Ministerstwo rodziny planuje reformę systemu orzecznictwa i świadczeń przysługujących osobom z niepełnosprawnościami. Chociaż w tym momencie dopiero rozpoczęły się prace analityczne, to zapowiadane zmiany już budzą wątpliwości osób z niepełnosprawnościami. Pojawiły się też ważne postulaty.
- Nowy system orzekania. OzN z ważnymi postulatami
- Jaki będzie nowy system? Wciąż niewiele informacji
- Przebudowa systemu. Finał projektu w 2028 r.
- Podsumowanie
Nowy system orzekania. OzN z ważnymi postulatami
Do Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wpłynęła petycja dotycząca rekonfiguracji modelu orzekania o niepełnosprawności. Stowarzyszenie Polski Instytut Spraw Niepełnosprawnych postuluje w niej wiele rozwiązań. Przykładowo wskazuje na konieczność odrzucenia sztywnych algorytmów punktowych na rzecz „Indywidualnego Budżetu Osobistego” czy współdziałania dziś odrębnych systemów takich jak ZUS czy KRUS.
„Domagamy się legislacyjnej separacji statusu osoby z niepełnosprawnością od indywidualnej oceny potrzeby wsparcia” – czytamy w petycji. Zdaniem jej autorów, zmienność zapotrzebowania na usługi asystenckie nie może bowiem skutkować utratą uprawnień, wynikających z samej niepełnosprawności.
Stowarzyszenie chce również likwidacji okresowych badań kontrolnych w przypadkach schorzeń o charakterze trwałym i nieodwracalnym. „System winien opierać się na domniemaniu trwałości dysfunkcji, dopuszczając rewizję wyłącznie in plus” – argumentuje stowarzyszenie.
Autorzy pisma wskazują na konieczność ustawowej gwarancji nienaruszalności orzeczeń wydanych bezterminowo. „System musi wykluczać możliwość wtórnej weryfikacji statusu osób posiadających utrwalone uprawnienia, zapewniając stabilność ich sytuacji życiowej” – podkreślono w petycji.
Jaki będzie nowy system? Wciąż niewiele informacji
W odpowiedzi na petycję, Maja Nowak, Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych poinformowała, iż na obecnym wstępnym etapie prac analityczno-programowych nie wiadomo jeszcze jaki będzie docelowy kształt szykowanej reformy.
Jak czytamy w piśmie MRPiPS, celem projektu „Przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności oraz form wsparcia” finansowanego ze środków Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS) jest opracowanie kompleksowego modelu orzekania o niepełnosprawności, odpowiadającego na indywidualne potrzeby osób z niepełnosprawnościami oraz adresowanego do nich systemu świadczeń i innych form wsparcia.
„Zmodyfikowany model orzekania o niepełnosprawności, zgodnie z postulatami petytorów, zostanie oparty o Międzynarodową Klasyfikację Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF) (ang. International Classification of Functioning, Disability and Health), opracowaną przez ekspertów Międzynarodowej Organizacji Zdrowia w 2001 r. jako klasyfikację stanów zdrowia uzupełniającą wobec ICD (Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych), jak również będzie zgodny z postanowieniami Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych (KPON)” – informuje ministerstwo
Na początku rząd chce dokonać analizy obecnego systemu z uwzględnieniem rozwiązań funkcjonujących w państwach Unii Europejskiej.
„Przedmiotowa analiza stanowić będzie bazę do wypracowania optymalnego modelu systemu orzecznictwa o niepełnosprawności zintegrowanego z system wsparcia osób z niepełnosprawności” – przekonuje Maja Nowak.
Uproszczony system świadczeń adresowanych do osób z niepełnosprawnościami ma odpowiadać na ich indywidualne potrzeby. Wypracowane w ramach projektu rozwiązania mają prowadzić do scalenia rozproszonego obecnie systemu świadczeń. Jak wskazuje ministerstwo, ważnym założeniem projektu jest integracja nowego modelu systemu orzekania o niepełnosprawności z innymi systemami orzeczniczymi w zakresie metod oceny osoby orzekanej
„W ramach projektu opracowane zostaną narzędzia do wieloaspektowej oceny niepełnosprawności, opartej nie jedynie na aspekcie medycznym (diagnozie nozologicznej), ale uwzględniające profil funkcjonowania tj. aspekty funkcjonalne i sytuacyjne orzekanych osób – indywidualny kontekst życiowy oraz indywidualną konfiguracje cech i zdolności, które bezpośrednio wpływają na efektywność podejmowanych aktywności, również związanych z pełnieniem ról społecznych. W wyniku realizacji powyższego zadania wypracowane zostaną kryteria ustalania niepełnoprawności oraz kryteria kwalifikacji do świadczeń i innych instrumentów wsparcia” – zapowiada ministerstwo.
„Na obecnym, wstępnym etapie prac analityczno-programowych, trudno jednoznacznie skazać, jaki będzie model nowego systemu orzecznictwa o niepełnosprawności, a zatem jakie procedury zostaną w nim wdrożone. Tym niemniej postulaty zawarte w treści petycji poddane zostaną gruntownej analizie” – zapewniła Maja Nowak.
Przebudowa systemu. Finał projektu w 2028 r.
Z przekazanych wcześniej przez ministerstwo rodziny informacji wynika, iż wdrożenie nowego systemu będzie działaniem wieloetapowym. Przewidziano tu konsultacje eksperckie i społeczne. Projekt przebudowy zakłada m.in. utworzenie systemu informatycznego wspierającego zarządzanie procesem orzeczniczym.
„Zakończenie prowadzonych działań planowane jest na połowę 2028 r. Celem omawianego procesu nie jest doraźna korekta, lecz trwałe wzmocnienie sprawności i przewidywalności systemu. Projekt zmian zostanie przedstawiony po zakończeniu prac koncepcyjnych i uzgodnień międzyresortowych” – podkreśliła wiceszefowa resortu rodziny Katarzyna Nowakowska w odpowiedzi na jedną z interpelacji poselskich.
Podsumowanie
Co to oznacza dla osób z niepełnosprawnościami? Jak widać przebudowa systemu potrwa kilka lat i w tym momencie nie wiadomo jakie będą jej efekty. Rząd planuje tu szerokie konsultacje, a zatem będzie to dobra okazja do przedstawienia własnych postulatów i propozycji.
Polecamy: INFORLEX Pomoc społeczna