Od 1 stycznia 2026 roku wszedł w życie kolejny, trzeci etap reformy świadczenia wspierającego. Próg punktowy uprawniający do wypłat obniża się do 70 punktów w skali WZON. Choć na papierze oznacza to rozszerzenie grupy beneficjentów, w rzeczywistości wielu wnioskodawców odbije się od ściany. Wyjaśniamy, jak przygotować się do badania Profilu Potrzeb Wsparcia (PPW), by nie stracić szansy na pieniądze,
- Pułapka medycznego podejścia
- Analiza PPW: Gdzie kryją się punkty?
- Jak przygotować się do badania PPW? 3 rzeczy, które mają znaczenie
- Dlaczego każdy punkt ma znaczenie?
- Dlaczego próg 70 punktów nie wystarczy sam w sobie
- Podstawa prawna
Reforma systemu orzecznictwa to największa zmiana w polityce społecznej ostatnich lat. Zamiast oceniać zdolność do pracy, państwo zaczęło oceniać poziom potrzeby wsparcia. To rewolucja, która przenosi ciężar z diagnozy medycznej na realne funkcjonowanie. W 2026 roku kwoty świadczenia mogą sięgać nawet 4300 zł miesięcznie, ale droga do nich prowadzi przez skomplikowany formularz i wywiad z orzecznikiem.
Pułapka medycznego podejścia
Największym błędem osób ubiegających się o świadczenie jest skupienie się na dokumentacji medycznej. W nowym systemie zaświadczenie o ciężkiej chorobie to dopiero bilet wstępu. Rozgrywka toczy się o punkty w ramach Profilu Potrzeb Wsparcia (PPW).
Skala WZON analizuje 25 czynności dnia codziennego. System nie pyta: czy jesteś chory?, ale: ile razy w ciągu dnia potrzebujesz pomocy przy jedzeniu, myciu się czy podejmowaniu decyzji? Dla osób z rzadkimi schorzeniami, których nie widać gołym okiem (np. choroby rzadkie, spektrum autyzmu, początki otępień), bariera 70 punktów może okazać się trudniejsza do przejścia niż dla osób z widoczną niepełnosprawnością ruchową.
Właśnie na tym etapie wielu wnioskodawców po raz pierwszy dowiaduje się, że system nie pyta o nazwę choroby ani wyniki badań, lecz rozkłada na czynniki pierwsze ich codzienne funkcjonowanie, często w sposób zupełnie inny, niż się spodziewali.
Analiza PPW: Gdzie kryją się punkty?
Aby przekroczyć próg 70 punktów, należy precyzyjnie opisać ograniczenia w najważniejszych obszarach. Są to między innymi:
- Zdolność do zmiany pozycji i poruszania się: To nie tylko chodzenie, ale przejście z łóżka na wózek czy pokonywanie stopni.
- Podejmowanie decyzji i kontrola zachowania: Szczególnie ważne dla osób z niepełnosprawnością intelektualną lub chorobami psychicznymi. Brak możliwości samodzielnego zarządzenia budżetem czy planowania dnia jest wysoko punktowany.
- Prowadzenie rozmowy: Nie chodzi o fizyczną zdolność mówienia, ale o umiejętność wymiany informacji. Jeśli pacjent potrzebuje tłumacza języka migowego lub pomocy w zrozumieniu instrukcji lekarza, musi to zostać odnotowane.
- Radzenie sobie z czynnościami samoobsługowymi (np. ubieranie, higiena osobista): To jeden z najbardziej „punktujących” obszarów w PPW. Ocenie podlega nie tylko to, czy dana osoba potrafi się ubrać, ale jak często potrzebuje pomocy przy doborze ubrań, zapinaniu guzików, wiązaniu butów czy utrzymaniu higieny osobistej. Problemy z koordynacją, czuciem, koncentracją lub sekwencją czynności, nawet jeśli nie są widoczne na pierwszy rzut oka, powinny zostać dokładnie opisane, bo mają realny wpływ na końcową liczbę punktów.
Jak przygotować się do badania PPW? 3 rzeczy, które mają znaczenie
Gdy staniesz przed komisją, musisz pokazać, dlaczego w codziennym funkcjonowaniu potrzebujesz realnego wsparcia, a nie tylko to, że masz postawioną diagnozę. Badanie PPW nie polega na ocenie choroby, lecz na sprawdzeniu, jak radzisz sobie w konkretnych sytuacjach dnia codziennego. Dlatego przygotowanie do komisji wymaga innego podejścia niż tradycyjna wizyta lekarska, tutaj liczą się przykłady z życia, a nie same dokumenty medyczne.
Po pierwsze: opisz codzienność, nie chorobę.
Podczas badania PPW największe znaczenie ma to, jak funkcjonujesz na co dzień, a nie sama nazwa schorzenia czy historia leczenia. Orzecznik ocenia konkretne sytuacje: samodzielność przy jedzeniu, higienie, poruszaniu się, podejmowaniu decyzji czy komunikacji. Ogólne stwierdzenia typu mam poważną chorobę nie przekładają się automatycznie na punkty.
Po drugie: przygotuj konkretne przykłady.
Największą wartość mają opisy realnych problemów z życia codziennego. Tego, jak często potrzebna jest pomoc, w jakich czynnościach i jakie są tego konsekwencje. W PPW liczy się częstotliwość i skala trudności, a nie jednorazowe sytuacje. Im bardziej precyzyjny opis, tym mniejsze ryzyko zaniżenia punktacji.
Po trzecie: nie zakładaj, że to widać.
Wiele ograniczeń, zwłaszcza przy zaburzeniach psychicznych, neurologicznych czy chorobach rzadkich nie jest widocznych na pierwszy rzut oka. Jeśli dana trudność nie zostanie jasno nazwana i opisana, system jej nie uwzględni. Brak informacji w PPW działa zawsze na niekorzyść wnioskodawcy.
Dlaczego każdy punkt ma znaczenie?
Różnica między progiem 69 a 70 punktów w ocenie WZON to w 2026 roku różnica między wsparciem w wysokości około 800 zł, a jego całkowitym brakiem. Wynika to z faktu, że świadczenie wspierające jest obliczane jako procent renty socjalnej, która w marcu 2026 r. ma wynosić ok. 1 971 zł.
Świadczenie wspierające – poziomy wsparcia
świadczenie wspierające
Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej
Liczba punktów WZON a wysokość świadczenia
Liczba punktów | Wysokość świadczenia (% renty socjalnej) | Szacunkowa kwota w 2026 r. |
95–100 pkt | 220% | ok. 4 336 zł |
90–94 pkt | 180% | ok. 3 548 zł |
85–89 pkt | 120% | ok. 2 365 zł |
80–84 pkt | 80% | ok. 1 577 zł |
75–79 pkt | 60% | ok. 1 183 zł |
70–74 pkt | 40% | ok. 788 zł |
Uwaga: Kwoty mogą ulec zmianie po marcowej waloryzacji renty socjalnej w 2026 r.
Dla wielu osób jeden brakujący punkt oznacza nie tylko odmowę świadczenia, ale realną utratę środków potrzebnych na codzienne funkcjonowanie.
Dlaczego próg 70 punktów nie wystarczy sam w sobie
Próg 70 punktów to dla systemu test wydolności, a dla obywatela, test przygotowania. Bez rzetelnie wypełnionego PPW i świadomości, że oceniana jest codzienność, a nie wyniki badań, wiele osób pozostanie poza systemem wsparcia, mimo realnie trudnej sytuacji życiowej.
W nowym systemie świadczenie wspierające nie jest nagrodą za chorobę, ale testem umiejętności opisania własnej codzienności. I nie każdy ten test zda.
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429)