Oprócz świadczenia 800 plus, rodzice najmłodszych dzieci mają dostęp do programu "Aktywny Rodzic", znanego jako "babciowe". Od 2024 roku funkcjonują w jego ramach trzy formy wsparcia, z których najwyższa wynosi 1500 zł miesięcznie lub 1900 zł, jeśli dziecko posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Oto szczegóły.
- Program "Aktywny Rodzic" jako kluczowy instrument wsparcia zawodowego
- Zasady przyznawania świadczenia "Aktywni rodzice w pracy" i kwoty wsparcia
- Alternatywne formy pomocy w ramach modułów "Aktywnie w żłobku" oraz "Aktywnie w domu"
- Harmonogram składania wniosków i procedury w programie "Aktywny Rodzic"
Program "Aktywny Rodzic" jako kluczowy instrument wsparcia zawodowego
Choć powszechna świadomość społeczna koncentruje się głównie na comiesięcznych wypłatach w ramach flagowego projektu 800 plus, w polskim systemie wsparcia rodzin funkcjonuje również inne, niezwykle istotne rozwiązanie finansowe potocznie określane mianem "babciowego". Inicjatywa ta została sformalizowana pod nazwą "Aktywny Rodzic" i wprowadzona w życie przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w 2024 roku. Głównym założeniem tego systemowego wsparcia jest ułatwienie opiekunom powrotu do aktywności zawodowej po narodzinach potomstwa przy jednoczesnym zapewnieniu dzieciom profesjonalnej i bezpiecznej opieki. Jak podkreśla ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, każdemu dziecku należy się właściwa troska, a każdemu rodzicowi realna pomoc w jej organizacji, niezależnie od tego, czy zajmuje się nim członek rodziny, profesjonalna niania, czy personel żłobka. Program ma za zadanie zlikwidować bariery uniemożliwiające rodzicom, a w szczególności matkom, płynne przejście z urlopu macierzyńskiego czy rodzicielskiego z powrotem na rynek pracy.
Zasady przyznawania świadczenia "Aktywni rodzice w pracy" i kwoty wsparcia
Podstawowym filarem nowej polityki jest świadczenie dedykowane osobom czynnym zawodowo, które wychowują dzieci w wieku od 12. do 35. miesiąca życia. Mechanizm ten przewiduje regularne wsparcie finansowe w wysokości 1500 zł miesięcznie, a w przypadku dzieci legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności kwota ta wzrasta do 1900 zł. Mimo że w debacie publicznej przylgnęła do tego dodatku nazwa sugerująca zaangażowanie babci, ustawodawca przewidział dużą elastyczność w dysponowaniu środkami. Pieniądze te mają pokrywać koszty sprawowania opieki przez dowolnie wybraną osobę, którą może być nie tylko babcia czy dziadek, ale również ciocia, wujek lub zatrudniona opiekunka. Dzięki takiemu podejściu rodzice zyskują większą swobodę w decydowaniu o tym, kto będzie czuwał nad bezpieczeństwem ich dziecka w czasie, gdy oni będą realizować swoje cele zawodowe.
Alternatywne formy pomocy w ramach modułów "Aktywnie w żłobku" oraz "Aktywnie w domu"
Program "Aktywny Rodzic" obejmuje również dwa pozostałe komponenty, które dostosowano do specyficznych potrzeb i wyborów życiowych opiekunów. Pierwszym z nich jest dodatek przeznaczony dla dzieci uczęszczających do placówek opieki zbiorowej, takich jak żłobki, kluby dziecięce czy punkty prowadzone przez dziennych opiekunów. W tym wariancie dofinansowanie wynosi maksymalnie 1500 zł miesięcznie lub 1900 zł dla dzieci z niepełnosprawnością, przy czym środki te są bezpośrednio powiązane z kosztami pobytu dziecka w danej instytucji. Ostatnią propozycją jest rozwiązanie dla osób, które z różnych przyczyn nie kwalifikują się do powyższych świadczeń lub świadomie decydują się na samodzielne sprawowanie opieki nad dzieckiem w warunkach domowych. Osoby nieaktywne zawodowo lub te, których pociechy nie korzystają z zewnętrznych placówek, mogą ubiegać się o wypłatę w wysokości 500 zł miesięcznie. Wsparcie to jest przyznawane na okres dwóch lat, obejmując dzieci w tym samym przedziale wiekowym co pozostałe części programu, i stanowi istotne zabezpieczenie dla rodziców preferujących osobiste wychowywanie potomstwa w drugim i trzecim roku jego życia.
Harmonogram składania wniosków i procedury w programie "Aktywny Rodzic"
Proces ubiegania się o środki w ramach programu "Aktywny Rodzic" został zaprojektowany w sposób nowoczesny i w pełni zdigitalizowany, co oznacza, że wnioski można składać wyłącznie drogą elektroniczną. Nabór dokumentów o wszystkie trzy rodzaje świadczeń, czyli "Aktywni rodzice w pracy", "Aktywnie w żłobku" oraz "Aktywnie w domu", rozpoczął się 1 października 2024 roku. Rodzice mogą przesyłać zgłoszenia za pośrednictwem platformy PUE ZUS, aplikacji mobilnej mZUS, portalu Emp@tia lub przez systemy bankowości elektronicznej większości polskich banków. Choć program wszedł w życie w ostatnim kwartale 2024 roku, kluczowym terminem dla zachowania ciągłości finansowania jest wiek dziecka, ponieważ wnioski o wsparcie można składać najwcześniej w miesiącu, w którym dziecko kończy 12. miesiąc życia. Warto pamiętać, że w przypadku świadczenia "Aktywnie w żłobku" wniosek należy złożyć nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia rozpoczęcia uczęszczania dziecka do placówki, aby otrzymać wyrównanie od pierwszego dnia pobytu. Jeśli rodzic spóźni się z dopełnieniem formalności i złoży dokumenty po upływie tego terminu, prawo do wypłaty zostanie przyznane jedynie od miesiąca złożenia wniosku. Podobne zasady dotyczą pozostałych filarów programu, gdzie szybkie dopełnienie procedur po ukończeniu przez dziecko pierwszego roku życia gwarantuje pełne wykorzystanie przysługującej puli środków przez cały dwuletni okres trwania uprawnień. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który jest organem odpowiedzialnym za obsługę programu, rozpatruje wnioski w trybie ciągłym, a pierwsze wypłaty trafiają na konta rodziców zazwyczaj w ciągu dwóch miesięcy od prawidłowego przesłania dokumentacji.