W dniu 15 lipca 2025 r. – GUS podał do publicznej wiadomości wartość wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych za pierwsze półrocze 2025 r., a zatem – z dużym prawdopodobieństwem, wiemy już, czy emeryci i renciści mogą liczyć na wrześniową waloryzację świadczeń.
- Waloryzacja emerytur i rent - jak przebiega?
- Wysokość wskaźnika waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych w 2025 r.
- Rząd przygotował projekt zakładający drugą waloryzację emerytur i rent
- Czy we wrześniu 2025 r. zostanie przeprowadzona druga waloryzacja emerytur i rent?
Waloryzacja emerytur i rent - jak przebiega?
Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych jest odpowiedzią na spadek siły nabywczej pieniądza spowodowany głównie przez inflację. Ma ona na celu urealnienie wartości wypłacanych świadczeń w odniesieniu do wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, dostosowując - w sposób ciągły - wartość wypłacanych świadczeń do zmian cen.
Emerytury i renty (oraz niektóre dodatki do nich, jak np. dodatek pielęgnacyjny czy dodatek dla sierot zupełnych oraz świadczenia i zasiłki przedemerytalne) podlegają corocznej waloryzacji od dnia 1 marca. Waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru przez wskaźnik waloryzacji. Wskaźnik ten - zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ustawa FUS) - odpowiada średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym, zwiększonemu o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym.
Zwiększenie o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia jest przedmiotem corocznych negocjacji w ramach Rady Dialogu Społecznego. W przypadku braku porozumienia w ramach tych negocjacji – wysokość zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent, w danym roku, określa rozporządzenie Rady Ministrów.
W 2025 r. – wysokość zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent, rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19.07.2024 r. w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2025 r. – została ustalona na poziomie 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym.
Rzeczywisty wskaźnik rocznej waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych opiera się na danych dotyczących faktycznego wykonania w zakresie inflacji i realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym (ogłaszanych w komunikatach Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego). Do jego wyliczenia – potrzebne są zatem dane z dwóch komunikatów Prezesa GUS:
- dotyczące faktycznego wykonania w zakresie inflacji oraz
- dotyczące realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym.
Wysokość wskaźnika waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych w 2025 r.
W 2025 r. ww. dane GUS, potrzebne do wyliczenia rzeczywistego wskaźnika rocznej waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych, wynikały odpowiednio z:
- komunikatu Prezesa GUS z dnia 15.01.2025 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2024 r. – w zakresie faktycznego wykonania w zakresie inflacji, zgodnie z którym – średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2024 r. w stosunku do 2023 r. wyniósł 103,6 (wzrost cen o 3,6%) oraz
- komunikatu Prezesa GUS z dnia 11.02.2025 r. w sprawie realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w 2024 r. w stosunku do 2023 r. – w zakresie realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym, zgodnie z którym – realny wzrost przeciętnego wynagrodzenia w 2024 r., w stosunku do 2023 r., wyniósł 9,5%.
W związku z tym, że wskaźnik waloryzacji emerytur i rent to: średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym (a zatem wspomniane powyżej 3,6%), zwiększony o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym (a zatem – zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19.07.2024 r. w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2025 r. – o równe 20% ze wspomnianego powyżej 9,5%) – wskaźnik waloryzacji emerytur i rent w 2025 r., wyniósł 5,5% (tj. 3,6%+1,9%). Zgodnie z art. 89 ust. 6 ustawy FUS – został on ogłoszony w komunikacie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14.02.2025 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2025 r. Ww. komunikat ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego (którym aktualnie jest – Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej) musi bowiem być, co roku, ogłoszony w Dzienniku Urzędowym RP „Monitor Polski”, nie później niż w ciągu 3 dni roboczych od dnia ogłoszenia przez Prezesa GUS komunikatu w sprawie realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym.
Waloryzacja emerytur i rent przeprowadzana jest z urzędu, co oznacza, że beneficjenci ww. świadczeń nie muszą składać w tej sprawie żadnego wniosku do ZUS. W następstwie dokonanej waloryzacji – każdy emeryt i rencista otrzymuje z ZUS decyzję z informacją o nowej wysokości swojego świadczenia. W 2025 r. – łączny koszt waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych, MRPiPS oszacowało na ok. 22,8 mld zł.
Rząd przygotował projekt zakładający drugą waloryzację emerytur i rent
Pod koniec 2024 r. Rada Ministrów zaakceptowała projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (dodatkowa waloryzacja) (nr w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów: UA6), który - celem zabezpieczenia w większym stopniu sytuacji finansowej osób starszych i zapewnienia im stabilności finansowej w trakcie roku - zakłada drugą waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych, w przypadku gdy wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu danego roku w stosunku do poprzedniego okresu (drugiego półrocza poprzedniego roku) przekroczy 105%. Owa dodatkowa waloryzacja (tzw. interwencyjna/okresowa) miałaby być działaniem mającym na celu ochronę świadczeniobiorców (przede wszystkim emerytów i rencistów pobierających najniższe świadczenia) przed skutkami wysokiego wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych w trakcie roku.
Miałaby ona być przeprowadzana od 1 września - tak jak zostało już wspomniane - w sytuacji, jeżeli wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu danego roku w stosunku do poprzedniego okresu (drugiego półrocza poprzedniego roku) przekroczyłby 105%. Analogicznie, jak ma to miejsce w przypadku waloryzacji rocznej, która odbywa się 1 marca każdego roku - dodatkowa waloryzacja miałaby przy tym polegać na pomnożeniu kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru, w wysokości przysługującej dnia 31 sierpnia danego roku (w którym przeprowadzana jest ta waloryzacja), przez wskaźnik dodatkowej waloryzacji. Waloryzacja wrześniowa miałaby obejmować emerytury i renty przyznane przed terminem tej waloryzacji, a w jej wyniku - kwota świadczenia nie mogłaby ulec obniżeniu.
Wskaźnikiem dodatkowej waloryzacji (zgodnie z projektowanym art. 89a ust. 5 ustawy FUS) miałby być:
- wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów w pierwszym półroczu danego roku (a zatem - w pierwszym półroczu 2025 r.) w stosunku do drugiego półrocza poprzedniego roku (a zatem - w stosunku do drugiego półrocza 2024 r.) albo
- wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w pierwszym półroczu danego roku (a zatem - w pierwszym półroczu 2025 r.) w stosunku do drugiego półrocza poprzedniego roku (a zatem - w stosunku do drugiego półrocza 2024 r. - jeżeli byłby on wyższy od wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów w pierwszym półroczu danego roku w stosunku do drugiego półrocza poprzedniego roku.
Na chwilę obecną - projekt ten nie został jeszcze skierowany przez Radę Ministrów do Sejmu, ale rząd zapowiadał, że uczyni to (tj. nada projektowi dalszy bieg w ramach procesu legislacyjnego), jeżeli wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2025 r. przekroczy 105%. W dniu 15 lipca br. - GUS podał do publicznej wiadomości wartość wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych za pierwsze półrocze 2025 r., a zatem - z dużym prawdopodobieństwem, wiemy już, czy emeryci i renciści mogą liczyć na wrześniową waloryzację świadczeń.
Czy we wrześniu 2025 r. zostanie przeprowadzona druga waloryzacja emerytur i rent?
W dniu 15 lipca 2025 r. GUS wydał komunikat w sprawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2025 r. w stosunku do pierwszego półrocza 2024 r., który wyniósł - 104,5% (wzrost cen o 4,5%).2
Wracając do projektu MRPiPS w sprawie wrześniowej waloryzacji emerytur - z proponowanego brzmienia art. 89a ust. 1 - mogłoby się wydawać, że znamy już zatem odpowiedź na pytanie - czy będzie miała miejsce wrześniowa waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych, bowiem:
„Jeżeli wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu danego roku przekracza 105, emerytury i renty podlegają dodatkowej waloryzacji od dnia 1 września, na poczet kolejnej waloryzacji.”
Z ww. komunikatu GUS - wiemy już natomiast, że wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2025 r. - wyniósł 104,5%, a zatem - nie przekroczył 105%.
Jeżeli jednak wczytać się „głębiej” w komunikat GUS - dowiadujemy się, że jest to wskaźnik za pierwsze półrocze 2025 r., w stosunku do pierwszego półrocza 2024 r., a nie jak w projektowanym art. 85a ust. 5 ustawy FUS - w stosunku do drugiego półrocza 2024 r., a ponadto - jest to wskaźnik „ogólny”, a nie dotyczący stricte gospodarstw domowych emerytów i rencistów. Skoro jednak - wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2025 r. - nie przekroczył 105, w stosunku do pierwszego półrocza 2024 r. - z dużym prawdopodobieństwem można domniemywać, że tym bardziej - nie przekroczył 105 w stosunku do drugiego półrocza 2024 r.
Polecamy: Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
1 Komunikat Prezesa GUS z dnia 15.07.2025 r. w sprawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2025 r.
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1631 z późn. zm.)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19.07.2024 r. w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2025 r. (Dz.U. z 2024 r., poz. 1122)
- Komunikat Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14.02.2025 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2025 r. (M.P. z 2025 r., poz. 129)