstawie wkładu wniesionego w postaci składek. Im bardziej ubezpieczony partycypował w tworzeniu dochodów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w tym większym stopniu ma on prawo z nich korzystać pobierając emeryturę lub rentę. Przyznanie dodatkowego świadczenia do emerytury, które nie wynika z wniesionego przez ubezpieczonego wkładu w postaci opłacenia składki ubezpieczeniowej, nie znajduje uzasadnienia w konstrukcji systemu ubezpieczeń społecznych.

Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że funkcjonujące w przeszłości w powszechnym systemie emerytalnym, a finansowane z budżetu państwa dodatki z tytułu nadanych odznaczeń państwowych, w tym dodatek dla honorowych dawców krwi z tytułu odznaczenia „Zasłużony dla Zdrowia Narodu”, podobnie jak tzw. dodatki branżowe, przysługujące z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, zostały zniesione na mocy ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450, z późn. zm.). Zniesienie prawa do tych dodatków wiązało się ze stopniowym przywracaniem systemowi emerytalnemu jego ubezpieczeniowego charakteru, o którym ostatecznie przesądziła przeprowadzona w 1999 r. reforma systemu ubezpieczeń społecznych.

W nowym systemie emerytalnym, określonym przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631), źródłem finansowania świadczeń emerytalno-rentowych jest fundusz tworzony ze składek pracowników i pracodawców. Z systemu tego usunięto większość elementów nieubezpieczeniowych i socjalnych, tak aby powiązać wysokość przyszłego świadczenia z sumą składek odprowadzanych od przychodów ubezpieczonego w całym okresie jego aktywności zawodowej.

Obecnie, na gruncie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłacane są jedynie dwa rodzaje dodatków – dodatek pielęgnacyjny oraz dodatek dla sierot zupełnych. Oba dodatki są świadczeniami o charakterze ubezpieczeniowym, związanymi z ryzykami ubezpieczeniowymi w postaci niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji oraz utraty żywiciela. Wypłata tych dodatków ma miejsce w sytuacji spełnienia się wskazanych ryzyk oraz wiąże się z obowiązkiem opłacania składki ubezpieczeniowej.

Krwiodawstwo nie mieści się w przewidzianych przez system ubezpieczeń społecznych kategoriach ryzyk ubezpieczeniowych, które obejmują przede wszystkim utratę możliwości osiągania dochodów z pracy wskutek starości lub niezdolności do pracy spowodowanej stanem zdrowia. W systemie emerytalnym brak jest więc miejsca dla preferencji w wysokości świadczeń dla wybranych grup ubezpieczonych. Przyznanie nowych dodatków do emerytury doprowadziłoby przede wszystkim do naruszenia reguły nietworzenia nowych uprawnień nieznajdujących pokrycia w składce na ubezpieczenie emerytalne.

Jednocześnie informuję, że często wskazywanego przez zainteresowanych świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa nie można traktować jako dodatku do emerytury. Świadczenie to, obecnie wynoszące 336,26 zł miesięcznie, przyznawane jest na wniosek osoby, która pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Świadczenie to nie jest świadczeniem z ubezpieczeń społecznych i nie jest finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podobnie świadczenie ratownicze z tytułu wysługi lat w ochotniczych strażach pożarnych nie wynika z rozwiązań z systemu emerytalnego i nie jest finansowane z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie ratownicze, obecnie w wysokości 258 zł, z tytułu wysługi lat w OSP przysługuje strażakowi ratownikowi OSP na podstawie art. 16 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 233, z późn. zm.).

Ewentualne wypracowanie w ramach możliwości budżetu państwa rozwiązań pozwalających na dodatkowe docenienie trudu osób podejmujących aktywność społecznie użyteczną powinno znajdować odzwierciedlenie w przepisach regulujących tę aktywność, a nie w rozwiązaniach z zakresu systemu emerytalnego.

Zważywszy, że uprawnienia honorowych dawców krwi określają przepisy ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2024 r. poz. 281, z późn. zm.) ewentualne rozszerzenie katalogu uprawnień i przywilejów, których część przysługuje za długotrwałe i systematyczne oddawanie krwi, leży w gestii ministra właściwego do spraw zdrowia.

Niezależnie od powyższego, dziękuję za głos zabrany w tej sprawie. W imieniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pragnę podkreślić, że wszystkie przedstawiane mu w związku z tą problematyką propozycje zmian przepisów są wnikliwie analizowane i traktowane jako wyraz troski o kształt systemu ubezpieczeń społecznych".

Komentarz jednego z krwiodawców: dodatek po oddaniu 50 litrów

Jeden z naszych Czytelników napisał parę słów odnośnie tematu artykułu. Cytujemy w całości, bez zmian redakcyjnych:

„Dodatek do emerytury za 20 litrów. Otóż też jestem honorowym dawcą krwi, mam oddane ponad 60 litrów i jestem za dodatkiem - ale po oddaniu 50 litrów, i od razu, czy się pracuje, czy jest się na emeryturze, czy nawet na świadczeniach przedemerytalnych.

Druga sprawa dotyczy tego, że od czasu pandemii skończyli w większości oddziałów dawać posiłek profilaktyczny, niczym go nie zastępując. Wstyd.

Po trzecie - aby być i oddawać krew, to szereg komplikacji z tym, by ją oddać: począwszy od pracodawcy, jak i po wiele innych czasem trudności.

Sołtysi nie mają takich problemów, a w dodatku to ich praca - i im za nią płacą. I jaki to prestiż w porównaniu z krwiodawcami?”

Infor.pl
Traktat polsko-francuski w Nancy podpisany. Przewiduje wzajemną pomoc w razie zagrożenia
09 maja 2025

Macron i Tusk podpisali traktat polsko-francuski w Nancy. Przewiduje m.in. wzajemną pomoc w razie zagrożenia, w tym pomoc militarną. Czy w razie zagrożenia Polski Francja byłaby w stanie zareagować w ciągu 30 dni?

50 zł za każdy pień, który przezimował. Wnioski tylko do 31 maja 2025 r.
09 maja 2025

Należy się 50 zł za każdy pień, który przezimował. Wnioski można składać tylko do 31 maja 2025 r. w ARiMR. Jak złożyć wniosek o pieniądze?

Termin składania wniosków o dopłaty bezpośrednie 2025
09 maja 2025

Jaki jest termin składania wniosków do ARIMR o dopłaty bezpośrednie w 2025 roku? Czy można złożyć dokumenty po terminie? Co z załącznikami?

Czy 11.05.2025 r. to niedziela handlowa, handel bez zakazu, zakupy w Lidlu i Biedronce, w galeriach, wszystkie sklepy otwarte czy tylko Żabka
09 maja 2025

Tydzień po długim weekendzie majowym szybko mija i już kolejna sobota oraz niedziela. Wiele rodzin - zapewne więcej niż zwykle - odczuwa teraz potrzebę zrobienia większych zakupów. Podstawowe pytanie brzmi: czy można je zaplanować na niedzielę a jutro w sobotę zająć się innymi sprawami, czy odwrotnie - w niedzielę dużych zakupów zrobić się nie da, bo czynne będą tylko nieliczne, wybrane sklepy?

Co każdy prezes (CEO) powinien dziś wiedzieć o technologii?
09 maja 2025

Każda szkoła zarządzania mówi: deleguj odpowiedzialność. Niezależnie czy mówimy o MŚP czy dużej organizacji, zarządzanie technologią powinno więc być oddane w ręce tych, którzy się na niej znają. Z drugiej strony – jeśli mamy wyprzedzić konkurencję, trzeba inwestować i lewarować biznes przez technologię. Żeby robić to efektywnie, kadra zarządzająca musi rozumieć przynajmniej część świata IT. Problem w tym, że świat technologii jest tak przeładowany informacjami, że często nawet eksperci od IT się w nim gubią. Co warto rozumieć? Jak głęboko wchodzić w poszczególne zagadnienia? Jak rozmawiać z zespołem, który zasypuje wieloma szczegółami? Oto krótki, praktyczny przewodnik.

Przekazywanie kryptowalut w rodzinie – przepisy i podatki. Darowizna czy sprzedaż?
09 maja 2025

Kryptowaluty jeszcze kilka lat temu uznawane były za ciekawostkę technologiczną. Obecnie z kolei stanowią istotny element rynków finansowych. Korzystają z nich nie tylko zaawansowani inwestorzy, ale również osoby prywatne dywersyfikujące swoje portfele. Przekazywanie aktywów cyfrowych, takich jak kryptowaluty, członkom rodziny budzi coraz większe zainteresowanie – i nic dziwnego. Bitcoin, Ethereum czy inne tokeny, z pozoru niematerialne, w rzeczywistości stanowią dziś istotny składnik majątku. Wymiana krypto-krypto czy krypto-FIAT to standard i doskonale znana każdemu czynność wykonywana m.in. na giełdzie czy pomiędzy portfelami. Co jednak z darowizną? W jaki sposób np. rodzic może przekazać kryptowaluty dziecku? Dowiedz się więcej na ten temat w tym artykule.

Działania marketingowe jako kompatybilny element Public Relations
09 maja 2025

Współczesna komunikacja biznesowa coraz częściej wymaga synergicznego podejścia do działań promocyjnych i wizerunkowych. Marketing i Public Relations (PR), choć wywodzą się z różnych tradycji i pełnią odmienne funkcje, dziś coraz częściej przenikają się i wspólnie pracują na sukces marki. W dobie mediów społecznościowych, globalizacji i błyskawicznego obiegu informacji działania marketingowe stają się kompatybilnym, a nierzadko wręcz niezbędnym elementem strategii PR.

Czy kandydat na Prezydenta RP może być karany? [Wybory Prezydenta RP 2025 r.]
09 maja 2025

18 maja 2025 roku Polacy ponownie pójdą do urn, by wybrać głowę państwa. W związku ze zbliżającymi się wyborami prezydenckimi pojawia się pytanie, które budzi emocje i wątpliwości: czy osoba karana może ubiegać się o urząd Prezydenta RR?

Bezpłatny webinar. Czas pracy i odpoczynku w podróży służbowej
09 maja 2025

Jako pracodawca musisz wiedzieć, jak prawidłowo zapewnić pracownikom czas odpoczynku w trakcie i po zakończeniu podróży służbowej. Nie warto opierać się przy tym na fałszywych mitach krążących w Internecie. Naruszenia przepisów w tym zakresie może cię bowiem sporo kosztować, bo PIP chętnie nakłada za to grzywny. Weź udział w webinarze i posłuchaj eksperta, który wytłumaczy, jak rozliczać czas pracy pracownika w podróży służbowej w zależności od środka transportu, rozkładu czasu pracy oraz liczby uczestników podróży.

Są fundusze na ekologię, cyfryzację i innowacje
09 maja 2025

W dobie dynamicznego rozwoju technologii cyfrowej i wdrażania kolejnych innowacji, nie można zapominać o zagrożeniach, które się z nimi wiążą. Zgodnie z unijną zasadą „Do No Significant Harm” („Nie Czyń Znaczącej Szkody”), gdy ubiegamy się o wsparcie z funduszy, jesteśmy zobowiązani do prowadzenia inwestycji w sposób, który nie będzie wyrządzać poważnych szkód środowiskowych czy społecznych.

pokaż więcej
Proszę czekać...