Ustawa o L4 została podpisana, ale zmiany nie wchodzą w życie od razu. Prezydent dał zielone światło reformie orzecznictwa w ZUS i nowym zasadom kontroli zwolnień lekarskich, jednak na faktyczne skutki trzeba jeszcze poczekać. Nowe przepisy ruszą etapami, część w 2026 roku, część dopiero w 2027. Sprawdzamy, co już jest przesądzone, a co nadal działa na starych zasadach.
- Ustawa podpisana. Co to oznacza dla osób na L4 i kiedy zmiany ruszą?
- Ustawa podpisana. Kiedy nowe zasady L4 wejdą w życie?
- Co wejdzie w życie w 2026 roku?
- Co zostało przesunięte na 2027 rok?
- Co to oznacza dla pracowników i osób na L4?
- Co dalej?
Ustawa podpisana. Co to oznacza dla osób na L4 i kiedy zmiany ruszą?
Prezydent RP Karol Nawrocki podpisał ustawę reformującą orzecznictwo lekarskie w ZUS oraz zasady kontroli zwolnień lekarskich. Oznacza to zakończenie procesu legislacyjnego na poziomie politycznym, ale nie oznacza jeszcze, że nowe zasady obowiązują od dziś.
To ważne, bo w ostatnich dniach pojawiały się sprzeczne informacje sugerujące, że zmiany w L4 weszły już w życie. Tak nie jest.
Ustawa podpisana. Kiedy nowe zasady L4 wejdą w życie?
W tej sprawie sytuacja jest jednoznaczna i wymaga rozróżnienia kilku etapów:
- Podpis prezydenta: TAK – ustawa została podpisana
- Publikacja w Dzienniku Ustaw: CZEKAMY (dopiero po publikacji przepisy mogą wejść w życie)
- Vacatio legis: 3 miesiące od dnia ogłoszenia ustawy
- Część przepisów zacznie obowiązywać w 2026 roku
- Część przepisów została odroczona do 2027 roku
Dopiero po publikacji w Dziennik Ustaw będzie można precyzyjnie wskazać konkretne daty, od których ZUS zacznie działać według nowych zasad.
Co wejdzie w życie w 2026 roku?
Po upływie vacatio legis – a więc najwcześniej w marcu 2026 roku, zaczną obowiązywać m.in.:
- nowe zasady organizacji orzecznictwa lekarskiego w ZUS,
- odejście od obligatoryjnych trzyosobowych komisji lekarskich w drugiej instancji,
- jednoosobowe orzekanie także po sprzeciwie lub zarzucie wadliwości,
- zmiany w zasadach zatrudniania i wynagradzania lekarzy orzeczników.
To właśnie te przepisy mają przyspieszyć wydawanie decyzji i ograniczyć wielomiesięczne oczekiwanie na rozstrzygnięcia.
Co zostało przesunięte na 2027 rok?
Ustawodawca zdecydował się odroczyć część najbardziej wrażliwych przepisów, w tym:
- pełne wdrożenie nowych zasad kontroli zwolnień lekarskich,
- rozszerzony dostęp ZUS do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4,
- rozwiązania wymagające zmian systemowych i organizacyjnych po stronie ZUS.
To oznacza, że w 2026 roku nie nastąpi jeszcze pełna rewolucja w kontrolach L4, choć kierunek zmian jest już przesądzony.
ZUS: podpis to nie to samo co obowiązywanie przepisów
Zarówno Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jak i Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślają, że:
- do czasu publikacji ustawy w Dzienniku Ustaw obowiązują stare zasady,
- ZUS nie prowadzi kontroli według nowych przepisów,
- informacje o rzekomym wejściu zmian w życie od 1 stycznia 2026 r. były nieprawdziwe.
Dopiero po zakończeniu całego procesu, czyli publikacji + vacatio legis, instytucja będzie informować o konkretnych skutkach dla ubezpieczonych.
Co to oznacza dla pracowników i osób na L4?
Na dziś sytuacja wygląda następująco:
- zwolnienia lekarskie są kontrolowane na dotychczasowych zasadach,
- ZUS nie ma jeszcze prawa żądać pełnej dokumentacji medycznej na nowych zasadach,
- komisje lekarskie formalnie nadal funkcjonują według starego modelu.
Zmiany są przesądzone, ale czas na przygotowanie nadal istnieje, zarówno dla pracowników, jak i lekarzy oraz pracodawców.
Co dalej?
Kolejnym krokiem będzie publikacja ustawy w Dzienniku Ustaw, która uruchomi bieg vacatio legis. Dopiero wtedy będzie można jednoznacznie odpowiedzieć, od kiedy dokładnie nowe zasady L4 i orzecznictwa ZUS zaczną obowiązywać.
Jedno jest pewne: reforma nie została zatrzymana. Została podpisana, ale wejdzie w życie etapami.