Rewolucja w kodeksie pracy: staż pracy na lepszych warunkach. Czy dzięki temu wzrosną groszowe emerytury z ZUS

Zbigniew Biskupski
rozwiń więcej
Każdy sposób na wyeliminowanie emerytur groszowych powinien być brano pod uwagę i zastosowany w praktyce / Infor.pl

Ministerstwo pracy na początku 2024 roku obiecało zająć się emeryturami groszowymi. Szukając sposobu na rozwiązanie problemu, dłużej skupiło się na problemie stażu pracy, w efekcie czego emerytury groszowe zeszły na dalszy plan, a na pierwszy ogień idzie staż pracy.

 

W sumie to może być też jedno z rozwiązań, które zepchnie emerytury groszowe na mniejszy margines – przynajmniej w przypadku osób, które jeszcze emerytami nie są, ale dopiero o świadczenie takie będą do ZUS wnioskować.

Staż pracy: dlaczego jest ważny i czy musi być tylko praca na etat

Teraz jest tak, że na przykład osoby na zleceniach, choć płacą składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, w tym ubezpieczenie emerytalne, nie mają okresów zatrudnienia na takich umowach zaliczanych do stażu pracy.
Podobnie jest z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą.

Częściowo odbija się to też na wysokości emerytur, zwłaszcza gdy suma tych składek, które trafią do ZUS na konto i subkonto emerytalne jest na tyle niska, że nie gwarantuje najniższej emerytury.

By tę otrzymywać – a od 1 marca jest to 1 780,96 zł – trzeba mieć 20 lat stażu pracy – kobiety lub 25 lat stażu pracy – mężczyźni. Owszem, przy wysokich wynagrodzeniach za zlecenia możliwe jest, że nawet nieprzepracowanie jednego dnia na etacie da emeryturę minimalną a nawet wyższą, ale wyłącznie w efekcie działania matematycznego: kapitał zgromadzony w ZUS na emeryturę jest na tyle wysoki, a liczba z tabeli dalszego trwania życia na tyle niska, że z podzielenia wyjdzie 1 780,96 zł lub nawet dużo więcej.

Takie osoby nie muszą się wówczas martwić, że nie zgromadziły dostatecznego stażu pracy, bo wyliczona raz emerytura będzie cały czas waloryzowana na takich samych zasadach jak emerytury z ZUS otrzymywane przez osoby, którym udało się wymagany przepisami ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych staż 20 lub 25 lat zgromadzić.

Ale wszyscy inni są skazani na emerytury niższe i bez znaczenia jest fakt, że na zleceniu czy prowadząc działalność przepracowali więcej lat w sumie, płacąc przy tym składki na ubezpieczenie emerytalne, niż 20 lub 25 lat wymaganych teraz do stażu pracy.

Staż pracy po zmianach jak wpłynie na wysokość emerytury

Ministerstwo pracy jednak planując zmienić zasady ustalania stażu pracy kieruje się jednak przede wszystkim potrzebami rynku pracy, a nie emeryturami.
Powodem zmian jest chęć zrównania w prawach pracowników zatrudnionych na umowie o pracę uregulowanej w kodeksie pracy z umowami cywilnymi – zlecenia i o współdziałaniu w ramach samoztrudnieni między firmą a pracownikiem, który od strony prawnej jako samozatrudniony jest przedsiębiorcą.

Teraz gdy takie osoby podejmują pracę, starują pod względem stażu z punktu zero – nie należy im się urlop w pełnym wymiarze 26 dni, ale tylko 20. Podobnie jest z rozwiązywaniem umowy o pracę i wieloma innymi uprawnieniami, które mocą przepisów kodeksu pracy przysługują etatowym pracownikom, zaś zleceniobiorcom tylko wtedy gdy zleceniodawca dobrowolnie się na to zgodził przy negocjowaniu treści umowy zlecenia.

Nowe przepisy są dopiero w trakcie przygotowywania, ale należy przypuszczać, że tak ustalany staż będzie też – jako „normalny” staż pracy – brany pod uwagę dla celów emerytalnych.
I tu wkraczamy na grunt emerytur groszowych.

Co zrobić z emeryturami wynoszącymi kilkanaście złotych miesięcznie czy jeszcze mniej

Innym rozwiązaniem problemu emerytur groszowych jest , by zmienić przepis dający prawo do emerytury – niezależnie od jej wysokości, jak jest teraz – każdemu kto osiągnie określony staż: 5 lat, 10 lat lub 15 lat.
Ale bez zmiany ogólnej zasady, że emeryturę w minimalnej wysokości czyli teraz 1 588,44 zł daje dalej staż 20 lat – kobiety, 25 lat – mężczyźni.

Jaki byłby tego efekt? Emerytury, choć dalej zapewne poniżej gwarantowanej emerytury minimalnej wynosiłyby przynajmniej kilkaset złotych (gdy minimalny staż dający prawo do emerytury wynosiły 5-10 lat) lub nawet mogłyby zbliżyć się do minimalnej 9a nawet ją przekroczyć przy wysokich zarobkach i składkach, gdyby poprzeczkę uprawniającą do emerytury zawieszony wyżej, np. na 15 lat).

Pozostaje problem co ze składkami zgromadzonymi przez osoby, które nie nabyłyby prawa do emerytury? Niesprawiedliwe społecznie byłoby gdyby je traciły, pewnie więc najrozsądniejszym rozwiązaniem byłaby jednorazowa „odprawa emerytalna” w momencie osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego, formalnie związana ze złożeniem wniosku o emeryturę, w postaci wypłaty jednorazowej całej kwoty – najlepiej nie tylko z subkonta, które i bez specjalnych regulacji stanowi „własność” ubezpieczonego, ale i głównego konta emerytalnego ZUS, słowem wszystkich wcześniej zapłaconych i na bieżąco waloryzowanych składek emerytalnych.

Najmniej radykalne propozycje zmian w przepisach dotyczących groszowych emerytur dotyczą jedynie korekty sposobu rozliczania.

Mówiąc najprościej – pozostawienia przepisów dotyczących samej wysokości groszowej emerytury na dotychczasowym poziomie, ale zracjonalizowania sposobu jej wypłacania.

Dla przykładu, proponowane jest rozwiązanie zakładające, że tylko emerytury groszowe stanowiące co najmniej 30 proc. najniższej emerytury wypłacane byłyby co miesiąc, a niższe raz na kwartał lub nawet raz w roku.
Jako ewentualność te wypłacane raz w roku miałyby być wypłacane wraz z trzynastą emeryturą.

Sam emeryt w ten sposób finansowo nic by praktycznie nie zyskał, ale duże oszczędności zyskałby system.

Likwidacja emerytur groszowych: jakie zmiany w prawie

W sumie cokolwiek się w temacie emerytur groszowych wydarzy, podobnie jak z budzącym jeszcze większe kontrowersje problemem niskich emerytur i wieku emerytalnego kobiet, niezbędna jest powszechna dyskusja już na etapie założeń do ustawy nowelizacyjnej.
Także w politycznym interesie rządzących. Przez nieumiejętne – czy raczej: nie do końca rozumiane i akceptowane społecznie – wprowadzenie zmian można bowiem więcej stracić niż zyskać.

Pomysłów, także ze strony samych zainteresowanych może być wiele. Jeden z nich np. dotyczy liberalizacji przepisów dotyczących dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego – dla przykładu w przypadku osób skazanych czy wybierających umowy śmieciowe danie możliwości dobrowolnego uzupełniania, nawet jednorazowo w roku czy nieregularnie, wpłat tylko na subkonto w ZUS.
Byłby to specyficzny pomost między drugim i trzecim filarem emerytalnym.

Jakkolwiek by nie oceniać takie pomysły, z pewnością są one lepsze i korzystniejsze – dla wszystkich! – niż forsowanie pomysłu obowiązkowego ozusowania wszelkich form zarobku, łącznie z umowami o dzieło, bo i taki „sposób” na groszowe emerytury ze strony fundamentalistów przecież istnieje.

Infor.pl
Rząd szykuje zmiany w emeryturach – grupa pracowników popracuje do 70 roku życia
01 maja 2025

Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad projektem zmian w przepisach, które mają wydłużyć maksymalny wiek pełnienia funkcji przez komorników sądowych oraz ich asesorów. Zgodnie z planowanymi regulacjami, osoby wykonujące te zawody miałyby obowiązek pozostawać aktywne zawodowo nawet do 70. roku życia.

Groźna nimfa kleszcza. Jak się chronić po spacerze w lesie? Ekspert radzi
01 maja 2025

Nimfa kleszcza, choć wielkości główki od szpilki, może przenosić groźne choroby. Dlatego po powrocie z lasu warto dokładnie obejrzeć ciało, wytrzepać ubrania i wziąć prysznic – przypomina główny inspektor sanitarny Paweł Grzesiowski.

1200 zł podwyżki emerytury i (jednak!) 64 tys. zł wyrównania dla 120 tys. emerytów (bez pomijania roczników 1949-1952) – jest zupełnie nowa specustawa przeliczeniowa dot. wyroku TK z 4 czerwca 2024 r.
01 maja 2025

W dniu 29 kwietnia 2025 r. do laski marszałkowskiej został złożony poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który zakłada ponowne przeliczenie emerytur (i ich podwyżkę) oraz wypłatę wyrównań za okres pobierania świadczeń w zaniżonej wysokości dla wszystkich emerytów objętych zakresem podmiotowym wyroku TK z 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt sygn. akt SK 140/20). W przeciwieństwie do tego co proponuje rząd – specustawa przeliczeniowa w tej wersji – nie pozbawia emerytów prawa do wyrównania (w wysokości 64 tys. zł dla każdego uprawnionego) i obejmuje również poszkodowane kobiety z roczników 1949-1952, które MRPiPS chce pozbawić nie tylko ww. wyrównania, ale również podwyżki bieżących świadczeń emerytalnych.

Kolejne podwyżki dla nauczycieli od września? Jest odpowiedź rządzących. Stawiają jeden warunek
01 maja 2025

Związek Nauczycielstwa Polskiego apeluje o 10 proc. podwyżki dla nauczycieli od września tego roku. Rząd na razie nie odpowiedział na te żądania, ale pojawiły się już pierwsze komentarze samorządowców. Uważają oni, że mogliby wypłacić podwyżki, ale musi zostać spełniony jeden, podstawowy warunek.

Trzeba wypłacać pieniądze na czarną godzinę. Apelują o to banki. To wezwanie budzi prawdziwą trwogę
01 maja 2025

Unieruchomione pociągi i metro, paraliż na lotniskach, brak internetu, niedziałająca sieć komórkowa i tłumy ludzi w sklepach. Szturmowali je tylko ci, którzy w portfelach mieli pieniądze, bo kartą płacić się nie dało. Ten horror wydarzył się w Hiszpanii. To tam, niczym grom z jasnego nieba, spadł blackout. Czy spełnił się czarny scenariusz, jaki wieszczyły europejskie banki? Już cztery miesiące temu apelowały do swoich klientów, żeby w domu trzymali gotówkę na czarną godzinę.

Skrócenie czasu pracy – potrzebna zmiana czy kosztowny eksperyment?
01 maja 2025

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosiło w poniedziałek, 28 kwietnia 2025 r. rozpoczęcie pilotażowego programu skrócenia czasu pracy. Na jego realizację przewidziano 10 mln zł z Funduszu Pracy. ekspertka BCC ds. prawa pracy, radca prawny w Rycak Kancelaria Prawa Pracy i HR dr Magdalena Rycak o skróceniu czasu pracy.

Zakaz używania urządzeń telekomunikacyjnych na egzaminie – konsekwencje prawne
01 maja 2025

Niedługo rozpoczną się egzaminy maturalne. Warto pamiętać, że zakazane jest korzystanie z jakichkolwiek pomocy niedozwolonych. Każde takie działanie narusza zasady uczciwości egzaminacyjnej i grozi unieważnieniem egzaminu.

Prawne ryzyka używania AI przez pracowników. Odpowiedzialność pracodawcy wobec osób trzecich. Prawo pracy, prawo autorskie, ochrona danych poufnych i osobowych
30 kwi 2025

Sztuczna inteligencja (AI) stanowi dużą pomoc w pracy, ułatwiając ją i przyspieszając w znacznym stopniu. Zdają sobie z tego sprawę zarówno pracodawcy, jak i pracownicy. Tak jednak ze strony pracodawców lub potencjalnych pracodawców wobec pracowników lub kandydatów, jak po ze strony pracowników, nieodpowiedzialne korzystania z AI może rodzić określone ryzyka prawne, które możemy ocenić przez pryzmat prawa pracy. Świadomość tych ryzyk jest ważna pod kątem znalezienia rozwiązań przed nimi zabezpieczających w sytuacji w której prawo powszechne takiego zabezpieczenia nie przewiduje.

1 maja 2025 r. czyli Święto Pracy wolne od pracy. Co zmieniło się na lepsze dla polskich pracowników?
30 kwi 2025

1 maja 2025 r. czyli Święto Pracy to międzynarodowy dzień upamiętniający wydarzenia chicagowskie z 1886 r. W Polsce jest to dzień wolny od pracy. Z tej okazji MRPiPS wymienia dobre zmiany dla polskich pracowników z ostatnich miesięcy.

Zmiana miejsca głosowania. Wybory 2025. Jak zagłosować w innym obwodzie?
30 kwi 2025

Zmiana miejsca głosowania w wyborach na Prezydenta RP w dniu 18 maja 2025 r. jest możliwa. Co zrobić, aby zagłosować w obwodzie poza stałym miejscem zamieszkania? Niezbędne jest zaświadczenie o zmianie miejsca głosowania.

pokaż więcej
Proszę czekać...