Kto naprawdę korzysta z AI? Badanie ujawnia nierówności społeczne

oprac. Łucja Orzeł
rozwiń więcej
Kto naprawdę korzysta z AI? Badanie ujawnia nierówności społeczne / Kto naprawdę korzysta z AI? Badanie ujawnia nierówności społeczne / Shutterstock

Upowszechnienie sztucznej inteligencji może tworzyć nowy wymiar nierówności społecznych. Osoby lepiej wykształcone i zamożniejsze korzystają z niej częściej, chętniej i bardziej świadomie - wynika z badania opublikowanego w „Information, Communication & Society”.

Zespół naukowców z Hong Kong Baptist University przeanalizował dane dotyczące kontaktu z AI ponad 10 tys. Amerykanów. Ich status społeczno-ekonomiczny określono na podstawie wykształcenia i dochodów, zaś świadomość AI zdefiniowano jako zdolność rozpoznawania, gdzie wykorzystywana jest sztuczna inteligencja i do czego służy.

Skutki nierówności w świadomości AI

Okazało się, że osoby o wyższym poziomie wykształcenia i dochodów częściej były świadome istnienia AI, lepiej ją znały i częściej z niej korzystały niż osoby o niższym statusie społeczno-ekonomicznym.

- Zamykanie luki w świadomości AI jest kluczowe, bo jeśli tylko osoby z wyższymi dochodami lub wykształceniem rozumieją tę technologię, może to utrwalać nierówności społeczne - podkreśliła jedna z autorek badania prof. Sai Wang.

Jako przykład podała sytuację na rynku pracy: osoby, które wiedzą, że pracodawcy wykorzystują AI do wstępnej selekcji CV, mogą lepiej dopasować swoje dokumenty aplikacyjne, podczas gdy inni, nieświadomi tego mechanizmu, tracą szanse na zatrudnienie.

Pracodawcy wykorzystują AI do wstępnej selekcji CV

Różnice dotyczą również zagrożeń. - Ludzie bardziej świadomi AI potrafią skuteczniej rozpoznawać, ale i tworzyć, deepfake’i. Ci mniej świadomi częściej padają ofiarą manipulacji - dodała badaczka.

Autorzy publikacji zaznaczyli też, że samo korzystanie z narzędzi opartych na AI wcale nie idzie w parze ze świadomością ich działania. Wiele osób ma z nimi kontakt na co dzień, nie zdając sobie sprawy, że z nich korzysta. Liczne systemy AI działają bowiem w tle popularnych aplikacji, w sposób niewidoczny dla użytkowników.

Systemy rekomendacji na platformach

Przykładem są systemy rekomendacji na platformach takich jak Netflix czy Spotify, które wykorzystują AI do dopasowywania treści, choć użytkownicy często odbierają ich działanie jako neutralne lub przypadkowe.

- Wiele osób korzysta więc z AI, nawet nie zdając sobie z tego sprawy - powiedziała Wang. Jak dodała, to właśnie odróżnia obecne nierówności związane ze sztuczną inteligencją od wcześniejszych form wykluczenia cyfrowego, które dotyczyły głównie dostępu do technologii lub umiejętności jej obsługi. W przypadku AI kluczowy problem stanowi brak świadomości jej obecności w codziennych narzędziach.

Dlatego zdaniem badaczy samo zwiększanie dostępu do tej technologii może nie wystarczyć. Niezbędne są działania edukacyjne, szczególnie skierowane do osób o niższym statusie społeczno-ekonomicznym. Ważne jest również włączenie podstaw wiedzy o AI do programów nauczania w szkołach oraz inicjatywy uczące rozpoznawania „ukrytej” AI w codziennym życiu.

Autorzy zaznaczyli, że ich badanie dotyczyło wyłącznie mieszkańców USA, a poziom świadomości AI różni się między krajami. Wcześniejsze analizy wskazywały, że najwyższą świadomość odnotowano w Korei Południowej, Chinach i Finlandii, a najniższą w Holandii.

Katarzyna Czechowicz (PAP)

Prawo
Świadczenie wspierające. Co się nie zmieni w ustawie?
07 maja 2026

Rząd pracuje nad zmianami w ustawie o świadczeniu wspierającym według wcześniej przygotowanych rekomendacji z dokonanego przeglądu. Wprawdzie nie wiemy jeszcze co konkretnie mogłoby się zmienić, jednak ministerstwo rodziny poinformowała o ważnej kwestii, która reformie nie będzie podlegała.

Wystarczy wysłać pismo do Poczty Polskiej, by przestać płacić abonament RTV? Sąd: formularz z rozporządzenia dot. wyrejestrowania odbiorników wykracza poza delegację ustawową
07 maja 2026

Wyrokiem z 25 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie Poczty Polskiej podtrzymujące zapłatę zaległych opłat abonamentowych przez obywatela (abonenta). Ów obywatel bronił się tym, że wysłał pismo do Poczty Polskiej, w którym wnioskował o wyrejestrowanie odbiornika. Poczta argumentowała, że powinien to zrobić na formularzu określonym w rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji. Jednak WSA w uzasadnieniu tego wyroku (powołując się też na orzeczenie NSA) uznał, że wprowadzenie formularza wyrejestrowania w rozporządzeniu wykracza poza delegację ustawową. Zaś – zdaniem sądu – Poczta Polska po otrzymaniu oświadczenia o wyrejestrowanie odbiornika w zwykłym piśmie powinna „poczynić stosowne czynności w zakresie wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności”. Czyli zawiadomić zobowiązanego o przyjęciu tego oświadczenia i następnie wyrejestrować daną osobę albo przesłać stosowny formularz do wypełnienia i odesłania albo złożenia w placówce pocztowej.

Ojciec nie odrzucił spadku w imieniu syna. Niepełnosprawność nie usprawiedliwia uchybienia terminowi?
07 maja 2026

Ojciec jest osobą z niepełnosprawnością. Nie udało mu się jednak przywrócić terminu na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka. Teraz sprawą zajmie się Sąd Najwyższy. Skargę w imieniu ojca złożył Rzecznik Praw Obywatelskich.

7 maja wystartowała rejestracja w wykazie podmiotów kluczowych i podmiotów ważnych - jest instrukcja wpisu
07 maja 2026

Właśnie od teraz można już dokonywać wpisu do Wykazu podmiotów kluczowych i podmiotów ważnych (w skrócie: Wykaz KSC). Trzeba jednak samemu zidentyfikować, czy podlega się pod regulacje krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. Rząd opublikował instrukcję, jak dokonać wpisu.

Referendum: pytanie do Polaków w sprawie unijnej polityki klimatycznej. Prezydent Karol Nawrocki zgłasza wniosek o referendum
07 maja 2026

Referendum: jak brzmi pytanie do Polaków w sprawie unijnej polityki klimatycznej? Prezydent Karol Nawrocki zgłasza wniosek o referendum. W przeprowadzeniu ogólnopolskiego referendum zdecyduje Senat RP. Kiedy miałoby się odbyć głosowanie w referendum?

Od 3 czerwca 2026 r. kierowcy nie pozbędą się już punktów karnych – rząd zmienia przepisy „szybkim” rozporządzeniem
07 maja 2026

Od 3 czerwca 2026 r. zredukowanie liczby punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przez osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem – jeżeli wejdzie w życie projekt nowego rozporządzenia rządowego (autorstwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji) – nie będzie już możliwe na dotychczasowych zasadach. Dzięki szkoleniu (tzw. kursowi reedukacyjnemu), kierowcy będą mogli „pozbyć się” (i tym samym – zmniejszyć ryzyko utraty prawa jazdy) już tylko punktów karnych za niektóre, ściśle określone naruszenia.

Świadek w sądzie - jak się poruszać, jak się zachować na sali rozpraw, co należy mówić?
06 maja 2026

Zanim świadek zostanie wezwany do składania zeznań, musi dotrzeć pod salę rozpraw. Czego można się spodziewać w budynku sądu i w jaki sposób można się zorientować, ile czasu będzie trzeba w nim spędzić?

Niepełnosprawność 05-R w 2026 roku. Do czego uprawnia orzeczenie? [Przykłady]
06 maja 2026

Symbol przyczyny niepełnosprawności 05-R jest jednym z ważnych elementów orzeczenia. Co oznacza? Czy daje prawo do szczególnych ulg i świadczeń? Na jaką pomoc mogą w 2026 roku liczyć osoby z niepełnosprawnością ruchu? Odpowiadamy na ważne pytania.

NFZ jednak płaci więcej, niż zapowiadał, ale to nadal za mało. Którzy pacjenci odczują ograniczenia w dostępie do badań?
06 maja 2026

Zmiany w zakresie finansowania przez NFZ świadczeń realizowanych ponad limit kontraktu nie są tak drastyczne, jak pierwotnie zapowiadano. To jednak nie oznacza, że pacjenci ich nie odczują. Choć celem jest wyeliminowanie nieprawidłowości, to jednak jednocześnie pogarsza się dostęp pacjentów do badań diagnostycznych.

Pomoc społeczna pochłonie zasiłki rodzinne. Wielka zmiana systemowa. Mniejsza w zasiłku celowym
06 maja 2026

Zmiany wynikają z projektu nowelizacji ustawy o pomocy społecznej. Pierwsze dwie nowości w przepisach dotyczą zasiłku celowego, a trzecia zasiłków rodzinnych. Nowelizacja przepisów o zasiłkach rodzinnych - jeżeli zapowiedzi przedstawicieli rządu zostaną zrealizowane i wejdzie ona w życie - jest ważniejsza, gdyż oznacza pośrednie podniesienie progów dochodowych więc ją omawiam na początku artykułu. Dziś zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. W przypadku niepełnosprawności dziecka limit podniesiony jest do 764 zł. To kwoty w praktyce poniżej minimum socjalnego. Po nowelizacji zastosowanie miałyby limity z systemu pomocy społecznej: od 1 stycznia 2025 r. kwoty kryteriów dochodowych uprawniających do świadczeń z pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej wynoszą 1010 zł, a dla osoby w rodzinie – 823 zł.

pokaż więcej
Proszę czekać...