Ostatnie dni obfitują w gwałtowne zjawiska pogodowe, w tym m.in. w intensywne opady deszczu w wielu częściach kraju. Stąd, wiele osób zmaga się z problemem wód opadowych gromadzących się w nadmiarze na ich posesjach. Zagospodarowanie wód opadowych, leży w gestii właściciela nieruchomości. Nie każdy jest świadomy, że za odprowadzanie deszczówki niezgodnie z przepisami, grożą poważne konsekwencje – w tym grzywna w wysokości nawet 10 tys. zł.
- Wody opadowe, czyli deszczówka – to nie ścieki, a odprowadzanie jej do kanalizacji sanitarnej jest zabronione
- Odprowadzanie wód opadowych/deszczówki do kanalizacji deszczowej, a stamtąd do wód, kanałów lub rowów
- Wprowadzanie wód opadowych/deszczówki do kanalizacji ściekowej zabronione i zagrożone wysoką karą pieniężną
- Czy zmiana ukształtowania terenu może być skutecznym sposobem dla właścicieli nieruchomości, na radzenie sobie z wodami opadowymi/deszczówką?
- Zbiornik na deszczówkę – jednym ze skutecznych sposobów dla właścicieli nieruchomości, na poradzenie sobie z nadmiarem wód opadowych
Wody opadowe, czyli deszczówka – to nie ścieki, a odprowadzanie jej do kanalizacji sanitarnej jest zabronione
Zgodnie z art. 16 pkt 69 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (dalej u.p.w.) – przez wody opadowe lub roztopowe (potocznie zwane deszczówką) rozumie się wody będące skutkiem opadów atmosferycznych. Deszczówka nie jest już zatem uznawana za ścieki, tak jak miało to miejsce przed 1 stycznia 2018 r. (tj. przed wejście w życie ww. ustawy). Wprowadzanie wód opadowych do kanalizacji sanitarnej (inaczej ściekowej) jest zabronione i za złamanie tego zakazu, właścicielowi nieruchomości grożą poważne konsekwencje.
Zagospodarowanie wód opadowych gromadzących się na nieruchomości, leży w gestii jej właściciela. Zgodnie z par. 28 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1225 z późn. zm.) – Działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. W przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej – dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych.
Zgodnie z przepisami, istnieje zatem kilka sposobów na odprowadzanie deszczówki:
- do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej – co wiąże się z koniecznością uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i uiszczania określonych opłat za tzw. usługi wodne,
- na własny teren nieutwardzony,
- do dołów chłonnych lub
- do zbiorników retencyjnych.
Odprowadzanie wód opadowych/deszczówki do kanalizacji deszczowej, a stamtąd do wód, kanałów lub rowów
Jednym ze sposobów na rozwiązanie problemu gospodarowania wodami opadowymi gromadzącymi się w obrębie własnej nieruchomości, jest ich odprowadzanie do systemu kanalizacji deszczowej albo do systemu kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miasta, skąd wody te trafiają następnie do wód lub do tzw. urządzeń wodnych (jakimi są m.in. obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych, kanały, rowy czy stawy). Na taki „luksus” mogą sobie pozwolić przede wszystkim mieszkańcy miast, ponieważ na wsiach zazwyczaj nie ma systemów kanalizacji deszczowej.
Ten sposób zagospodarowania deszczówki wiąże się jednak z określonymi obowiązkami. Odprowadzanie wód opadowych do kanalizacji deszczowej lub zbiorczej, skąd wody te trafiają następnie do wód lub choćby rowów czy stawów, w rozumieniu prawa wodnego (a konkretniej art. 35 ust. 3 pkt 7 u.p.w.), stanowi tzw. usługi wodne, które wymagają od właściciela nieruchomości:
- uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 1 u.p.w.) oraz
- uiszczania opłat za usługi wodne (art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.w.), których wysokość zależy m.in. od powierzchni utwardzonej na terenie nieruchomości, ilości odprowadzonych wód (wyrażonej w m3), znajdowania się na terenie nieruchomości urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności.
W przypadku posadowienia, na terenie własnej działki, urządzenia wodnego do retencjonowania wody – opłata za usługi wodne, będzie odpowiednio zmniejszona, biorąc pod uwagę pojemność ww. zbiornika.
Za odprowadzanie deszczówki ujętej w systemy kanalizacji deszczowej lub zbiorczej do wód lub urządzeń wodnych bez uprzedniego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego – właścicielowi nieruchomości grozi wysoka administracyjna kara pieniężna. W przypadku odprowadzania deszczówki do wód – w wysokości 500% opłaty zmiennej, stanowiącej jedną z dwóch części składowych opłaty za usługi wodne (zgodnie z art. 472aa ust. 2 pkt 3 u.p.w.).
Pod groźbą grzywny, zakazane jest również odprowadzanie deszczówki z kanalizacji deszczowej bezpośrednio do wód podziemnych oraz do urządzeń wodnych, jeżeli woda ta zawiera substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego (zgodnie z art. 478 pkt 5a u.p.w.).
Wprowadzanie wód opadowych/deszczówki do kanalizacji ściekowej zabronione i zagrożone wysoką karą pieniężną
Czym innym od kanalizacji deszczowej przeznaczonej do odprowadzania wód opadowych jest – rzecz jasna – kanalizacja ściekowa (inaczej sanitarna). Zakaz wprowadzania do niej wód opadowych i roztopowych wynika wprost z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Kto nie stosuje się do tego zakazu – podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny sięgającej nawet 10 tys. zł (zgodnie z art. 28 ust. 4a ww. ustawy).
Czy zmiana ukształtowania terenu może być skutecznym sposobem dla właścicieli nieruchomości, na radzenie sobie z wodami opadowymi/deszczówką?
Dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiednich nieruchomości, również jest zabronione.
Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie, szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie – wówczas (zgodnie z art. 234 u.p.w.) wójt, burmistrz lub prezydent miasta, może w drodze decyzji, nakazać mu:
- przywrócenie stanu poprzedniego lub
- wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
Poszkodowany w powyższy sposób sąsiad, nie będzie mógł jednak dochodzić swoich praw, jeżeli od dowiedzenia się przez niego o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt, upłynęło co najmniej 5 lat. Właściciel nieruchomości, który dokonał zmiany kierunku spływu wód opadowych na swoim gruncie, musi ponadto liczyć się z ryzykiem obciążenia go, z tego tytułu, karą grzywny.
Zbiornik na deszczówkę – jednym ze skutecznych sposobów dla właścicieli nieruchomości, na poradzenie sobie z nadmiarem wód opadowych
Jednym ze skutecznych sposobów na poradzenie sobie z wodami opadowymi, może okazać się montaż, w obrębie własnej nieruchomości, zbiornika retencyjnego na deszczówkę. Zbiornik taki może być naziemny albo podziemny. W przypadku tego ostatniego – może być wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, który wszedł w życie z dniem 7 stycznia 2026 r. (na podstawie ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw) – nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia budowa bezodpływowych zbiorników na wody opadowe lub roztopowe o łącznej pojemności większej niż 5 m3 i nie większej niż 15 m3.
Podziemny zbiornik na deszczówkę o objętości od 5 do 15 m3 można zatem zrealizować wyłącznie na podstawie zgłoszenia, natomiast budowa zbiornika powyżej objętości 15 m3 – obligatoryjnie wymagana uzyskania pozwolenia na budowę.
Decydując się na budowę zbiornika na deszczówkę, warto również sprawdzić czy w danym okresie, nie obowiązują jakieś programy rządowe, które dofinansowywałyby koszty takiej inwestycji. W połowie marca 2026 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) ogłosił, iż finalizuje prace nad projektem pn. Mikroretencja. Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW), w drugim kwartale 2026 r., mają ogłosić nabory dla osób fizycznych (grantobiorców) na dofinansowanie przydomowych systemów gromadzenia i wykorzystania deszczówki, w ramach których będzie można otrzymać do 8 000 zł dofinansowania.
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 960 z późn. zm.)
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1225 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 757 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 524)
- Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r., poz. 1847)