Kiedy kurator sądowy może zbadać stan trzeźwości rodziców? Interwencja RPO, bo Policja odmawia pomocy

• Co się stało? Konkretny przypadek, gdzie Policja odmówiła pomocy kuratorowi sądowemu, bo brak podstawy prawnej
• Dlaczego policja odmówiła pomocy kuratorowi sądowemu w zbadaniu trzeźwości rodziców?
• Efekt mrożący: kuratorzy boją się wzywać policję do takich spraw?
• Co odpowiedziało Ministerstwo Sprawiedliwości na interwencję RPO?
• Co dalej w sprawie asysty Policji dla kuratorów w sprawach rodzinnych? Będą konkretne wytyczne dla funkcjonariuszy
• Dlaczego ta sytuacja z kuratorami sądowymi to prawdziwy problem?
• Co możesz zrobić już teraz, zanim zmienią się przepisy lub będą nowe wytyczne dla Policji?
• FAQ - najczęstsze pytania o kuratora i kontrolę trzeźwości

Co się stało? Konkretny przypadek, gdzie Policja odmówiła pomocy kuratorowi sądowemu, bo brak podstawy prawnej

26 września 2025 r., Skarżysko-Kamienna. Kurator sądowa podczas wizyty służbowej u rodziny objętej nadzorem zauważyła, że rodzice najprawdopodobniej są pod wpływem alkoholu. W mieszkaniu przebywała trójka małoletnich dzieci.

Kurator zadzwoniła pod 112 i wezwała patrol. Policjanci przyjechali, ale odmówili zbadania rodziców alkomatem. Uzasadnienie? „Brak podstawy prawnej – nie ma podejrzenia przestępstwa ani wykroczenia".

Dlaczego policja odmówiła pomocy kuratorowi sądowemu w zbadaniu trzeźwości rodziców?

Funkcjonariusze powołali się na art. 47 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Zgodnie z tym przepisem badanie alkomatem można przeprowadzić tylko wtedy, gdy istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia.

Jak ustalić, czy dziecko jest zagrożone? Policja musiałaby ocenić sytuację na miejscu – ale bez badania alkomatem trudno to udokumentować, że w ogóle faktycznie rodzice byli upojeni alkoholem w czasie opieki nad dziećmi. Koło się zamyka.

Efekt mrożący: kuratorzy boją się wzywać policję do takich spraw?

Prezes Sądu Rejonowego w Skarżysku-Kamiennej, który zgłosił sprawę do RPO, zwrócił uwagę na groźby mandatów kierowane wobec kuratorów za „nieuzasadnione wzywanie policji". Skutek? Kuratorzy zaczynają unikać wzywania patroli, nawet gdy widzą zagrożenie dla dzieci – boją się konsekwencji służbowych i finansowych.

Co odpowiedziało Ministerstwo Sprawiedliwości na interwencję RPO?

3 czerwca 2026 r. MS w odpowiedzi do RPO potwierdziło, że pomoc kuratorowi powinna być rozumiana szeroko. Kluczowy fragment odpowiedzi MS:

Ministerstwo zauważyło też, że w rodzinach z problemem alkoholowym występuje podwyższone ryzyko przemocy i zaniedbań.

Co dalej w sprawie asysty Policji dla kuratorów w sprawach rodzinnych? Będą konkretne wytyczne dla funkcjonariuszy

MS zasugerowało RPO, aby Rzecznik zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o wydanie wytycznych dla funkcjonariuszy w zakresie zasad udzielania pomocy kuratorom sądowym. Cel? jasne procedury określające, kiedy i jak policja powinna wspierać kuratorów – zwłaszcza w sytuacjach zagrożenia dobra dzieci.

Obecnie czekamy na ruch RPO w tej sprawie i ewentualne wytyczne KGP.

Dlaczego ta sytuacja z kuratorami sądowymi to prawdziwy problem?

Nadużywanie alkoholu to jedna z głównych przyczyn rozpadu rodzin i kluczowy czynnik ryzyka dla bezpieczeństwa małoletnich. Wynik badania alkomatem może być istotnym dowodem dla sądu rodzinnego przy decyzji o:

• Odebraniu władzy rodzicielskiej;
• Umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej;
• Skierowaniu rodzica na leczenie odwykowe.

Bez możliwości zbadania trzeźwości kurator nie ma narzędzi, by udokumentować zagrożenie – nawet jeśli je widzi na własne oczy i wyraźnie czuje woń alkoholu, czy też jasno wynika to z sytuacji i zachowania rodziców na miejscu. Nie ma jednak "papieru" na to, który byłby twardym dowodem - czyli wyniku badania atestowanym alkomatem przez Policję wraz z notatką.

Co możesz zrobić już teraz, zanim zmienią się przepisy lub będą nowe wytyczne dla Policji?

Jeśli jesteś kuratorem i spotkałeś się z odmową policji w podobnej sytuacji, jak ta ze Skarżyska-Kamiennej:

• Spisz szczegółowy protokół z interwencji;
• Zgłoś sprawę do prezesa sądu, przy którym jesteś kuratorem;
• Poinformuj RPO o sprawie.

Jeśli widzisz zaniedbane dziecko w rodzinie z problemem alkoholowym:

• Zadzwoń na 116 111 (Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży);
• Zgłoś do sądu rodzinnego w Twoim mieście;
• Zawiadom policję na 112 lub ośrodek pomocy społecznej.

FAQ - najczęstsze pytania o kuratora i kontrolę trzeźwości

Czy kurator ma prawo żądać od policji badania alkomatem?

Według MS – tak, bo ustawa o kuratorach (art. 9 pkt 5) daje prawo do żądania pomocy policji w wykonywaniu czynności służbowych. Ale policja interpretuje to inaczej w zależności od sytuacji.

Co grozi rodzicom za picie w obecności dzieci?

Za samo picie – jeszcze nic konkretnie (choć może to być kontrowersyjne w kontekście wychowania w trzeźwości i nawyków, jakie widzi dziecko). Realna odpowiedzialność powstaje, gdy w wyniku picia dziecko jest zagrożone (np. brak opieki, przemoc, zaniedbanie).

Czy policja może odmówić pomocy kuratorowi?

Nie powinna – ale w praktyce często odmawia, powołując się na brak podstawy prawnej do badania alkomatem, gdy podczas wizyty nic złego się jeszcze nie dzieje - nie ma podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia.

Co może zrobić kurator, jeśli policja odmówi?

Spisać protokół z wizyty, opisać sytuację i zgłosić do sądu. Ale bez wyniku badania alkomatem trudniej udowodnić zagrożenie.

Kiedy wejdą nowe wytyczne?

To zależy od decyzji RPO i KGP. Na razie sprawa jest w toku po uzyskanej odpowiedzi z Ministerstwa Sprawiedliwości

Źródło: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich