Od 1 stycznia 2026 roku kolejne tysiące osób z chorobami przewlekłymi zyska realny dostęp do świadczenia wspierającego. W grę wchodzą pieniądze rzędu od 751 zł do nawet 4327 zł miesięcznie, bez podatku, bez kryterium dochodowego i bez ryzyka egzekucji komorniczej. To efekt ostatniego etapu reformy, która zmienia sposób oceniania niepełnosprawności w Polsce.
- Co się zmienia od 2026 roku
- Jak działa system punktacji
- Ile wynosi świadczenie wspierające w 2026 roku
- Jakie choroby najczęściej pozwalają przekroczyć próg 70 punktów
- Jak uzyskać świadczenie wspierające
- Kolejki, trudne decyzje i spory z komisją. Na co trzeba się przygotować
- Podstawa prawna
Co się zmienia od 2026 roku
Rok 2026 będzie momentem przełomowym. System otworzy się na osoby, które do tej pory często nie mieściły się w sztywnych ramach pomocy państwa, m.in. chorujących na SM, choroby serca, POChP, schizofrenię, choroby neurologiczne i psychiczne.
Świadczenie wspierające obowiązuje już od 2024 roku, ale dopiero od stycznia 2026 próg punktowy zostaje obniżony do 70 punktów poziomu potrzeby wsparcia. To oznacza, że pomoc finansowa trafi do znacznie szerszej grupy osób.
Liczy się to, jak choroba wpływa na codzienne funkcjonowanie, w domu, w relacjach, w zarządzaniu zdrowiem i bezpieczeństwem.
Jak działa system punktacji
Podstawą przyznania świadczenia wspierającego nie jest nazwa choroby ani formalny stopień niepełnosprawności, lecz poziom potrzeby wsparcia, wyrażony w punktach. Oceny dokonują Wojewódzkie Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności, stosując jednolitą w całym kraju skalę.
Komisja analizuje 25 obszarów codziennego funkcjonowania, m.in. poruszanie się, samoobsługę, komunikację, orientację, koncentrację, przyjmowanie leków, bezpieczeństwo oraz relacje społeczne. Każda czynność oceniana jest pod kątem tego, czy dana osoba wykonuje ją samodzielnie, z pomocą, czy w ogóle nie jest w stanie jej wykonać.
Istotne jest to, że punktacja nie zależy wyłącznie od tego, czy dana czynność jest możliwa, ale także:
- jak długo trwa,
- czy jest bezpieczna,
- czy wymaga stałego nadzoru,
- czy możliwa jest tylko w "lepsze dni".
To właśnie dlatego osoby z chorobami przewlekłymi o zmiennym przebiegu mogą uzyskać wysoką liczbę punktów, mimo że na pierwszy rzut oka funkcjonują samodzielnie. System uwzględnia realne trudności w skali tygodnia i miesiąca, a nie jednorazowe badanie w dniu komisji.
Próg 70 punktów, obowiązujący od 2026 roku, oznacza, że dana osoba regularnie potrzebuje wsparcia w wielu obszarach życia, nawet jeśli nie wymaga całodobowej opieki. To właśnie ten poziom otwiera drogę do świadczenia dla szerokiej grupy osób dotąd pomijanych przez system.
Ile wynosi świadczenie wspierające w 2026 roku
Wysokość świadczenia jest powiązana z rentą socjalną, co oznacza automatyczną waloryzację. Do końca lutego 2026 obowiązują stawki liczone od renty z 2025 r. Od marca 2026 już nowe, wyższe kwoty.
Prognozowane kwoty od marca 2026 r.:
Na podstawie obecnej renty socjalnej i wyliczeń dostępnych w analizach:
| Poziom potrzeby wsparcia (pkt) | Procent renty socjalnej | Przybliżona kwota (zł) |
|---|---|---|
95–100 pkt | 220% | ok. 4 133–4 134 zł |
90–94 pkt | 180% | ok. 3 380–3 383 zł |
85–89 pkt | 120% | ok. 2 250–2 255 zł |
80–84 pkt | 80% | ok. 1 500–1 504 zł |
75–79 pkt | 60% | ok. 1 127 zł |
70–74 pkt | 40% | ok. 751–752 zł |
Świadczenie wspierające jest zwolnione z podatku, nie jest wliczane do dochodu, nie podlega zajęciu komorniczemu i nie wpływa na prawo do innych form pomocy społecznej.
Jakie choroby najczęściej pozwalają przekroczyć próg 70 punktów
W praktyce największe szanse na uzyskanie wymaganej liczby punktów mają osoby, u których choroba istotnie ogranicza samodzielność w codziennym życiu, nawet jeśli nie zawsze jest to widoczne na pierwszy rzut oka. Do najczęściej wskazywanych należą między innymi:
Choroby neurologiczne i neurodegeneracyjne
- stwardnienie rozsiane,
- choroba Parkinsona,
- następstwa udarów mózgu.
Najczęściej prowadzą do wielowymiarowych ograniczeń funkcjonalnych, obejmujących ruch, koordynację, koncentrację i bezpieczeństwo.
Choroby układu krążenia i oddechowego
- niewydolność serca,
- przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP),
- zaawansowane choroby płuc przebiegające z dusznością nawet przy niewielkim wysiłku.
W tych przypadkach decydująca jest wydolność wysiłkowa oraz wpływ choroby na wykonywanie podstawowych czynności.
Zaburzenia psychiczne i neurorozwojowe
- schizofrenia,
- spektrum autyzmu u dorosłych,
- ciężkie zaburzenia lękowe i afektywne.
Nowy system punktowy w większym stopniu uwzględnia trudności w samodzielnym funkcjonowaniu społecznym i decyzyjnym.
Choroby metaboliczne i rzadkie
- cukrzyca z powikłaniami,
- mukowiscydoza,
- inne choroby wymagające ciągłego monitorowania stanu zdrowia i regularnego wsparcia.
Wysoką punktację mogą uzyskać osoby wymagające stałego leczenia, nadzoru lub skomplikowanej terapii.
W nowym systemie nie decyduje sama nazwa choroby, lecz to, w jakim stopniu ogranicza ona samodzielność, bezpieczeństwo i zdolność do normalnego funkcjonowania na co dzień.
Jak uzyskać świadczenie wspierające
Procedura uzyskania świadczenia wspierającego składa się z kilku etapów i wymaga zachowania odpowiedniej kolejności. Pierwszym etapem jest złożenie wniosku do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Do dokumentów należy dołączyć ważne orzeczenie o niepełnosprawności lub o niezdolności do pracy, oraz kwestionariusz samooceny.
To właśnie on ma największe znaczenie. Należy opisywać w nim rzeczywiste trudności w codziennym funkcjonowaniu, uwzględniając gorsze dni i sytuacje, w których konieczna jest pomoc lub nadzór, a nie tylko momenty lepszego samopoczucia.
Po przeprowadzeniu oceny WZON wydaje decyzję o liczbie punktów. Jeśli w ciągu 14 dni nie zostanie złożone odwołanie, decyzja staje się ostateczna i otwiera drogę do kolejnego etapu.
Dopiero po uzyskaniu ostatecznej decyzji można złożyć wniosek o wypłatę świadczenia do ZUS. Odbywa się to wyłącznie drogą elektroniczną przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS), portal Emp@tia, lub bankowość internetową. Ważne jest dotrzymanie terminu. Wniosek do ZUS należy złożyć w ciągu trzech miesięcy, aby zachować prawo do wyrównania świadczenia od daty przyznania punktów.
Kolejki, trudne decyzje i spory z komisją. Na co trzeba się przygotować
Eksperci i organizacje społeczne już dziś zwracają uwagę, że 2026 rok może być dużym wyzwaniem dla systemu orzeczniczego. Obniżenie progu punktowego do 70 oznacza napływ setek tysięcy nowych wniosków do Wojewódzkich Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności. W wielu regionach może to przełożyć się na wydłużone kolejki i dłuższy czas oczekiwania na komisję
Problemem bywają także kontrowersyjne decyzje punktowe. Część wnioskodawców wskazuje, że komisje zbyt dużą wagę przywiązują do jednorazowego badania, nie zawsze w pełni uwzględniając zmienność chorób przewlekłych, epizody zaostrzeń czy tzw. gorsze dni. W efekcie zdarzają się sytuacje, w których osoba realnie wymagająca wsparcia otrzymuje punktację mocno poniżej progu 70.
Trzeba też pamiętać, że system jest nowy. Praktyka orzecznicza może różnić się między województwami, a interpretacja poszczególnych obszarów funkcjonowania nie zawsze jest jednolita. To rodzi frustrację i poczucie niesprawiedliwości, zwłaszcza u osób z chorobami psychicznymi i neurologicznymi, których ograniczenia są mniej widoczne.
W przypadku niekorzystnej decyzji wnioskodawca ma jednak prawo do obrony swoich interesów. Przysługuje mu:
- wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w WZON,
- następnie odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Specjaliści podkreślają, że znaczenie ma dobre przygotowanie dokumentów, rzetelnie wypełniony kwestionariusz samooceny oraz konsekwentne opisywanie rzeczywistych trudności w codziennym funkcjonowaniu. W wielu przypadkach to właśnie od jakości tego etapu zależy, czy decyzja komisji okaże się korzystna już za pierwszym razem.