W dniu 20 kwietnia 2026 r. w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów został opublikowany projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, autorstwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, którym rząd rozszerza krąg osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego 800 plus. Opiekunowie dzieci, którzy dotychczas byli pominięci w ustawowym katalogu osób, którym przysługuje świadczenie i w sprawie których interweniował RPO – nie będą już musieli walczyć o przyznanie 800 plus w sądzie.
- Świadczenie wychowawcze 800 plus – komu i w jakiej wysokości przysługuje w aktualnym stanie prawnym?
- Rząd zmienia zasady świadczenia wychowawczego 800 plus – nowa grupa uprawnionych, w sprawie których interweniował RPO, nie będzie już musiała walczyć o przyznanie świadczenia w sądzie
- Świadczenie wychowawcze 800 plus dla nowej grupy uprawnionych, w sprawie których interweniował RPO – kiedy przepisy mają wejść w życie?
- Nie tylko nowa grupa uprawnionych do świadczenia wychowawczego 800 plus, ale również – koniec z wnioskami o 800 plus dla wszystkich beneficjentów świadczenia
Świadczenie wychowawcze 800 plus – komu i w jakiej wysokości przysługuje w aktualnym stanie prawnym?
Świadczenie wychowawcze (potocznie określane 800 plus) przysługuje na podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – na każde dziecko, do czasu, aż ukończy ono 18 rok życia. Celem świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Przysługuje ono:
- matce albo ojcu dziecka – jeżeli dziecko mieszka i pozostaje na utrzymaniu matki lub ojca, z zastrzeżeniem, że – w przypadku, gdy dziecko (zgodnie z orzeczeniem sądu) jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach – kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc (czyli – 400 zł),
- opiekunowi faktycznemu dziecka (czyli osobie, która opiekuje się dzieckiem i złożyła wniosek o jego adopcję) – jeżeli dziecko mieszka i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego,
- opiekunowi prawnemu dziecka (czyli osobie, której sąd powierzył sprawowanie opieki nad dzieckiem),
- opiekunowi tymczasowemu dziecka,
- opiekunowi dziecka wskazanemu przez władze kraju pochodzenia,
- dyrektorowi domu pomocy społecznej – jeśli dziecko zostało umieszczone w domu pomocy społecznej,
- rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, dyrektor interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego – jeśli dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej.
Świadczenie wychowawcze przysługuje w kwocie 800 zł miesięcznie na dziecko – tyle beneficjent świadczenia otrzymuje „na rękę”, niezależnie od wysokości dochodu. Od ww. świadczenia, jego beneficjent, nie płaci przy tym podatku dochodowego i świadczenie nie może zostać zajęte w drodze egzekucji.
Rząd zmienia zasady świadczenia wychowawczego 800 plus – nowa grupa uprawnionych, w sprawie których interweniował RPO, nie będzie już musiała walczyć o przyznanie świadczenia w sądzie
W dniu 20 kwietnia 2026 r., w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów, został opublikowany projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (nr z wykazu: UDER106), autorstwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który rozszerza krąg osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego 800 plus.
Zgodnie z art. 1 pkt 2 projektu – do katalogu osób uprawnionych do świadczenia 800 plus, wynikającego z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zostanie dopisany pkt 3c, zgodnie z którym – 800 plus przysługiwać będzie również „osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem na podstawie orzeczenia sądu”.
Jak wynika z uzasadnienia projektu – jednym z celów regulacji, jest właśnie „jasne uregulowanie spraw związanych z przysługiwaniem świadczenia wychowawczego osobom sprawującym, na mocy orzeczenia sądu, tzw. pieczę bieżącą nad dzieckiem”. W obecnym kształcie bowiem – ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w katalogu osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego 800 plus – nie przewiduje, że osobom, które sprawują tzw. bieżącą pieczę nad dzieckiem, przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego. Z art. 4 ww. ustawy w obecnym brzmieniu, wynika, że – świadczenie wychowawcze przysługuje wyłącznie matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka (osobie faktycznie opiekującej się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka), opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi tymczasowemu dziecka, opiekunowi dziecka wskazanemu przez władze kraju pochodzenia, dyrektorowi domu pomocy społecznej, rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego. Katalog ten obejmuje zatem osoby, które, zgodnie z odrębnymi przepisami, mają prawo i obowiązek opieki nad dzieckiem. Choć ta forma opieki nie została zdefiniowana przez ustawodawcę – w praktyce orzeczniczej sądów rodzinnych, niejednokrotnie zdarzają się sytuacje powierzenia danej osobie sprawowania tzw. bieżącej pieczy nad dzieckiem (która nie mieści się w pojęciu pieczy zastępczej). W związku z brakiem ujęcia bieżącej pieczy nad dzieckiem również w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – jeżeli osoba, której sąd powierzył sprawowanie bieżącej pieczy nad dzieckiem, złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego – ZUS jej tego prawa odmawiał. Z tego względu – osoby te, kierowały swoje sprawy na ścieżkę odwoławczą i ostatecznie sądy, częstokroć, przyznawały im prawo do świadczenia.
Na powyższy problem (nieujęcia w katalogu osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego 800 plus osób sprawujących, na mocy orzeczenia sądy, tzw. bieżącą pieczę nad dzieckiem) niejednokrotnie zwracał uwagę Rzecznik Praw Dziecka (RPO), kierując w tej sprawie wystąpienia do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
W związku z powyższym – jak informuje resort – „projektowana ustawa zakłada wprowadzenie do katalogu osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego również osób sprawujących bieżącą pieczę nad dzieckiem na podstawie orzeczenia sądu. Osoby te będą usytuowane w ustawie w sposób analogiczny jak opiekunowie prawni.”
Świadczenie wychowawcze 800 plus dla nowej grupy uprawnionych, w sprawie których interweniował RPO – kiedy przepisy mają wejść w życie?
Zgodnie z art. 3 projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (nr z wykazu: UDER106) – przepisy stanowiące o umożliwieniu otrzymywania świadczenia wychowawczego 800 plus przez osoby sprawujące, na mocy orzeczenia sądu, tzw. pieczę bieżącą nad dzieckiem – wejdą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw. Na dzień dzisiejszy jednak, projekt (w dniu 20 kwietnia 2026 r.) został dopiero opublikowany w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów i jednocześnie skierowany do uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji publicznych, które potrwają do 11 maja 2026 r. Jeżeli regulacja zostanie przyjęta przez Radę Ministrów – trafi ona następnie do dalszych prac w Sejmie i Senacie, zanim ostatecznie zostanie złożona na biurku Prezydenta.
Nie tylko nowa grupa uprawnionych do świadczenia wychowawczego 800 plus, ale również – koniec z wnioskami o 800 plus dla wszystkich beneficjentów świadczenia
Drugą, ale również istotną zmianą, wynikającą z projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (nr w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów: UDER106) jest – uproszczenie i usprawnienie procesu przyznawania świadczenia wychowawczego 800 plus poprzez wprowadzenie mechanizmu automatycznego odnawiania prawa do świadczenia na kolejne okresy świadczeniowe, bez konieczności corocznego składania przez rodziców lub opiekunów dzieci nowych wniosków.
W tym zakresie – jak wynika z Oceny Skutków Regulacji (OSR) projekt:
- realizuje postulat deregulacyjny (MRPiPS-29-322) w zakresie ograniczenia zbędnych obowiązków administracyjnych nakładanych na obywateli oraz realizację wyżej wskazanego priorytetu z Wykazu Priorytetów Polityki Członków Rady Ministrów,
- służy zwiększeniu wygody i ułatwieniu dostępu do świadczenia poprzez automatyczne odnowienie prawa do świadczenia wychowawczego na podstawie danych już posiadanych przez ZUS, który jest realizatorem świadczenia wychowawczego, przy jednoczesnym zachowaniu możliwości modyfikacji danych przez rodzica w przypadku zmian w sytuacji rodzinnej,
- zwiększa efektywność i ogranicza koszty obsługi realizacji świadczenia wychowawczego po stronie administracji publicznej, w szczególności ZUS, poprzez cyfryzację i automatyzację procesów,
- zapewnia ciągłość wypłaty świadczenia wychowawczego bez konieczności każdorazowego wnioskowania przez osoby uprawnione.
Zgodnie z projektem, nowe przepisy – w zakresie mechanizmu automatycznego odnawiania prawa do świadczenia wychowawczego 800 plus, jeżeli ustawa zostanie ostatecznie uchwalona – wejdą w życie z dniem 1 lutego 2027 r., a zastosowanie znajdą po raz pierwszy w stosunku do okresu świadczeniowego rozpoczynającego się w dniu 1 czerwca 2027 r.
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 508)
- Projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (nr w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów: UDER106)
Fot. @a_dziemianowicz/X.com