Osoby niepełnosprawne mogą za darmo przejąć na własność od PFRON cenny sprzęt i oprogramowanie. Chodzi o 4000 jednostek sprzętu i oprogramowania (z opcją zwiększenia albo zmniejszenia tej liczby o 20%). Warunkiem jest "zainwestowanie" w 2% kaucję, pożyczenie sprzętu na okres wymagany do uchwalenia przepisów likwidacyjnych przez Sejm. Kaucja jest zwrotna. Cały program to likwidacja Wypożyczalni PFRON, która zakończyła działalność w 2025 r., ale działa na nowo od 10 czerwca 2026 r. To na pozór dziwna sytuacja - zlikwidowano w 2025 r. a teraz działa od nowa. Ale to dalej jest "działalność likwidacyjna". PFRON i rząd wybrały taką ścieżkę likwidacji - wypożyczalnia wypożyczy sprzęt, który dziś generuje koszty na magazynie. A następnie PFRON przekaże osobom niepełnosprawnym na własność i za darmo. I wtedy osoby niepełnosprawne otrzymają zwrot 2% kaucji. Dlaczego tak? Bo w Sejmie trwa nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która umożliwi prawnie całą operację przekazania sprzętu osobom niepełnosprawnym. Akurat jak zostanie opublikowana w Dzienniku Ustaw, to już duża część sprzętu będzie u osób niepełnosprawnych (jako wypożyczony).
- PFRON ponownie uruchomił wypożyczalnię technologii wspomagających. Celem jest rozdysponowanie sprzętu
- Warunki otrzymania sprzętu lub oprogramowania od PFRON za darmo - najpierw wypożyczenie sprzętu i kaucja
- Proces wygaszenia działalności wypożyczalni ma zostać przeprowadzony dwutorowo – poprzez działania PFRON oraz zmiany ustawowe uchwalone przez Sejm.
- Działanie nr 1 – PFRON i ponowne uruchomienie wypożyczalni
- Działanie nr 2 - Sejm nowelizuje przepisy dla PFRON
- Jakie zadania wobec osób niepełnosprawnych wykonuje RARS, a jakie PFRON?
- Kaucja w programie PFRON nie jest nowym rozwiązaniem. Obowiązywała już w pierwszej wersji Wypożyczalni do końca 2025 r.
Warunkiem wypożyczenia sprzętu jest wpłacenie zwrotnej kaucji. Nie jest to jednak nowe rozwiązanie – obowiązywało już w poprzedniej wersji Wypożyczalni (opisuję to w dalszej części artykułu).
Z wypożyczalni mogą korzystać osoby posiadające ważne orzeczenie o niepełnosprawności lub o znacznym albo umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a także orzeczenie równoważne. W przypadku aparatów słuchowych uprawnione są również osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności.
Sprzęt można wypożyczyć tylko wtedy, gdy w ciągu ostatnich 12 miesięcy osoba z niepełnosprawnością nie otrzymała z PFRON lub NFZ dofinansowania na zakup takiej samej technologii wspomagającej.
WAŻNE! W ramach programu wypożyczania technologii osoba niepełnosprawna nie może skorzystać z serwisu naprawczego. Ta usługa nie jest świadczona.
PFRON ponownie uruchomił wypożyczalnię technologii wspomagających. Celem jest rozdysponowanie sprzętu
10 czerwca 2026 r. PFRON ponownie uruchomił Wypożyczalnię technologii wspomagających dla osób z niepełnosprawnością. Jest to jednak reaktywacja o charakterze likwidacyjnym. Jej celem nie jest dalsze rozwijanie systemu wypożyczania sprzętu, lecz zagospodarowanie urządzeń pozostających w magazynach, które generują koszty przechowywania.
Mechanizm zakłada, że osoby z niepełnosprawnością będą mogły wypożyczyć dostępny sprzęt, a następnie – po wejściu w życie odpowiednich przepisów uchwalonych przez Sejm – przejąć go na własność. Planowane rozwiązanie ma objąć około 4000 jednostek sprzętu wypożyczonych po 10 czerwca 2026 r. oraz dodatkowo około 1700–1770 urządzeń, które zostały wcześniej przekazane użytkownikom.
PFRON i rząd proponują korzystne zasady przejęcia sprzętu oraz oprogramowania przez osoby z niepełnosprawnością, tak aby urządzenia zamiast pozostawać w magazynach, mogły nadal służyć ich użytkownikom.
W ramach programu udostępniany jest w szczególności następujący katalog technologii wspomagających:
- oprogramowanie wspierające komunikację alternatywną;
- programy do translacji brajla;
- zestawy tabletów z oprogramowaniem działającym w systemie Android;
- powiększalniki przenośne i stacjonarne;
- drukarki brajlowskie;
- PCeye – urządzenia umożliwiające sterowanie komputerem za pomocą wzroku;
- urządzenia wspomagające słyszenie;
- systemy wspomagające słyszenie;
- linijki brajlowskie;
- aparaty słuchowe.
Klasyfikacja budżetowa 2027. Nowe rozporządzenie z komentarzem eksperta
Warunki otrzymania sprzętu lub oprogramowania od PFRON za darmo - najpierw wypożyczenie sprzętu i kaucja
Warunkiem wypożyczenia technologii wspomagającej jest zawarcie przez wnioskodawcę z PFRON za pośrednictwem RARS umowy wypożyczenia oraz wpłacenie jednorazowej kaucji zwrotnej w wysokości 2% ceny zakupu danej technologii.
Umowa wypożyczenia zawierana jest w jednej z następujących form:
- elektronicznej – poprzez przesłanie umowy pocztą elektroniczną;
- papierowej – za pośrednictwem Publicznej Usługi Hybrydowej.
Umowa wypożyczenia technologii wspomagającej zawierana jest na okres nie dłuższy niż czas obowiązywania programu, o którym mowa w rozdziale 6, albo na okres krótszy wynikający z okresu ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Dopuszcza się zawieranie w umowach z Beneficjentami klauzul prolongacyjnych. Umowa może ulec przedłużeniu w przypadku decyzji Rady Nadzorczej PFRON zmieniającej termin realizacji programu określony w rozdziale 6 programu.
Beneficjent zobowiązany jest do dokonania wpłaty kaucji w terminie 5 dni od dnia zawarcia umowy. Brak wpłaty kaucji w tym terminie skutkuje rozwiązaniem umowy wypożyczenia bez konieczności składania przez strony dodatkowych oświadczeń woli.
Proces wygaszenia działalności wypożyczalni ma zostać przeprowadzony dwutorowo – poprzez działania PFRON oraz zmiany ustawowe uchwalone przez Sejm.
Działanie nr 1 – PFRON i ponowne uruchomienie wypożyczalni
Od 10 czerwca 2026 r. nadal funkcjonuje „Wypożyczalnia technologii wspomagających dla osób z niepełnosprawnością”. Celem programu jest osiągnięcie do 31 grudnia 2028 r. wskaźnika 4000 technologii wspomagających wypożyczonych lub objętych umowami wypożyczenia. Jest to liczba urządzeń pozostających obecnie w zasobach wypożyczalni.
Założenie programu jest proste: osoba, która wypożyczy sprzęt, nie będzie musiała go zwracać, lecz po spełnieniu określonych warunków będzie mogła przejąć go na własność.
Poniżej szczegóły programu w formacie PDF
Działanie nr 2 - Sejm nowelizuje przepisy dla PFRON
W Sejmie trwa nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Link do projektu, który jest już w Sejmie (numer druku sejmowego 2701).
Najważniejszy jest ten przepis:
Art. 68h. 1. (...) PFRON może nieodpłatnie przekazywać na rzecz osób niepełnosprawnych oraz rodzin, których członkami są osoby niepełnosprawne, sprzęt, urządzenia, pojazdy, oprogramowanie oraz inne wyroby, w tym medyczne, służące zwiększaniu, utrzymaniu lub poprawie możliwości funkcjonalnych osób niepełnosprawnych, udostępnione Funduszowi w ramach rezerwy strategicznej na podstawie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o rezerwach strategicznych (Dz. U.)..
Jakie zadania wobec osób niepełnosprawnych wykonuje RARS, a jakie PFRON?
Zadania PFRON
Fundusz realizuje w szczególności obsługę wnioskodawców poprzez CIDON-y oraz OWiT-y, które świadczą usługi doboru, doradztwa i instruktażu w zakresie oferowanych technologii wspomagających, za wyjątkiem aparatów słuchowych, dla których usługi doboru, doradztwa i instruktażu świadczyły będą punkty protetyczne.
Zadania RARS
RARS realizuje zadania na podstawie art. 47a w związku z art. 47b ustawy o rehabilitacji w zakresie świadczenia usług logistycznych, w szczególności usługi przechowywania, transportu, serwisu pozwrotowego oraz innych czynności operacyjnych niezbędnych do realizacji programu – na podstawie odpłatnej umowy lub porozumienia zawieranego między Funduszem a RARS.
W przypadku zakończenia okresu wypożyczenia lub konieczności wcześniejszego odbioru technologii wspomagającej (w szczególności w razie rezygnacji albo zgonu Beneficjenta):
- RARS odbiera technologię wspomagającą od Beneficjenta;
- RARS zleca przeprowadzenie serwisu pozwrotowego;
- RARS przekazuje do PFRON informację o konieczności zwrotu kaucji albo zatrzymania jej w całości lub części, zgodnie z raportem z serwisu pozwrotowego;
- jeżeli stan techniczny technologii pozwala na dalsze użytkowanie, RARS włącza ją do stanu magazynowego wypożyczalni i kwalifikuje do ponownego wypożyczenia kolejnemu Beneficjentowi.
Kaucja w programie PFRON nie jest nowym rozwiązaniem. Obowiązywała już w pierwszej wersji Wypożyczalni do końca 2025 r.
Kaucja za wypożyczenie technologii wspomagającej nie jest rozwiązaniem wprowadzonym dopiero od 10 czerwca 2026 r. Zasada ta funkcjonowała już wcześniej w ramach Wypożyczalni technologii wspomagających dla osób z niepełnosprawnością.
Osoba chcąca skorzystać z wypożyczalni musiała zawrzeć umowę z Rządową Agencją Rezerw Strategicznych (RARS) oraz wpłacić jednorazową, zwrotną kaucję w wysokości 2 proc. ceny zakupu danej technologii. Kaucja miała zabezpieczać prawidłowy zwrot powierzonego sprzętu, a nie stanowiła opłaty za samo korzystanie z wypożyczalni.
Umowa wypożyczenia była zawierana na okres jednego roku albo krótszy – jeżeli wynikało to z terminu ważności orzeczenia. Możliwe było jej przedłużenie na kolejny rok, pod warunkiem zgłoszenia przez wypożyczającego chęci dalszego korzystania ze sprzętu za pośrednictwem systemu SOW, nie później niż miesiąc przed upływem obowiązywania umowy.
Oznacza to, że sama idea kaucji nie pojawiła się nagle wraz ze zmianami wprowadzonymi w 2026 r. Była elementem zasad funkcjonowania wypożyczalni już w poprzednim okresie.