2026 r. ostatnim dobrym rokiem podatkowym dla IT? Od 2027 r. fiskus zaostrzy zasady

• Fiskus chce powiązać ulgę z realnym zapleczem firmy
• #IP Box tylko dla firm z zapleczem
• Danina solidarnościowa obejmie IP Box
• Ryczałt nie zawsze będzie bezpieczną ucieczką
• Prosty model B2B pod większą presją
• 2026 r. jako rok decyzji
• Podsumowanie
• Źródła:

Na razie mówimy o projekcie, a nie o uchwalonej ustawie. Kierunek zmian jest jednak czytelny: preferencje takie jak IP Box mają być dostępne przede wszystkim dla firm z realnym zapleczem organizacyjnym.

Czytaj także: Koszty 2026 po zmianach

Fiskus chce powiązać ulgę z realnym zapleczem firmy

Branża IT przyzwyczaiła się do podatkowej przewagi. Przez ostatnie lata część programistów prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą mogła korzystać z 5-proc. stawki IP Box, o ile:

• spełniała warunki dotyczące kwalifikowanego prawa własności intelektualnej,
• prowadziła odpowiednią ewidencję i
• potrafiła wykazać związek dochodu z wytwarzanym oprogramowaniem.

Ministerstwo Finansów w objaśnieniach z 15 lipca 2019 r. wskazało, że IP Box dotyczy preferencyjnego opodatkowania dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej. W przypadku podatników PIT podstawą są art. 30ca i art. 30cb ustawy o PIT, a w przypadku podatników CIT – art. 24d i art. 24e ustawy o CIT.

Ustawodawca chce teraz odwrócić akcenty. Preferencja ma być powiązana nie tylko z prawem własności intelektualnej i działalnością badawczo-rozwojową, lecz także z tzw. substancją biznesową. W praktyce chodzi o zatrudnienie albo ponoszenie istotnych kosztów wynagrodzeń. Projekt UD116, dotyczący zmian w PIT, CIT i ryczałcie, widnieje w Rządowym Centrum Legislacji jako projekt otwarty; został utworzony 16 września 2025 r., a w wykazie prac ma numer UD116.

#IP Box tylko dla firm z zapleczem

Najważniejsza zmiana dotyczy IP Box. Projekt zakłada, że z 5-proc. stawki skorzystają tylko ci podatnicy, którzy zatrudniają co najmniej trzy osoby na umowę o pracę w przeliczeniu na pełne etaty przez minimum 300 dni w roku podatkowym. Alternatywnie podatnik ma móc spełnić warunek przez ponoszenie miesięcznych kosztów wynagrodzeń wynikających z umów zawartych z co najmniej trzema osobami fizycznymi, w wysokości co najmniej trzykrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Osoby te nie mogą być podmiotami powiązanymi z podatnikiem.

Dla dużych firm technologicznych taki warunek może oznaczać dodatkowy obowiązek dokumentacyjny. Dla samozatrudnionych programistów będzie to jednak zmiana jakościowa. Dotychczas w wielu przypadkach wystarczał jednoosobowy model B2B, własna ewidencja IP Box, odpowiednia umowa z kontrahentem i uzasadnienie twórczego charakteru prac. Od 2027 r. taki model może już nie dawać prawa do preferencji.

Uzasadnienie projektu pokazuje, że resort finansów patrzy na IP Box przede wszystkim przez pryzmat uszczelnienia systemu. W dokumencie wskazano m.in. na wzrost liczby podatników o znikomych aktywach korzystających z preferencji oraz na przypadki, w których IP Box był stosowany retrospektywnie przez korekty rozliczeń. MF podaje też, że średnia oszczędność podatkowa podatników PIT korzystających z IP Box wynosi ok. 42 tys. zł.

Danina solidarnościowa obejmie IP Box

Drugim istotnym elementem planowanej reformy podatkowej ma być danina solidarnościowa. Obecnie dochody z IP Box nie są uwzględniane w jej podstawie. Projekt przewiduje zmianę tej zasady i włączenie kwalifikowanych dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej do podstawy daniny. Wprost wskazuje to rządowy opis projektu na stronie KPRM.

W praktyce oznacza to, że podatnik, który zachowa prawo do 5-proc. IP Box, ale osiągnie bardzo wysokie dochody, może zostać objęty dodatkowym 4-proc. obciążeniem od nadwyżki ponad 1 mln zł. Efektywne obciążenie części dochodu objętej IP Box może więc wzrosnąć z 5 proc. do 9 proc. dla podatników przekraczających próg daniny solidarnościowej.

To nadal mniej niż 19-proc. podatek liniowy, ale przewaga nie będzie już tak spektakularna. Co ważniejsze, wielu jednoosobowych podatników może w ogóle utracić prawo do IP Box, bo spełnienie warunku trzech osób będzie dla nich ekonomicznie nieopłacalne.

Ryczałt nie zawsze będzie bezpieczną ucieczką

Naturalnym ruchem części branży IT może być przejście na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. W ostatnich latach ta forma opodatkowania była atrakcyjna zwłaszcza dla osób, które miały wysokie przychody i relatywnie niskie koszty. Projekt UD116 pokazuje jednak, że ustawodawca chce ograniczać także niektóre ryczałtowe struktury optymalizacyjne.

Planowane zmiany obejmują m.in. 17-proc. stawkę ryczałtu dla przychodów z niektórych usług świadczonych na rzecz podmiotu powiązanego, w tym z umów najmu, dzierżawy lub podobnych dotyczących własności intelektualnej i podobnych produktów. Projekt przewiduje też 15-proc. stawkę dla nadwyżki ponad 100 tys. zł przychodów z najmu lub dzierżawy uzyskiwanych od podmiotów powiązanych oraz dla nadwyżki ponad 100 tys. zł przychodów z usług opodatkowanych dziś stawką 8,5 proc., jeżeli podatnik nie zatrudnia co najmniej jednego pracownika na pełen etat.

Nie oznacza to automatycznie, że każda usługa programistyczna na ryczałcie zostanie objęta nową stawką. Ostateczne skutki będą zależeć od brzmienia uchwalonych przepisów, klasyfikacji usług i modelu współpracy. Kierunek jest jednak czytelny: projektowane rozwiązania mają premiować firmy, które mają realne zaplecze organizacyjne, a nie tylko jednoosobową strukturę fakturującą usługi dla jednego lub kilku kontrahentów.

Prosty model B2B pod większą presją

Projektowane przepisy szczególnie mocno dotkną trzy grupy podatników. Pierwsza to samozatrudnieni programiści korzystający z IP Box bez pracowników. Druga to małe firmy tworzące oprogramowanie, które formalnie mają kilka osób współpracujących na B2B, ale nie spełniają warunku zatrudnienia lub kosztów wynagrodzeń. Trzecia to właściciele spółek i JDG, którzy budowali rozliczenia wokół opłat za prawa własności intelektualnej, najmu lub usług świadczonych na rzecz podmiotów powiązanych.

2026 r. jako rok decyzji

Dla branży IT 2026 r. nie powinien być więc wyłącznie rokiem korzystania z ostatniego spokojnego okresu. To czas na przegląd umów, ewidencji IP Box, struktury kosztów, modelu współpracy z podwykonawcami i relacji z podmiotami powiązanymi. Firmy, które chcą zachować preferencję, powinny sprawdzić, czy realnie są w stanie spełnić warunek zatrudnienia. Firmy, które tego nie planują, muszą policzyć skutki przejścia na podatek liniowy, skalę, ryczałt albo działalność w formie spółki.

Nie ma jednej odpowiedzi dla całej branży. Inaczej wygląda sytuacja freelancera pracującego dla zagranicznego kontrahenta, inaczej kilkuosobowej firmy tworzącej oprogramowanie, a jeszcze inaczej spółki, która tworzy własny produkt i zatrudnia zespół programistów. Wspólny mianownik jest jednak jeden: podatkowa przewaga związana z samym statusem „twórcy oprogramowania” ma zostać znacząco ograniczona.

Podsumowanie

Rok 2027 może przynieść największą zmianę w podatkowym rozliczaniu branży IT od czasu upowszechnienia IP Box. Projektowane przepisy nie likwidują formalnie 5-proc. preferencji, ale czynią ją instrumentem dla firm z personelem lub znaczącymi kosztami wynagrodzeń. Dla jednoosobowych działalności będzie to w praktyce koniec łatwego dostępu do ulgi, o ile omawiane przepisy wejdą w życie.

Źródła:

* Rządowy Proces Legislacyjny, projekt UD116: „Ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw" (https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12402157)

* Ministerstwo Finansów / podatki.gov.pl, informator o rozliczaniu dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej w PIT: (https://www.podatki.gov.pl/poradniki-i-informatory/ip-box-rozliczenie-dochodow-z-kwalifikowanych-praw-wlasnosci-intelektualnej-pit/)