Większość Polaków bez wahania odpowie, że banknoty w Polsce produkuje PWPW. Przy dowodach osobistych czy paszportach pojawia się już chwila zastanowienia. A gdy zapytać o inne produkty, odpowiedzi zwykle się urywają. Tymczasem Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych to dziś znacznie więcej niż drukarnia pieniędzy.
- Od banknotu do systemów cyfrowych
- List polecony w wersji cyfrowej
- Znaczki: tradycja i prestiż
- Banknoty nie znikają
- Produkcja także na eksport
- Monopol i odpowiedzialność
- Nowa siedziba, nowe możliwości
- Więcej niż drukarnia
O tym, czym naprawdę zajmuje się PWPW, jakie ma plany rozwoju i dlaczego gotówka wcale nie odchodzi do lamusa, opowiadał w rozmowie z Szymonem Glonkiem prezes spółki Zygmunt Kostkiewicz.
Od banknotu do systemów cyfrowych
Historia PWPW zaczyna się w 1919 roku, gdy powstał pierwszy polski banknot – 100 marek polskich. Od ponad stu lat banknoty pozostają najbardziej rozpoznawalnym produktem wytwórni. To jednak tylko część działalności.
Dla swojego głównego klienta, czyli państwa polskiego, PWPW produkuje dziś m.in. dowody osobiste, paszporty, prawa jazdy, dowody rejestracyjne oraz inne dokumenty potwierdzające uprawnienia. Jest też jedynym producentem polskich znaczków pocztowych i druków zabezpieczonych najwyższych kategorii.
Coraz większą rolę odgrywają rozwiązania cyfrowe. Nowoczesny dowód osobisty czy paszport to nie tylko dokument papierowy, ale także chip i systemy informatyczne umożliwiające biometryczne potwierdzanie tożsamości. PWPW tworzy zarówno infrastrukturę do zbierania danych, jak i aplikacje do ich weryfikacji. Jedną z nich jest eDO App, wykorzystywana m.in. w aplikacji mObywatel oraz przez banki i firmy komercyjne.
List polecony w wersji cyfrowej
Cyfryzacja dotyczy także korespondencji. Wraz z wprowadzaniem obowiązku doręczeń elektronicznych dla firm i zawodów zaufania publicznego pojawiły się rozwiązania komercyjne. Jednym z nich jest system eDO Post, oferowany przez PWPW.
To w praktyce elektroniczny odpowiednik listu poleconego. Nadawca ma pewność daty doręczenia i otwarcia wiadomości, co w obrocie prawnym ma kluczowe znaczenie. Tak jak kiedyś podpis na zwrotce, dziś rolę dowodu przejmuje system informatyczny.
Znaczki: tradycja i prestiż
Choć liczba tradycyjnych listów maleje, PWPW wciąż drukuje polskie znaczki pocztowe. Dziś ich znaczenie jest bardziej symboliczne niż ekonomiczne, ale to element wieloletniej współpracy z Pocztą Polską i ważna część tradycji.
Rynek filatelistyczny nadal istnieje, choć korzyści z niego trafiają do operatora pocztowego. Dla samej wytwórni znaczki to raczej powód do dumy. Coroczny katalog polskich znaczków wydawany przez PWPW pozostaje jednym z najbardziej poszukiwanych wydawnictw kolekcjonerskich.
Banknoty nie znikają
Mimo rozwoju płatności bezgotówkowych produkcja banknotów na świecie od 30 lat rośnie średnio o 3–4 proc. rocznie. Dużą rolę odgrywają kraje rozwijające się, ale ostatnie lata przyniosły wzrost popytu także w Europie.
Niepewność, kryzysy, zagrożenia dla infrastruktury energetycznej czy teleinformatycznej sprawiają, że gotówka wraca jako element bezpieczeństwa. Nawet kraje takie jak Szwecja czy Norwegia, które wcześniej dążyły do niemal całkowitej eliminacji gotówki, zmieniają podejście.
Polskie banknoty należą do najlepiej zabezpieczonych na świecie. Stosowane są zabezpieczenia fizyczne, optyczne i elektroniczne, z których część objęta jest tajemnicą. To powód do dumy zarówno dla Narodowego Banku Polskiego, jak i dla PWPW.
Produkcja także na eksport
Choć głównym odbiorcą banknotów pozostaje NBP, PWPW produkuje także na potrzeby zagraniczne. Obecnie banknoty trafiają m.in. do Gwatemali, Dominikany, Peru i Hondurasu. W całej swojej historii wytwórnia realizowała zamówienia dla około 30 krajów.
To nie jest wyjątek. Na świecie działa około 170 emitentów walut, ale tylko około 40 producentów banknotów. Tych, którzy drukują pieniądze na eksport, jest zaledwie kilkunastu.
Monopol i odpowiedzialność
W Polsce PWPW odpowiada za produkcję dokumentów pierwszej i drugiej kategorii, czyli m.in. dowodów osobistych i paszportów. Dokumenty trzeciej kategorii, jak np. pozwolenia na broń, powstają już w trybie przetargowym i tu konkurencja jest możliwa.
Taka koncentracja odpowiedzialności wymaga nie tylko wysokich standardów bezpieczeństwa, ale też stabilnego zaplecza kadrowego. PWPW jest dziś jednym z niewielu miejsc w kraju, gdzie istnieją unikalne specjalizacje poligraficzne. Dla wielu fachowców to jedyny pracodawca w danej dziedzinie.
Nowa siedziba, nowe możliwości
Największym wyzwaniem na najbliższe lata jest zmiana lokalizacji produkcji. Historyczny zakład przy ul. Sanguszki na warszawskim Nowym Mieście staje się zbyt ciasny i kosztowny w utrzymaniu. Produkcja rozłożona na wiele poziomów wymaga intensywnego transportu wewnętrznego i ogranicza moce przerobowe.
PWPW ma już działkę na Tarchominie, gdzie w perspektywie 5–7 lat powstanie nowoczesny zakład poligraficzny. Równolegle planowana jest konsolidacja produkcji dokumentów w innej lokalizacji w Warszawie. Docelowo wytwórnia będzie działać w dwóch zakładach, co pozwoli lepiej zarządzać ryzykiem i zwiększyć zdolności produkcyjne.
Jak podkreśla prezes Kostkiewicz, popyt na banknoty jest większy, niż obecne możliwości produkcyjne. Nowa infrastruktura ma to zmienić.
Więcej niż drukarnia
PWPW pozostaje spółką akcyjną ze stuprocentowym udziałem Skarbu Państwa, podległą ministrowi spraw wewnętrznych i administracji. Łączy tradycyjną poligrafię z nowoczesnymi technologiami cyfrowymi i systemami bezpieczeństwa.
Banknoty, dokumenty, znaczki, aplikacje do potwierdzania tożsamości i doręczeń cyfrowych – wszystko to powstaje dziś w jednej instytucji. I wszystko wskazuje na to, że jej rola w państwie będzie raczej rosła niż malała.