Już niebawem, bo w drugim kwartale 2026 r. (czyli do końca czerwca 2026 r.), wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW) ogłoszą nabory dla osób fizycznych, w ramach programu rządowego na dofinansowanie przydomowych systemów gromadzenia i wykorzystania wód opadowych (czyli – deszczówki). „Mikroretencja” (która jest możliwa m.in. dzięki zbiornikom na deszczówkę) nie tylko zwiększa retencję przy budynkach jednorodzinnych i przyczynia się do ochrony lokalnych zasobów wodnych, w konsekwencji – wpływając na łagodzenie skutków suszy oraz przeciwdziałając podtopieniom, ale również – może realnie obniżyć rachunki za wodę osobom, które zdecydują się na wykonanie takiej przydomowej instalacji. Dzięki zbiornikowi na deszczówkę, rocznie, w budżecie statystycznego gospodarstwo domowego, powinno pozostać blisko 665 zł oszczędności.
- Niższe rachunki za wodę w 2026 r., czyli nowy rządowy program „Mikroretencja” – kto może otrzymać dofinansowanie do przydomowego zbiornika na deszczówkę?
- Niższe rachunki za wodę w 2026 r., czyli nowy rządowy program „Mikroretencja” – w jakiej kwocie można otrzymać dofinansowanie do przydomowego zbiornika na deszczówkę?
- Niższe rachunki za wodę w 2026 r., czyli nowy rządowy program „Mikroretencja” – kiedy rozpoczyna się nabór wniosków o dofinansowanie do przydomowego zbiornika na deszczówkę?
- Ile można zaoszczędzić na rachunkach za wodę w 2026 r., decydując się na montaż przydomowego zbiornika na deszczówkę?
- Zalety wody opadowej – do czego może zostać wykorzystana deszczówka?
- Decydując się na montaż przydomowego zbiornika na deszczówkę – warto dokładnie przeanalizować przepisy prawa budowlanego (kiedy jest wymagane pozwolenie na budowę, kiedy wystarczy samo zgłoszenie, a kiedy obędzie się bez formalności)?
Niższe rachunki za wodę w 2026 r., czyli nowy rządowy program „Mikroretencja” – kto może otrzymać dofinansowanie do przydomowego zbiornika na deszczówkę?
„Mikroretencja” to nowy program rządowy, współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu: Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021-2027, którego instytucją wdrażającą jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), w ramach którego – gospodarstwa domowe mogą otrzymać do 8 000 zł dofinansowania na przydomowe systemu gromadzenia i wykorzystania wód opadowych (czyli – deszczówki).
W marcu 2026 r. NFOŚiGW zakończył nabór wniosków dla wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW), które po podpisaniu umowy z NFOŚiGW, przygotują i – w drugim kwartale 2026 r., czyli do końca czerwca br. – ogłoszą nabory dla mieszkańców podległych województw (wnioski o dofinansowanie będą zatem składane przez grantobiorców do regionalnego WFOŚiGW, a nie do NFOŚiGW).
W ramach nowego programu rządowego pn. „Mikroretencja” będzie można otrzymać dotację na zakup, montaż, budowę, rozbudowę i uruchomienie instalacji do:
- zbierania wód opadowych lub roztopowych z powierzchni nieprzepuszczalnych, np. z dachów, chodników, podjazdów, magazynowania wód opadowych w szczelnych zbiornikach, o łącznej pojemności min. 2 m3,
- retencjonowania wód opadowych, w tym roztopowych w gruncie np. rozszczelnienie powierzchni, studnie chłonne, drenaż, skrzynki rozsączające, zbiorniki otwarte,
- wykorzystania retencjonowanych wód opadowych lub roztopowych np. pompy, zraszacze, centrale dystrybucji wody.
Instalacje powinny gwarantować zbieranie wody z powierzchni nieprzepuszczalnej oraz wykorzystywać wodę w taki sposób, by nie było konieczności jej odprowadzania poza teren nieruchomości, w tym do kanalizacji deszczowej (z wyjątkiem sytuacji awaryjnych).
Instalacje muszą być ponadto trwałą częścią systemu umożliwiającego zatrzymanie wody opadowej lub roztopowej na terenie nieruchomości lub/i wykorzystanie magazynowanej wody na cele gospodarstwa domowego i retencji przyrodniczej, w tym nawadniania przydomowych ogrodów (z wyłączeniem działalności gospodarczej i rolniczej).
O dofinansowanie w ramach programów uruchamianych przez WFOŚiGW będą mogły ubiegać się osoby fizyczne będące właścicielami, współwłaścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości, na której znajduje się budynek przeznaczony na cele mieszkalne (stale lub czasowo).
Jak poinformował zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW Robert Gajda, ogłaszając nabór wniosków w ramach ww. programu dla WFOŚiGW – „Program „Mikroretencja” to kolejny element działań Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na rzecz adaptacji do zmian klimatu, która jest jednym z priorytetów Strategii działania Funduszu na lata 2025-2028. Dzięki Funduszom Europejskim możemy zwiększyć retencję przy budynkach jednorodzinnych, chronić zasoby wodne i w konsekwencji przyczynić się do łagodzenia skutków suszy oraz przeciwdziałać podtopieniom”.
Niższe rachunki za wodę w 2026 r., czyli nowy rządowy program „Mikroretencja” – w jakiej kwocie można otrzymać dofinansowanie do przydomowego zbiornika na deszczówkę?
W ramach programu „Mikroretencja”, każde gospodarstwo domowe, a konkretnie każda osoba fizyczna, będąca właścicielem, współwłaścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na której znajduje się budynek przeznaczony na cele mieszkalne, która weźmie udział w programie ogłoszonym przez WFOŚiGW – będzie mogła otrzymać dofinansowanie w wysokości 90% kosztów kwalifikowanych instalacji do zbierania/magazynowania/retencjonowania/wykorzystywania retencjonowanych wód opadowych, nie więcej jednak niż 8 000 zł.
W ramach programu będzie można ubiegać się o dofinansowanie inwestycji już zakończonych – umowa z grantobiorcą będzie jednocześnie rozliczeniem inwestycji. Dotacja ma objąć koszty kwalifikowane poniesione od 1.07.2024 r.
Nie będzie można przy tym uzyskać dofinansowania na przedsięwzięcie lub elementy przedsięwzięcia, które było już finansowane ze środków WFOŚiGW lub NFOŚiGW, np. z programu Moja Woda.
Łączny budżet programu to aż 173 mln zł. Finansowanie inwestycji zaplanowano z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) 2021-2027.
Niższe rachunki za wodę w 2026 r., czyli nowy rządowy program „Mikroretencja” – kiedy rozpoczyna się nabór wniosków o dofinansowanie do przydomowego zbiornika na deszczówkę?
WFOŚiGW, które zakwalifikowały się do programu „Mikroretencja” ogłoszonego przez NFOŚiGW, to:
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Rzeszowie,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Opolu,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Białymstoku,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Kielcach,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Lublinie,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu,
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie oraz
- Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.1
Do programu „Mikroretencja” zakwalifikowały się zatem WFOŚiGW ze wszystkich 16 województw w kraju, a zatem – o dofinansowanie zbiorników na deszczówkę (i innych instalacji służących przydomowej retencji) – będą mogły ubiegać się gospodarstwa domowe z terytorium całej Polski.
Zgodnie z informacją podaną przez NFOŚiGW – nabory wniosków w ramach programów „Mikroretencja”, dla osób fizycznych, mają zostać ogłoszone przez poszczególne WFOŚiGW, w drugim kwartale 2026 r. (czyli – do końca czerwca 2026 r.). Osoby zainteresowane wzięciem udziału w naborze, powinny zatem śledzić aktualności na stronie internetowej właściwego (ze względu na miejsce swojego zamieszkania) WFOŚiGW. Niektóre z WFOŚiGW w kraju (jak np. WFOŚiGW w Poznaniu) informowały już, za pośrednictwem swoich serwisów internetowych, że prowadzą przygotowania do ogłoszenia naboru wniosków „Mikroretencja” oraz, że – „Szczegółowe zasady programu oraz informacje dotyczące możliwości uzyskania dofinansowania zostaną ogłoszone na stronie internetowej Funduszu.”
Ile można zaoszczędzić na rachunkach za wodę w 2026 r., decydując się na montaż przydomowego zbiornika na deszczówkę?
Jak podaje portal farmer.pl2 – decydując się na montaż własnego zbiornika na wodę opadową (czyli – deszczówkę) w 2026 r., przy średniej cenie wody i ścieków na poziomie 19 zł/m3 i odzysku wody na poziomie 35 m3 – na rachunkach za wodę, można zaoszczędzić rocznie blisko 665 zł.
Powyższe wyliczenie zostało oparte o założenie, że z dachu o powierzchni 100 m2, podczas umiarkowanego 20-minutowego opadu można odzyskać blisko 18 l wody. Przyjęto więc, że w skali roku – biorąc pod uwagę aktualne sumy opadów w Polsce – statystyczne gospodarstwo domowe, jest zatem w stanie „złapać” do zbiornika na deszczówkę nawet 35 m3 (czyli 35 000 l) darmowej wody. To daje oszczędność na określonym powyżej poziomie.
Skorzystanie z dofinansowania do zbiornika na deszczówkę w ramach nowego programu pn. „Mikroretencja” może zatem realnie obniżyć rachunki za wodę i przynieść wymierne oszczędności w budżecie domowym.
Zalety wody opadowej – do czego może zostać wykorzystana deszczówka?
Jak podkreśla Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu3 – oczyszczona i odstana woda deszczowa znajdzie zastosowanie zarówno w domu, jak i ogrodzie. W szczególności zastąpi wodę wodociągową na działce i przydomowym ogrodzie. Ze względu na specjalne właściwości doskonale nadaje się do nawadniania trawników i rabat. Na tym wykorzystanie deszczówki się nie kończy. Miękka woda deszczowa doskonale sprawdzi się w praniu. Brak składników wpływających na osadzanie się kamienia doskonale zabezpiecza sprzęt AGD. Zgromadzoną wodę możemy wykorzystać również do spłukiwania toalet i pisuarów. Dzięki deszczówce wyczyścimy nasz taras, czy podjazd. Doskonale sprawdzi się w czyszczeniu użytego sprzętu ogrodniczego. Z uwagi na unikalne właściwości będzie dobrym wyborem do mycia i wyczyszczenia karoserii samochodu lub umycia roweru.
W odróżnieniu od wody kranowej deszczówka nie posiada w swym składzie chloru. Wapń oraz magnez również występują w znikomej ilości. Lekko kwaśny odczyn wody opadowej będzie odpowiedni dla roślin kwaśnolubnych. Deszczówką podlejemy rabaty warzywne oraz rośliny doniczkowe.
Ostatecznie WODR w Poznaniu zwraca uwagę, że – zbieranie i magazynowanie deszczówki to przede wszystkim realne oszczędności w domowym budżecie. Ekologiczne podejście do zarządzania wodą pomaga poprawiać gospodarkę wodną na danym obszarze. Zbierając deszczówkę przeciwdziałamy marnotrawstwu i wspieramy ekologiczną zasadę „less waste”. Przy okazji zniknie problem z odprowadzeniem nadmiaru wody po opadach. Zbieranie deszczówki zapobiega tworzeniu rozległych kałuży oraz chroni przed podtopieniami. Co więcej, oszczędzając wodę pitną, możemy zmniejszyć rachunki nawet do kilkaset złotych.
Według wyliczeń WODR w Poznaniu – w zależności od wielkości i nasilenia opadów, przeciętny właściciel domku jednorodzinnego może zebrać od 40 do 80 litrów wody opadowej w ciągu zaledwie kilku minut. Dziesięć minut pozwoli na zebranie nawet 180 litrów deszczówki, co odpowiada około 20 spłukaniom toalety. W obliczu coraz bardziej odczuwalnej suszy i ryzyka braku ciągłości nawadniania – gromadzenie deszczówki stanowi zatem realną alternatywę nie tylko dla działkowiczów czy sezonowych użytkowników ogrodów, ale również dla właścicieli domów jedno- lub wielorodzinnych. Proces zbierania i gromadzenia zapasu deszczówki to dobra inwestycja zabezpieczająca nasze plony oraz portfele w trudnym czasie okresowego braku dopływu wody. Łatwo ocenić, że w skali roku możemy zaoszczędzić nawet 30 000 litrów zużycia wody wodociągowej.
Decydując się na montaż przydomowego zbiornika na deszczówkę – warto dokładnie przeanalizować przepisy prawa budowlanego (kiedy jest wymagane pozwolenie na budowę, kiedy wystarczy samo zgłoszenie, a kiedy obędzie się bez formalności)?
Zbiornik retencyjny na deszczówkę nie został zdefiniowany w przepisach prawa budowlanego i – zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane – nie jest rozróżniany na zbiornik naziemny i podziemny. W kontekście wymaganych zgód administracyjnych – znaczenie ma przede wszystkim jego pojemność.
Posadowienie takiego zbiornika w przydomowym ogrodzie, może wymagać, od właściciela nieruchomości, uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, który niedawno został dodany do ww. ustawy (przepis wszedł w życie z dniem 7 stycznia 2026 r., na podstawie ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw) – nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia budowa bezodpływowych zbiorników na wody opadowe lub roztopowe o łącznej pojemności większej niż 5 m3 i nie większej niż 15 m3.
Powyższe oznacza, że (bezodpływowy) zbiornik na deszczówkę o pojemności przekraczającej 5 m3, ale nieprzekraczającej 15 m3 można zatem zrealizować w przydomowym grodzie wyłącznie na podstawie zgłoszenia, natomiast budowa zbiornika powyżej pojemności 15 m3 – obligatoryjnie wymagana uzyskania pozwolenia na budowę.
W uproszczeniu – budowa (bezodpływowego) zbiornika na deszczówkę w przydomowym ogrodzie (który nie jest działką siedliskową – w tym zakresie obowiązują bowiem inne regulacje):
- nie będzie wymagała ani uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 prawa budowlanego, jeżeli – pojemność takiego zbiornika na deszczówkę nie przekracza 5 m3 (czyli – do 5 m3 włącznie);
- będzie wymagała dokonania zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, o którym mowa w art. 30 prawa budowlanego (ale nie będzie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę), jeżeli – pojemność takiego zbiornika na deszczówkę przekracza 5 m3, ale nie przekracza 15 m3;
- będzie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, jeżeli – pojemność takiego zbiornika na deszczówkę przekracza 15 m3.
Jeżeli zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami – wykonanie (bezodpływowego) zbiornika na deszczówkę (ze względu na jego pojemność) wymaga uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej:
- wszelkie niezbędne informacje na temat tego, w jaki sposób uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę – można znaleźć pod adresem: LINK,
- wszelkie niezbędne informacje na temat tego, w jaki sposób dokonać zgłoszenia o właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej natomiast – można znaleźć pod adresem: LINK.
Przed poczynieniem takiej inwestycji – warto zatem dokładnie sprawdzić przepisy prawa budowlanego, ponieważ samowola budowlana, jaką jest wykonanie obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę lub bez wymaganego zgłoszenia – to spory koszt dla właściciela nieruchomości. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że za samowolę budowlaną, mogą zostać uznane wszystkie (bezodpływowe) zbiorniki na wody opadowe lub roztopowe (czyli – zbiorniki na deszczówkę), wykonane w przydomowych ogrodach (które nie są działkami siedliskowymi), których:
- pojemność przekracza 5 m3, ale nie przekracza 15 m3, a zostały wykonane bez wymaganego zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane,
- pojemność przekracza 15 m3 i zostały wykonane bez uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Legalizacja takiej samowoli (w przypadku, gdy wymagana była decyzja o pozwoleniu na budowę), to dla właściciela nieruchomości koszt pięciokrotnie podwyższonej stawki obliczonej zgodnie z przepisem art. 59f prawa budowlanego (zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego), a grzywna, jaką ponadto może zostać ukarany (za wykonanie robót budowlanych niezgodnie z przepisami, tj. bez wymaganych zgód administracyjnych) – to kolejne 5 tys. zł (zgodnie z art. 93 pkt 2a i pkt 6 prawa budowlanego).
1 NFOŚiGW, Lista ocenionych projektów w naborze FENX.02.04-IW.01-010/25 (Wynik naboru FENX.02.04-IW.01-010/25, przeprowadzanego w trybie niekonkurencyjnym w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027, Priorytet: FENX.02 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z EFRR, Działanie: FENX.02.04 Adaptacja do zmian klimatu, zapobieganie klęskom i katastrofom, Typ projektu: Mikroretencja, 13.03.2026 r.)
2 Radosław Zieniewicz (w:) farmer.pl, 665 zł oszczędności rocznie. Jeden zbiornik zmienia rachunki za wodę. Eksperci pokazują wyliczenia, 12.05.2026 r.
2 Karolina Lewandowska, Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 524)
- Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r., poz. 1847)