W dniu 5 stycznia 2026 r. Ministerstwo Sprawiedliwości przekazało do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych projekt zmian w Kodeksie karnym, dotyczący usunięcia kary pozbawienia wolności z katalogu kar przewidzianych za przestępstwo obrazy uczuć religijnych. Jak tłumaczy resort sprawiedliwości, to konsekwencja wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka Polska zmierza do wywiązania się z obowiązków wynikających z Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zmiany przepisów mają nie dopuścić do powtórzenia się podobnych naruszeń jakie wykazano w sprawie „Rabczewska przeciwko Polsce”.
- Wyrok ETPCz w sprawie „Rabczewska przeciwko Polsce”
- Nowelizacja kodeksu karnego
- Minister W. Żurek: Wolność słowa nie może służyć do dyskryminacji
Wyrok ETPCz w sprawie „Rabczewska przeciwko Polsce”
W wyroku z 15 września 2022 r. (skarga nr 8257/13) Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał wyrok w sprawie Rabczewska przeciwko Polsce, w którym uznał, że Polska naruszyła art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności — prawo do wolności słowa. Trybunał stwierdził, że skazanie Doroty Rabczewskiej za obrazę uczuć religijnych było nieproporcjonalnie surowe, ponieważ polskie sądy nie rozważyły należycie granic między wolnością wypowiedzi a ochroną uczuć religijnych.
Nowelizacja kodeksu karnego
W związku z tym wyrokiem ETPCz Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza zmienić przepisy Kodeksu karnego. Przygotowany w MS projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny opublikowany 5 stycznia 2026 r. usuwa z art. 196 k.k. karę pozbawienia wolności do 2 lat, pozostawiając grzywnę i ograniczenie wolności, co ma zapobiec nadmiernej surowości sankcji i dostosować je do standardów Konwencji. Zmiana wyeliminuje ryzyko tymczasowego aresztowania i podkreśla konieczność wyważenia wolności słowa z ochroną uczuć religijnych.
- Polska absolutnie nie rezygnuje z ochrony uczuć religijnych i obrażanie czy znieważanie wiary będzie nadal karane zgodnie z obowiązującym prawem. Jestem tego mocnym zwolennikiem, choć zdaję sobie sprawę, że to niezwykle delikatna kwestia, a granice są płynne. Konieczne jest jednak ujednolicenie prawa polskiego ze standardami europejskimi. Zmiany, które wprowadzamy, są odpowiedzią na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a nie decyzją polityczną. To tylko korekta katalogu kar, więc kto uważa, że może budować w Polsce nienawiść na tle religijnym ten bardzo się pomyli – podkreśla Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek.
Obecna treść art. 196 Kodeksu karnego jest następująca : „Kto obraża uczucia religijne innych osób, znieważając publicznie przedmiot czci religijnej lub miejsce przeznaczone do publicznego wykonywania obrzędów religijnych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.”.
Projekt nie przewiduje dekryminalizacji obrazy uczuć religijnych. Usunięcie kary pozbawienia wolności ma zapobiec nadmiernej represji i ograniczać ryzyko tymczasowego aresztowania. Zmiany nie przewidują całkowitego uchylenia przepisu – ochrona wolności sumienia i wyznania wymaga utrzymania określonych środków penalizacji, jednak dostosowanych do wymogów proporcjonalności i swobody wypowiedzi.
Minister W. Żurek: Wolność słowa nie może służyć do dyskryminacji
- Wolność słowa jest wartością fundamentalną, którą zdecydowanie chronimy, jednak nie może ona służyć do obrażania lub dyskryminacji innych osób. Wszelkie działania naruszające porządek publiczny, w tym nawoływanie do nienawiści na tle religijnym, pozostają surowo karane przez polskie sądy. Przeciwdziałamy zarówno obrażaniu uczuć religijnych, jak i mowie nienawiści – wyjaśnia Minister Żurek.
Źródło: Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny (UD333)