Czy sprzedawca może obciążyć konsumenta dodatkową opłatą związaną z korzystaniem z płatności bezgotówkowej? To pytanie w czasie wakacji pojawia się częściej niż w innych momentach roku. Jest tak, bo w tym czasie częściej zwracamy uwagę na pozycje wyszczególnione na paragonach.
- Usługa finansowa na paragonie zastanawia
- Koszty płatności bezgotówkowych rosną i robią się uciążliwe
- Przepisy nie wykluczają podzielenia się opłatą
Usługa finansowa na paragonie zastanawia
Ile będą nas kosztowały tegoroczne wakacje? Bez względu na to, jak zdecydujemy się je spędzić, na pewno więcej niż te z roku poprzedniego. Media społecznościowe znów obiegną informacje o cenie czereśni, frytek i gofrów, a także rozważania na temat tego, czy spędzanie urlopu w Polsce ma sens, a kelnerom należy dawać napiwki. Wysokie ceny posiłków, przekąsek czy kawy oraz rozważania o napiwku i jego wysokości sprawią też, że konsumenci uważniej zaczną się przyglądać przedstawianym im paragonom, a wielu z nich zauważy na nich pozycję, na którą wcześniej nie zwracali uwagi. Chodzi o pojawiającą się coraz częściej na tych dowodach sprzedaży „usługę finansową”, czyli opłatę za płatność kartą płatniczą, która najczęściej wynosi pomiędzy 0,5 a 2 proc. wartości rachunku.
Koszty płatności bezgotówkowych rosną i robią się uciążliwe
Choć płatności gotówkowe są w Polsce codziennością już od wielu lat, a niektórzy nie pamiętają już czasów, w których ich nie było lub dostęp do nich był ograniczony, to jednak temat opłaty za płatność kartą jest stosunkowo nowy. W początkowym okresie po ich pojawieniu się na polskim rynku, w którym były one raczej formą luksusu, a opłaty z nimi związane były wysokie, na mocy unijnych regulacji maksymalna stawka interchange została określona na 0,2% dla kart debetowych i 0,3% dla kredytowych, co istotnie sprzyjało popularyzacji tej formy płatności. W latach 2018–2025 funkcjonował też program Polska Bezgotówkowa, w ramach którego setki tysięcy przedsiębiorców otrzymały darmowe terminale i zwolnienia z prowizji na pierwsze miesiące ich używania lub do osiągnięcia obrotu o określonej wysokości. Te dobre czasy dobiegły jednak końca i obecnie coraz więcej mówi się o kosztach jakie pociąga za sobą korzystanie z tej formy płatności i stawkach opłat systemowych i prowizji dla agentów rozliczeniowych. Efektem takiego stanu rzeczy są działania przedsiębiorców, którzy chcą przerzucić część kosztów z tym związanych na konsumentów.
Przepisy nie wykluczają podzielenia się opłatą
Jak wynika z przepisów ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, w przypadku transakcji realizowanych na terenie RP to płatnik i odbiorca ponoszą opłaty określone w umowie zawartej przez każdego z nich ze swoim dostawcą. Przepisy nie stają na przeszkodzie obciążaniu kosztami opłaty konsumentów i dają sprzedawcom prawo do kształtowania w tym zakresie swoich relacji z klientami – mogą oferować im zniżki za skorzystanie z takiej, a nie innej formy płatności, a tym samym wpływać na ich wybory w tym zakresie. Jednak co istotne, sprzedawca nie może pobrać od konsumenta (płatnika) opłaty wyższej niż ta, którą sam jest zobowiązany zapłacić z tytułu skorzystania z danej formy płatności, a dodatkowo nabywca musi zostać poinformowany o tym, że opłata zostanie pobrana jeszcze przed zainicjowaniem transakcji. Jeżeli takiej informacji nie otrzyma, nie ma obowiązku jej uiszczenia.
Czym jest „usługa finansowa” na paragonie w barze, jadłodajni lub restauracji?
Pozycja „usługa finansowa”, która pojawia się na paragonach konsumentów oznacza najczęściej opłatę za płatność bezgotówkową.
Kiedy nabywca musi zostać poinformowany o konieczności uiszczenia dodatkowej opłaty za płatność bezgotówkową?
Tak, przepisy wymagają, aby sprzedawca poinformował nabywcę o pobraniu opłaty jeszcze przed zainicjowaniem transakcji.
Czy nabywca musi uiścić opłatę za płatność kartą, jeśli sprzedawca go o niej nie uprzedzi?
Jeżeli nabywca nie otrzyma informacji o opłacie za płatność kartą przed zainicjowaniem transakcji, nie ma obowiązku jej uiszczenia.
art. 20, art. 37a ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 611)