Ważna zmiana w ZUS dla emerytów i rencistów od 1 czerwca 2026 r.: muszą tego pilnować, żeby nie stracić świadczenia. Sprawdź, kogo dotyczą nowe limity dorabiania

• Praca zarobkowa jednocześnie z pobieraniem emerytury lub renty może skutkować zmniejszeniem, a nawet całkowitym zawieszeniem wypłacania świadczenia emerytalno-rentowego przez ZUS
• Nowy limit dorabiania, którego przekroczenie spowoduje zawieszenie prawa do emerytury lub renty przez ZUS [zmiana progu od 1 czerwca 2026 r.]
• Nowy limit dorabiania, którego przekroczenie spowoduje zmniejszenie kwoty przysługującej emerytury lub renty przez ZUS [zmiana progu od 1 czerwca 2026 r.]
• Obowiązek świadczeniobiorców (tj. emerytów i rencistów) powiadomienia ZUS o osiąganiu przychodu (tj. podjęciu pracy zarobkowej) w czasie pobierania emerytury lub renty
• Kwoty maksymalnego zmniejszenia w przypadku do renty wdowiej

Praca zarobkowa jednocześnie z pobieraniem emerytury lub renty może skutkować zmniejszeniem, a nawet całkowitym zawieszeniem wypłacania świadczenia emerytalno-rentowego przez ZUS

Zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają odpowiedniemu zmniejszeniu, w przypadku osiągania przez emeryta lub odpowiednio – rencistę przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, tj.:

• zatrudnienia,
• służby,
• innej pracy zarobkowej lub
• prowadzenia pozarolniczej działalności, w tym również wykonywanej za granicą (w tym przypadku – za przychód uważa się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne),

oraz z tytułu:

• czynnej służby wojskowej w Wojsku Polskim lub zastępczych form tej służby lub
• pełnionej w Polsce służby w:
• • Policji,
  • Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (w organach bezpieczeństwa publicznego),
  • Straży Granicznej,
  • Straży Marszałkowskiej,
  • Służbie Więziennej,
  • Państwowej Straży Pożarnej,
  • Służbie Celnej,
  • Biurze Ochrony Rządu,
  • Służbie Celno-Skarbowej,
  • Służbie Ochrony Państwa.

Do przychodu, który – w przypadku przekroczenia określonych limitów – może spowodować zmniejszenie lub odpowiednio zawieszenia prawa do emerytury lub renty – zalicza się ponadto kwoty pobranych zasiłków:

• chorobowego,
• macierzyńskiego,
• opiekuńczego oraz
• wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy,

jak również kwoty wypłaconego:

• świadczenia rehabilitacyjnego,
• świadczenia wyrównawczego,
• zasiłku wyrównawczego oraz
• dodatku wyrównawczego.

Do przychodów, które – w przypadku przekroczenia określonych limitów – mogą spowodować zmniejszenie kwoty świadczenia lub odpowiednio zawieszenia prawa do emerytury lub renty – nie wlicza się natomiast honorariów otrzymywanych przez emerytów lub odpowiednio – rencistów, z tytułu działalności twórczej i artystycznej.

Nowy limit dorabiania, którego przekroczenie spowoduje zawieszenie prawa do emerytury lub renty przez ZUS [zmiana progu od 1 czerwca 2026 r.]

Prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej (jeżeli jest do niej uprawniona tylko jedna osoba), ulega zawieszeniu (z wyłączeniem ww. wyjątków od powyższej zasady), w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS.

Ww. kwota przychodu, której osiągnięcie skutkuje zawieszeniem prawa do świadczenia emerytalno-rentowego, ogłaszana jest w każdym kwartale w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa ZUS, w terminie do 14 dnia roboczego drugiego miesiąca każdego kwartału kalendarzowego, a ponadto – dla całego mijającego roku kalendarzowego – w terminie do 14 roboczego dnia listopada.

Z powyższego wynika, że limit przychodu, powyżej którego świadczenie emerytalno-rentowe ulegać będzie zawieszeniu, od 1 czerwca 2026 r. jest wyższy niż limit, który obowiązuje od 1 marca 2026 r. do 31 maja 2026 r. Świadczenie emerytalno-rentowe, od 1 czerwca 2026 r., zostanie zatem zawieszone mniejszej liczbie emerytów i rencistów niż dotychczas.

Nowy limit dorabiania, którego przekroczenie spowoduje zmniejszenie kwoty przysługującej emerytury lub renty przez ZUS [zmiana progu od 1 czerwca 2026 r.]

Kwota wypłacanej emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej (jeżeli jest do niej uprawniona tylko jedna osoba), ulega natomiast zmniejszeniu (z wyłączeniem ww. wyjątków od powyższej zasady), w razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS, nie wyżej jednak niż 130% tej kwoty.

Ww. kwota przychodu – podobnie jak limit przychodu, powyżej którego prawo do świadczenia emerytalno-rentowego ulega zawieszeniu – ogłaszana jest w każdym kwartale w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa ZUS, w terminie do 14 dnia roboczego drugiego miesiąca każdego kwartału kalendarzowego, a ponadto – dla całego mijającego roku kalendarzowego – w terminie do 14 roboczego dnia listopada.

Z powyższego wynika, że limit przychodu, powyżej którego świadczenie emerytalno-rentowe ulegać będzie zmniejszeniu, od 1 czerwca 2026 r. jest wyższy niż limit, który obowiązuje od 1 marca 2026 r. do 31 maja 2026 r. Świadczenie emerytalno-rentowe, od 1 czerwca 2026 r., zostanie zatem zmniejszone mniejszej liczbie emerytów i rencistów niż dotychczas.

Jeżeli zatem, wysokość przychodu osiąganego przez emeryta lub rencistę nie przekracza 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia – świadczenie emerytalno-rentowe wypłacane jest w pełnej wysokości.

W przypadku, gdy osiągany przychód przekracza natomiast ww. limit 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia – świadczenie emerytalno-rentowe zmniejszane jest o kwotę stanowiącą różnicę pomiędzy osiąganym przychodem, a tzw. niższą kwotą graniczną przychodu, którą stanowi ww. limit przychodów (tj. ogłoszona przez GUS kwota stanowiąca równowartość 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia). Jeżeli jednak, wyliczona w ten sposób kwota jest wyższa niż tzw. kwota maksymalnego zmniejszania – to świadczenie emerytalno-rentowe obniżane jest o odpowiednią kwotę maksymalnego zmniejszenia. Kwoty te, ustalane są każdorazowo przy waloryzacjach emerytur i rent i od 1 marca 2026 r. wynoszą:

• 989,41 zł – dla emerytury oraz renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
• 742,10 zł – dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i odpowiednio
• 841,05 zł – dla renty rodzinnej, do której uprawniona jest tylko jedna osoba.

Od 1 marca 2025 r. do 28 lutego 2026 r., opiewały one natomiast na:

• 939,61 zł – dla emerytury oraz renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
• 704,75 zł – dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i odpowiednio
• 798,72 zł – dla renty rodzinnej, do której uprawniona jest tylko jedna osoba.

Obowiązek świadczeniobiorców (tj. emerytów i rencistów) powiadomienia ZUS o osiąganiu przychodu (tj. podjęciu pracy zarobkowej) w czasie pobierania emerytury lub renty

O podjęciu pracy zarobkowej – emeryt, jak i rencista, ma obowiązek niezwłocznie powiadomić ZUS. W tym celu – powinien skorzystać z formularza EROP, którego wzór można pobrać poniżej:

Zgodnie z instrukcją zawartą w ww. formularzu – powinny go wypełnić osoby uprawnione do:

• wcześniejszej emerytury,
• emerytury pomostowej,
• nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,
• renty z tytułu niezdolności do pracy,
• renty rodzinnej,
• renty socjalnej,

które podejmują pracę zarobkową, podlegającą obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, pracę w służbach mundurowych (np. w Policji) albo pracę lub działalność za granicą i w związku z tym muszą złożyć oświadczenie o osiąganiu przychodu. Za pomocą tego formularza – zobowiązane osoby, mogą również poinformować ZUS o zamiarze osiągania przychodu w innej wysokości niż ta, o której poinformowały w ramach poprzednio złożonego oświadczenia.

Powyższe zawiadomienie, potwierdza zakład pracy, informując ZUS o wysokości ustalonego wynagrodzenia. Obowiązek ten, nie dotyczy jednak:

• emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny i – co do zasady – mogą zarabiać bez ograniczeń,
• osób, które mają prawo do renty inwalidy wojennego z tytułu pobytu w obozie albo w miejscach odosobnienia lub renty rodzinnej po tych inwalidach, jak również
• osób, które mają prawo do renty inwalidy wojskowego w związku z odbywaniem czynnej służby wojskowej lub renty rodzinnej po żołnierzu, którego śmierć miała związek z tą służbą.

Jeżeli z powyższego oświadczenia, będzie wynikało, że zamiarem emeryta lub odpowiednio – rencisty, jest osiąganie przychodu, który:

• powoduje zmniejszenie świadczeń emerytalno-rentowych (w związku z przekroczeniem obowiązującego limitu przychodów) – ZUS wyda decyzję o zmniejszeniu wysokości świadczenia, a jeżeli, że
• powoduje zawieszenie świadczeń (w związku z przekroczeniem obowiązującego limitu przychodów) – decyzję o zawieszeniu wypłaty świadczenia.

Ponadto, co roku – do końca lutego – emeryt, jak i rencista (z wyłączeniem ww. wyjątków), ma obowiązek dostarczyć do ZUS zaświadczenie o łącznej wysokości przychodu za ubiegły rok kalendarzowy. Na jego podstawie, ZUS ustala, czy w minionym roku, świadczenie emerytalno-rentowe wypłacane było w prawidłowej wysokości. Jeżeli okaże się, że emerytura lub renta została wypłacona w kwotach wyższych, niż należne, w związku z uzyskiwaniem przez emeryta lub rencistę przychodu przekraczającego obowiązujące limity – ZUS zażąda zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W tym przypadku – istotne znaczenie będzie miało to, czy emeryt lub rencista powiadomił ZUS o swoich przychodach i ich wysokości:

• jeżeli tak – ZUS zażąda zwrotu nienależnie pobranych świadczeń tylko za ostatni rok,
• a jeżeli nie – aż za 3 lata wstecz.

Kwoty maksymalnego zmniejszenia w przypadku do renty wdowiej

Kwoty maksymalnego zmniejszenia emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, wypłacanej w 15% (w okresie od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia 2026 r.), a następnie – w 25% (w okresie od 1 stycznia 2027 r.) w ramach tzw. renty wdowiej, która została wprowadzona ustawą z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (o którą można wnioskować od 1 stycznia 2025 r., a która wypłacana jest od 1 lipca 2025 r.) – wynoszą 15% kwot maksymalnego zmniejszenia, o których była mowa powyżej, czyli od 1 marca 2026 r. odpowiednio:

• 148,41 zł (tj. 15% z 989,41 zł) – w przypadku wypłacanej w ramach renty wdowiej 15% emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i
• 111,32 zł (tj. 15% z 742,10 zł) – w przypadku wypłacanej w ramach renty wdowiej 15% renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Należy przy tym mieć na względzie, że kwoty maksymalnego zmniejszenia ulegają odpowiedniemu zwiększeniu wraz z coroczną waloryzacją emerytur i rent. Od 1 stycznia 2027 r. natomiast – będzie to 25% kwot maksymalnego zmniejszenia, obowiązującej od 1 marca 2026 r., czyli:

• 242,35 zł (tj. 25% z 989,41 zł) – w przypadku wypłacanej w ramach renty wdowiej 25% emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i
• 185,53 zł (tj. 25% z 742,10 zł) – w przypadku wypłacanej w ramach renty wdowiej 25% renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 z późn. zm.)
• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury lub renty (Dz.U. z 1992 r., nr 58, poz. 290 z późn. zm.)
• Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 maja 2026 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w pierwszym kwartale 2026 r.
• Komunikat Prezesa ZUS z dnia 12 lutego 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70 % i 130 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za IV kwartał 2025 r. stosowanych przy zmniejszaniu albo zawieszaniu emerytur i rent
• Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 listopada 2025 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70 % i 130 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za III kwartał 2025 r. stosowanych przy zmniejszaniu albo zawieszaniu emerytur i rent