Komisja lekarska orzekająca o niepełnosprawności 2026: Co mówić, a czego unikać, by dostać orzeczenie

• Przygotowanie przed komisją
• Jak wygląda komisja lekarska w praktyce?
• Jak się zachowywać i co mówić podczas komisji
• Czego unikać podczas rozmowy z komisją
• Co warto zapamiętać przed komisją
• Podstawa prawna

Od 14 sierpnia 2025 r. komisje lekarskie orzekające o niepełnosprawności działają według zreformowanych zasad. Zwiększono liczbę uprawnionych orzeczników, wprowadzono obowiązek ustnego uzasadnienia decyzji po badaniu oraz minimalne okresy ważności orzeczeń w w konkretnych przypadkach.

Możliwe jest także wydanie orzeczenia bez osobistego stawiennictwa, wyłącznie na podstawie kompletnej dokumentacji medycznej. Choć procedura została uproszczona i przyspieszona, wezwanie na komisję nadal oznacza konieczność osobistego udziału i rzetelnego przygotowania się do rozmowy.

Przygotowanie przed komisją

Dobre przygotowanie to klucz do sukcesu, komisja będzie Cię widzieć tylko przez krótki moment, więc to od Ciebie zależy, czy dostarczysz jej pełny i wiarygodny obraz swojego stanu zdrowia. Oto co warto zrobić przed dniem komisji:

1. Złóż wniosek z wyprzedzeniem – szczególnie jeśli kończy się ważność poprzedniego orzeczenia. Zaświadczenie lekarskie jest ważne tylko 3 miesiące.
2. Przygotuj kompletną dokumentację medyczną – aktualne zaświadczenia, wyniki badań i historię leczenia, pokazujące realny wpływ choroby na codzienne funkcjonowanie.
3. Zrób krótką listę objawów i ograniczeń – co sprawia Ci trudność w domu, pracy, poruszaniu się, koncentracji lub kontaktach z innymi.
4. Przygotuj się psychicznie – komisja pyta o konkrety; mów jasno o trudnościach, bez umniejszania ich znaczenia.
5. Nie idź sam, jeśli możesz – obecność bliskiej osoby pomaga opanować stres.
6. Zadbaj o dzień komisji – przyjedź punktualnie, miej dokumenty w jednej teczce; jeśli masz problemy z poruszaniem się, zgłoś to wcześniej.

Jak wygląda komisja lekarska w praktyce?

Znając zasady i odpowiednio się przygotowawszy, warto też wiedzieć, czego spodziewać się podczas samego posiedzenia komisji. Zwykle spotkanie nie trwa długo, około 5 do 15 minut. W tym czasie komisja (zwykle 2–3 lekarzy różnych specjalności) przegląda dostarczoną dokumentację medyczną i zadaje Ci pytania. 

Czasem może poprosić o wykonanie prostego zadania na miejscu, np. przejście kawałka, pokazanie zakresu ruchu w stawach czy sprawdzenie równowagi. Nie jest to pełne badanie lekarskie, a raczej krótka ocena funkcjonalna, mająca potwierdzić to, co wynika z dokumentów.

Pytania komisji dotyczą nie tylko diagnozy, ale przede wszystkim tego, jak Twój stan zdrowia przekłada się na codzienne życie. Lekarze mogą zapytać m.in. o to, czy poruszasz się samodzielnie, czy potrzebujesz pomocy w domu przy podstawowych czynnościach, czy jesteś zdolny do pracy (lub nauki w przypadku dzieci), a także czy zmagasz się z objawami natury psychicznej (np. depresją, lękami). Innymi słowy, komisję interesuje Twój faktyczny poziom samodzielności i zakres potrzebnego wsparcia w życiu codziennym.

Dla wielu osób takie spotkanie bywa bardzo stresujące, to naturalne. W kilka minut rozmowy musisz przekazać sedno swoich wieloletnich zmagań ze zdrowiem. Mając tego świadomość, postaraj się podejść do rozmowy jak do rzeczowego przedstawienia faktów o swoim życiu z niepełnosprawnością. 

Jak się zachowywać i co mówić podczas komisji

Twoje zachowanie i sposób mówienia mają ogromny wpływ na ocenę komisji. W krótkiej rozmowie musisz jasno pokazać, z czym naprawdę się zmagasz na co dzień. Oto najważniejsze zasady:

• Skup się na ograniczeniach, nie na sukcesach. Komisja ocenia skutki choroby, nie Twoją zaradność. Zamiast mówić jakoś daję radę, powiedz wprost, co sprawia Ci trudność i dlaczego.
• Opisuj konkretnie codzienne życie. Unikaj ogólników typu raz lepiej, raz gorzej. Krótkie, konkretne przykłady (np. problem z ubraniem się, wyjściem z domu) najlepiej pokazują realne ograniczenia.
• Bądź szczery i precyzyjny. Nie przesadzaj, ale też niczego nie bagatelizuj. Jeśli coś robisz z trudem, opisz ten wysiłek, komisja szybko wyłapie niespójności lub zbytnią skromność.
• Mów także o problemach psychicznych. Depresja, lęki czy zaburzenia koncentracji równie mocno ograniczają funkcjonowanie jak objawy fizyczne i powinny zostać jasno nazwane.
• Mów spokojnie i rzeczowo. Stres jest naturalny, ale trzymaj się faktów. Gdy pojawią się wątpliwości, wracaj do konkretów i odwołuj się do dokumentacji medycznej.

Czego unikać podczas rozmowy z komisją

Tak samo jak ważne jest, co i jak mówić, równie istotne jest, czego lepiej nie mówić lub jakich postaw unikać. Niektóre sformułowania mogą nieświadomie osłabić Twoją sprawę, komisja może je zinterpretować na Twoją niekorzyść. Oto typowe błędy, które mogą negatywnie wpłynąć na decyzję komisji:

• Nie bagatelizuj problemów. Zdania typu jakoś daję radę czy inni mają gorzej komisja traktuje dosłownie. Jeśli umniejszasz trudności, może uznać, że orzeczenie nie jest potrzebne.
• Nie mów, że nie chcesz zabierać pieniędzy. Masz prawo do wsparcia i nie musisz się z tego tłumaczyć. Takie deklaracje mogą sugerować, że Twoja sytuacja nie jest poważna.
• Nie zapewniaj, że wszystko jest w porządku. Poprawa po leczeniu nie oznacza braku problemów. Wyjaśnij, jakie ograniczenia nadal występują i z czym wciąż sobie nie radzisz.
• Nie przemilczaj trudności z dotarciem na komisję. Jeśli potrzebowałeś pomocy, transportu lub odpoczynku po drodze, powiedz o tym, sama obecność nie oznacza, że było łatwo.
• Nie udawaj ani nie przesadzaj. Nieszczerość szybko podważa wiarygodność. Najlepiej działa spokojny, rzeczowy i autentyczny opis realnych ograniczeń.

Co warto zapamiętać przed komisją

Komisja nie ocenia Twojej siły ani zaradności, lecz to, jak choroba wpływa na codzienne funkcjonowanie. Mów konkretnie o trudnościach, nie umniejszaj ich i nie bój się opisywać realnych ograniczeń. A jeśli decyzja będzie niekorzystna, pamiętaj, przysługuje Ci prawo do odwołania.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – Dz.U. 2023 poz. 100, z późn. zm.
• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności – Dz.U. 2021 poz. 857, z późn. zm.
• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2025 r. zmieniające zasady powoływania członków komisji oraz wprowadzające obowiązek ustnego uzasadnienia decyzji – Dz.U. 2025 poz. 1033.
• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 maja 2025 r. w sprawie minimalnych okresów ważności orzeczeń – Dz.U. 2025 poz. 682.
• Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności – Dz.U. 2025 poz. 1033.