13 kwietnia 2026 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Od tego dnia zmieniły się przepisy dotyczące przesłanek utraty prawa do zasiłku przez osoby, które nieprawidłowo wykorzystują zwolnienia od pracy. Zmieniły się również przepisy w sprawie kontroli prawidłowości wykorzystywania takich zwolnień.
- Jaki jest cel lekarskiego zwolnienia od pracy
- Praca zarobkowa i aktywność niezgodna ze zwolnieniem lekarskim
- Kontrola prawidłowego wykorzystywania zwolnienia od pracy
Jaki jest cel lekarskiego zwolnienia od pracy
Okres lekarskiego zwolnienia od pracy powinien być wykorzystany na odzyskanie zdrowia i rekonwalescencję. Jasne jest zatem, że osoba ubezpieczona nie może podczas zwolnienia wykonywać działań, które zakłóciłyby ten proces. Osoba ubezpieczona może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, jeżeli w czasie, w którym miała orzeczoną niezdolność do pracy, będzie wykonywać pracę zarobkową lub podejmować aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia.
Jednak w okresie zwolnienia od pracy możliwe jest wyjątkowo wykonywanie zwykłych czynności życia codziennego lub czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Jeżeli ubezpieczony podejmie takie czynności, będzie to – tak jak dotychczas – weryfikowane i oceniane z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy.
Praca zarobkowa i aktywność niezgodna ze zwolnieniem lekarskim
Nowe przepisy precyzują pojęcia:
- pracy zarobkowej,
- aktywności niezgodnej z celem zwolnienia od pracy.
Praca zarobkowa to każda czynność, która ma charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Pracą zarobkową nie są tzw. czynności incydentalne, czyli takie, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy.
Z kolei aktywność niezgodna z celem zwolnienia od pracy to wszelkie działania, które utrudniają lub wydłużają proces leczenia lub rekonwalescencję. Nie należą do nich zwykłe czynności dnia codziennego lub czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.
Kontrola prawidłowego wykorzystywania zwolnienia od pracy
Kontrola oznacza sprawdzenie, czy osoba ubezpieczona nie wykorzystuje zwolnienia od pracy niezgodnie z jego celem. Zmiany w przepisach dotyczą zasad i trybu przeprowadzania takiej kontroli, które zostały uregulowane w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Obejmują one następujące kwestie:
- uprawnienia i obowiązki osób przeprowadzających kontrolę (np. do legitymowania osoby kontrolowanej, po to by ustalić jej tożsamość),
- obowiązki osób kontrolowanych,
- zasady przeprowadzania kontroli,
- zasady sporządzania protokołu z kontroli,
- zasady składania zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole.
Zmienia się także wzór upoważnienia i wzór protokołu z kontroli.