Ustawa o ochronie sygnalistów przyjęta przez Sejm. Najważniejsze zmiany

CRIDO
rozwiń więcej
Ustawa o ochronie sygnalistów przyjęta przez Sejm. Najważniejsze zmiany / Shutterstock

W dniu 23 maja 2024 r. Sejm przyjął długo oczekiwaną ustawę o ochronie sygnalistów. Główne założenia ustawy nie zmieniły się od ostatniego projektu zaprezentowanego przez Radę Ministrów. Niemniej posłowie zdecydowali się na wprowadzenie kilku poprawek, w tym te najważniejsze dotyczące grup kapitałowych.

Ustawa o ochronie sygnalistów - najważniejsze zmiany

Jedną z najistotniejszych zmian, jest możliwość wprowadzenia wspólnej procedury przyjmowania zgłoszeń dla grupy kapitałowej, pod warunkiem zapewnienia zgodności wykonywanych czynności z ustawą (m.in. zapewnienie poufności tożsamości sygnalisty, ochrony danych osobowych). Zmianę tę należy oceniać pozytywnie, jednak nadal wymaga ona doprecyzowania. Tak sformułowany przepis może powodować problemy np. w kontekście obowiązku konsultacyjnego. 

Wątpliwości budzi również kwestia podmiotu uprawnionego do prowadzenia postępowań wyjaśniających – zgodnie z ustawą w ramach procedury wewnętrznej podmioty wchodzące w skład grupy kapitałowej mogą upoważnić zewnętrzny podmiot do przyjmowania zgłoszeń. Projekt ustawy wyraźnie wskazuję jednak, że w podejmowaniu działań następczych ma uczestniczyć wewnętrzna jednostka organizacyjna lub osoba znajdująca się w ramach struktury organizacyjnej danego podmiotu prawnego, co wyklucza wspólne rozpatrywanie zgłoszeń i prowadzenie postępowań wyjaśniających dla grupy powiązanych ze sobą podmiotów. Być może ta kwestia zostanie dookreślona w dalszym procesie legislacyjnym przez Senat, o co postulują organizacje pracodawców i przedstawiciele środowisk prawniczych.

Dodatkowo doprecyzowano "osobę powiązaną z sygnalistą", czyli osobę, która może również doświadczyć działań odwetowych, poprzez odesłanie do kodeksu karnego. Odesłano do definicji osoby najbliższej (tj. małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu). Dotychczas wyszczególnieni byli tylko współpracownicy i członkowie rodziny. 

W definicji sygnalisty została wykreślona część dotycząca pracy pod nadzorem i kierownictwem wykonawcy, podwykonawcy lub dostawcy na podstawie umowy cywilnoprawnej. Jest to zmiana techniczna, ponieważ nie wpływa to na sytuację osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych, którzy są wymienieni w ustawie i również mogą korzystać z przewidzianej ochrony.

Sygnaliści w administracji publicznej. Przewodnik dla pracodawców

Kluczowe kwestie nowej ustawy

Po wejściu w życie ustawy podmiot, u którego pracę zarobkową wykonuje co najmniej 50 osób, będzie miał obowiązek opracowania procedury zgłoszeń wewnętrznych określających zasady oraz kanały ich przyjmowania. W procedurze należy uregulować m.in. osoby upoważnione przez podmiot prawny do przyjmowania zgłoszeń wewnętrznych czy rozstrzygnąć kwestię przyjmowania lub odmowy przyjmowania zgłoszeń anonimowych. Co istotne, uchwalenie procedury wymaga konsultacji ze związkami zawodowymi lub przedstawicielami pracowników.

Zgłoszenia mogą dotyczyć naruszeń w zakresie m.in. korupcji, zamówień publicznych, czy prawa pracy. W szczególności ostatni obszar jest istotny dla pracodawców, ponieważ zgłoszenia będą mogły dotyczyć mobbingu czy kwestii bhp. 

Ochrona sygnalisty obowiązuje od momentu dokonania przez niego zgłoszenia, a podmiot go zatrudniający nie będzie mógł podejmować wobec niego działań odwetowych. W zakresie istotnych obowiązków należy pamiętać, że podmiot prawny odpowiedzialny będzie za prowadzenie postępowań wyjaśniających oraz komunikację z sygnalistą (m.in. udzielenia mu odpowiedzi zwrotnej w terminie).

Sygnaliści w firmie. Przewodnik dla pracodawcy

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Ustawa została skierowana obecnie do Senatu (najbliższe posiedzenie zaplanowane jest na 4-6 czerwca 2024 r.), a następnie do podpisu Prezydenta RP. Większość jej postanowień wejdzie w życie w ciągu 3 miesięcy od ogłoszenia aktu w Dzienniku Ustaw (w zakresie zgłoszeń zewnętrznych w ciągu 6 miesięcy), co – biorąc pod uwagę szybkie tempo prac legislacyjnych – może oznaczać, że pracodawcy będą zobowiązani wprowadzić nowe regulacje w okresie wakacyjnym lub wczesną jesienią 2024 roku.

Kacper Królikowski, associate; 
Monika Walczak, junior associate 
CRIDO

oprac. Paweł Huczko
rozwiń więcej
Prawo
Robert Prevost nowym Papieżem! Mamy nowego Zwierzchnika Kościoła katolickiego! Kim jest nowy Ojciec Święty?
08 maja 2025

W dniu 8 maja br. kardynał Robert Prevost został wybrany nowym Papieżem. Przyjął imię Leon XIV. Jak podaje Reuters - jest to to 69-letni Amerykanin, który większość swojej kariery spędził jako misjonarz w Peru. Jest on stosunkowo nieznany na arenie międzynarodowej. Mianowany kardynałem przez papieża Franciszka w 2023 r., udzielił niewielu wywiadów mediom i rzadko przemawiał publicznie.

Joanna Senyszyn – partia, program, wiek, zawód, wykształcenie [Kandydatka na prezydenta 2025]
08 maja 2025

Joanna Senyszyn – do której partii należy? Przedstawiamy program wyborczy kandydatki na prezydenta Polski w 2025 roku, wiek, zawód oraz wykształcenie. Jaki numer na karcie do głosowania ma Joanna Senyszyn? Sprawdź pełną listę kandydatów w wyborach 2025 r. i wyniki najnowszego sondażu.

Kim jest nowy Papież?
08 maja 2025

W dniu 8 maja 2025 r. wybrano nowego Papieża. Kim jest nowy papież katolicki? Jak nazywa się nowy papież? Jakie ma poglądy Papież? Włoskie media już piszą: to augustianin i amerykanin, kochający tenis i matematykę.

Nowy Papież - czy będzie kontynuował modlitwy na maj 2025 r.? Franciszek zachęcał w maju do modlitwy o godziwe warunki pracy dla wszystkich
08 maja 2025

Nowy Papież - czy będzie kontynuował modlitwy na maj 2025 r.? Papież Franciszek zachęcał w maju 2025 r. do modlitwy o godziwe warunki pracy dla wszystkich. Papież wiedział jak ważnym aspektem życia społecznego jest praca. Zresztą już Jan Paweł II poświęcił w jednej ze swoich encyklik wiele przemyśleń na temat wartości ludzkiej pracy. Laborem exercens (łac. wykonując pracę) – encyklika społeczna papieża Jana Pawła II, ogłoszona została14 września 1981, w 90. rocznicę ogłoszenia encykliki Rerum novarum Leona XIII. Papież porusza tam wątek tego: czy żyjemy po to, żeby pracować, czy pracujemy po to, żeby żyć. To pytanie w dzisiejszych czasach (zabieganych, gdzie pogubiły się wartości życiowe, gdzie liczyć się konsumpcjonizm) - nabiera jeszcze większego sensu. Obecnie, według danych ONZ i Międzynarodowej Organizacji Pracy (OIL), 402,4 miliona ludzi na świecie nie ma pracy; 160 milionów dzieci jest zmuszanych do pracy; 240 milionów pracowników otrzymuje mniej niż 3,65 dolara dziennie; a ponad 60% aktywnej zawodowo populacji pracuje w szarej strefie, co oznacza, że około 2 miliardy ludzi nie ma praw pracowniczych ani zabezpieczenia społecznego.

MOPS ma prawo odmówić zasiłku osobie niepełnosprawnej chodzącej o kulach (umiarkowany stopień niepełnosprawności)
08 maja 2025

MOPS nie dał zasiłku osobie niepełnosprawnej bo wcześniej otrzymała ona zasiłek stały 1000 zł, zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności (200 zł), specjalne zasiłki celowe: na częściowe pokrycie opłat mieszkaniowych (100 zł), na pokrycie części kosztów energii elektrycznej (150 zł) i na leki i leczenie (150 zł). Umiarkowany stopień niepełnosprawności i ograniczenia wynikające z chodzenia o kulach nie dają prawa do kolejnych roszczeń do MOPS o zasiłki.

MOPSy w całej Polsce twierdzą, że opiekunowie osób niepełnosprawnych wiedzieli o konieczności zwrotu starego świadczenia pielęgnacyjnego
09 maja 2025

Opiekunowie osób niepełnosprawnych otrzymują w całej Polsce wezwania do zwrotu od 10 000 zł do 42 000 zł. Chodzi o świadczenie pielęgnacyjne wypłacane w okresie rozpatrywania wniosku o przyznanie poziomu wsparcia (często okres roku i więcej). Nie można łączyć świadczenia wspierającego i pielęgnacyjnego. Rodziny osób niepełnosprawnych twierdzą, że nie wiedziały o konieczności zwrotu np. 13 000 zł. MOPS twierdzą, że pod koniec 2023 r. wysłały każdej osobie mającej stare świadczenie pielęgnacyjne ulotkę z taką informacją.

Hulajnoga na chodniku, ścieżce rowerowej, ulicy. Jak jeździć zgodnie z prawem, a czego robić nie wolno? Jakie grożą mandaty? Radca prawny odpowiada na najczęstsze pytania [Q&A]
08 maja 2025

Dość powszechnie uważa się, że nowelizacja Prawa o ruchu drogowym (Prd), jak weszła w życie 21 maja 2021 r. uregulowała sytuacje prawną hulajnóg elektrycznych. Nic bardziej mylnego o czym pisałem tutaj: https://moto.infor.pl/jednoslad/prawo/2979619,hulajnoga-elektryczna-chodnik.html. Weszły w życie wówczas po prostu szczególne uregulowania dla hulajnóg, „wprowadzając” je tym samym na chodniki i drogi dla rowerów (DDR) – potocznie zwane ścieżkami rowerowymi. Po prawie dokładnie 4 latach przepisy te nadal powodują trudności w stosowaniu przez co dość powszechnie naruszane. Poniżej wyjaśniam, w formie Q&A kwestie budzące najczęściej wątpliwości, każdorazowo z podaniem właściwej podstawy prawnej lub wskazaniem jej braku.

Zarobki w wyborach a zasiłki i świadczenia z MOPS
08 maja 2025

Czy diety członków komisji wyborczych wlicza się do dochodu w pomocy społecznej? Do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wpłynęła interpelacja w tej sprawie.

Konklawe. Kiedy możemy się spodziewać białego dymu? [AKTUALIZACJA]
08 maja 2025

Dziś rano kardynałowie zamknięci w Kaplicy Sykstyńskiej przystąpili do drugiego głosowania nad wyborem papieża. Przewidziano cztery tury.

Pracownicy nie będą już musieli wykonywać wszystkich poleceń przełożonego – „pielęgniarka nie będzie wykonywać obowiązków salowej, a dekarz nie będzie montował urządzeń sanitarnych”. Koniec z nadużyciami ze strony pracodawców
09 maja 2025

W dniu 24 kwietnia 2025 r. sejmowa Komisja do Spraw Petycji, w następstwie skierowanej do niej petycji obywatelskiej, wystąpiła do MRPiPS o zajęcie stanowiska w kwestii zmiany przepisów kodeksu pracy w zakresie określania obowiązków pracowników w ramach stosunku pracy. Zakazane miałoby być stosowanie otwartej klauzuli zobowiązującej pracownika do wykonywania wszystkich poleceń przełożonego, niewymienionych w zakresie jego obowiązków (stanowiskowej karcie pracy).

pokaż więcej
Proszę czekać...