Kurator sądowa wezwała policję do rodziny, gdzie rodzice trójki małoletnich dzieci byli prawdopodobnie pijani. Policjanci odmówili zbadania ich stanu trzeźwości, tłumacząc brak podstawy prawnej. Sprawa trafiła do Rzecznika Praw Obywatelskich, a Ministerstwo Sprawiedliwości przyznało, że problem istnieje i wymaga pilnych wytycznych. Chodzi o setki takich sytuacji rocznie w całej Polsce.
- Co się stało? Konkretny przypadek, gdzie Policja odmówiła pomocy kuratorowi sądowemu, bo brak podstawy prawnej
- Dlaczego policja odmówiła pomocy kuratorowi sądowemu w zbadaniu trzeźwości rodziców?
- Efekt mrożący: kuratorzy boją się wzywać policję do takich spraw?
- Co odpowiedziało Ministerstwo Sprawiedliwości na interwencję RPO?
- Co dalej w sprawie asysty Policji dla kuratorów w sprawach rodzinnych? Będą konkretne wytyczne dla funkcjonariuszy
- Dlaczego ta sytuacja z kuratorami sądowymi to prawdziwy problem?
- Co możesz zrobić już teraz, zanim zmienią się przepisy lub będą nowe wytyczne dla Policji?
- FAQ - najczęstsze pytania o kuratora i kontrolę trzeźwości
Co się stało? Konkretny przypadek, gdzie Policja odmówiła pomocy kuratorowi sądowemu, bo brak podstawy prawnej
26 września 2025 r., Skarżysko-Kamienna. Kurator sądowa podczas wizyty służbowej u rodziny objętej nadzorem zauważyła, że rodzice najprawdopodobniej są pod wpływem alkoholu. W mieszkaniu przebywała trójka małoletnich dzieci.
Kurator zadzwoniła pod 112 i wezwała patrol. Policjanci przyjechali, ale odmówili zbadania rodziców alkomatem. Uzasadnienie? „Brak podstawy prawnej – nie ma podejrzenia przestępstwa ani wykroczenia".
Czym jest nadzór kuratorski? To środek stosowany przez sąd rodzinny, gdy dobro dziecka jest zagrożone (np. przez alkoholizm rodziców). Kurator regularnie odwiedza rodzinę, kontroluje warunki życia dzieci i raportuje do sądu.
Dlaczego policja odmówiła pomocy kuratorowi sądowemu w zbadaniu trzeźwości rodziców?
Funkcjonariusze powołali się na art. 47 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Zgodnie z tym przepisem badanie alkomatem można przeprowadzić tylko wtedy, gdy istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia.
Problem: sam fakt picia alkoholu przez rodzica w obecności dzieci nie jest przestępstwem ani wykroczeniem w polskim prawie. Odpowiedzialność prawna powstaje dopiero wtedy, gdy w następstwie picia dziecko zostaje zagrożone (np. jest bite, głodzone, pozostawione bez opieki).
Jak ustalić, czy dziecko jest zagrożone? Policja musiałaby ocenić sytuację na miejscu – ale bez badania alkomatem trudno to udokumentować, że w ogóle faktycznie rodzice byli upojeni alkoholem w czasie opieki nad dziećmi. Koło się zamyka.
Efekt mrożący: kuratorzy boją się wzywać policję do takich spraw?
Prezes Sądu Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej, który zgłosił sprawę do RPO, zwrócił uwagę na groźby mandatów kierowane wobec kuratorów za „nieuzasadnione wzywanie policji". Skutek? Kuratorzy zaczynają unikać wzywania patroli, nawet gdy widzą zagrożenie dla dzieci – boją się konsekwencji służbowych i finansowych.
„Może to powodować zaniechanie podejmowania interwencji w sytuacjach potencjalnego zagrożenia dobra małoletnich" – ostrzega prezes sądu.
Co odpowiedziało Ministerstwo Sprawiedliwości na interwencję RPO?
3 czerwca 2026 r. MS w odpowiedzi do RPO potwierdziło, że pomoc kuratorowi powinna być rozumiana szeroko. Kluczowy fragment odpowiedzi MS:
„Kontrola zachowania podopiecznego w miejscu zamieszkania, zwłaszcza w sytuacji nadzoru nad wykonywaniem władzy rodzicielskiej przez rodzica zobowiązanego sądownie do leczenia odwykowego, niewątpliwie obejmuje uprawnienie kuratora sądowego do żądania pomocy Policji w postaci badania na obecność alkoholu w organizmie".
Ministerstwo zauważyło też, że w rodzinach z problemem alkoholowym występuje podwyższone ryzyko przemocy i zaniedbań.
Co dalej w sprawie asysty Policji dla kuratorów w sprawach rodzinnych? Będą konkretne wytyczne dla funkcjonariuszy
MS zasugerowało RPO, aby Rzecznik zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o wydanie wytycznych dla funkcjonariuszy w zakresie zasad udzielania pomocy kuratorom sądowym. Cel? jasne procedury określające, kiedy i jak policja powinna wspierać kuratorów – zwłaszcza w sytuacjach zagrożenia dobra dzieci.
Obecnie czekamy na ruch RPO w tej sprawie i ewentualne wytyczne KGP.
Dlaczego ta sytuacja z kuratorami sądowymi to prawdziwy problem?
Nadużywanie alkoholu to jedna z głównych przyczyn rozpadu rodzin i kluczowy czynnik ryzyka dla bezpieczeństwa małoletnich. Wynik badania alkomatem może być istotnym dowodem dla sądu rodzinnego przy decyzji o:
- Odebraniu władzy rodzicielskiej;
- Umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej;
- Skierowaniu rodzica na leczenie odwykowe.
Bez możliwości zbadania trzeźwości kurator nie ma narzędzi, by udokumentować zagrożenie – nawet jeśli je widzi na własne oczy i wyraźnie czuje woń alkoholu, czy też jasno wynika to z sytuacji i zachowania rodziców na miejscu. Nie ma jednak "papieru" na to, który byłby twardym dowodem - czyli wyniku badania atestowanym alkomatem przez Policję wraz z notatką.
Co możesz zrobić już teraz, zanim zmienią się przepisy lub będą nowe wytyczne dla Policji?
Jeśli jesteś kuratorem i spotkałeś się z odmową policji w podobnej sytuacji, jak ta ze Skarżyska-Kamiennej:
- Spisz szczegółowy protokół z interwencji;
- Zgłoś sprawę do prezesa sądu, przy którym jesteś kuratorem;
- Poinformuj RPO o sprawie.
Jeśli widzisz zaniedbane dziecko w rodzinie z problemem alkoholowym:
- Zadzwoń na 116 111 (Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży);
- Zgłoś do sądu rodzinnego w Twoim mieście;
- Zawiadom policję na 112 lub ośrodek pomocy społecznej.
FAQ - najczęstsze pytania o kuratora i kontrolę trzeźwości
Czy kurator ma prawo żądać od policji badania alkomatem?
Według MS – tak, bo ustawa o kuratorach (art. 9 pkt 5) daje prawo do żądania pomocy policji w wykonywaniu czynności służbowych. Ale policja interpretuje to inaczej w zależności od sytuacji.
Co grozi rodzicom za picie w obecności dzieci?
Za samo picie – jeszcze nic konkretnie (choć może to być kontrowersyjne w kontekście wychowania w trzeźwości i nawyków, jakie widzi dziecko). Realna odpowiedzialność powstaje, gdy w wyniku picia dziecko jest zagrożone (np. brak opieki, przemoc, zaniedbanie).
Czy policja może odmówić pomocy kuratorowi?
Nie powinna – ale w praktyce często odmawia, powołując się na brak podstawy prawnej do badania alkomatem, gdy podczas wizyty nic złego się jeszcze nie dzieje - nie ma podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia.
Co może zrobić kurator, jeśli policja odmówi?
Spisać protokół z wizyty, opisać sytuację i zgłosić do sądu. Ale bez wyniku badania alkomatem trudniej udowodnić zagrożenie.
Kiedy wejdą nowe wytyczne?
To zależy od decyzji RPO i KGP. Na razie sprawa jest w toku po uzyskanej odpowiedzi z Ministerstwa Sprawiedliwości
Źródło: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich