Wysyłanie skanu dowodu przez Internet pod lupą: klienci narażeni na kradzież danych
REKLAMA
REKLAMA
Wysyłanie skanu dowodu osobistego przez Internet to ryzykowna, ale powszechna praktyka wielu firm finansowych. Rzecznik Praw Obywatelskich uznał właśnie, że takie działanie narusza prawo do prywatności. Wystąpił do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z żądaniem pilnego ukrócenia tego procederu. Podpowiadamy, dlaczego to tak ważne dla twojego bezpieczeństwa i jak chronić dane z dowodu.
- Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości: Zdjęcie dowodu w mailu? To ogromne ryzyko
- Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości: Dlaczego ta praktyka narusza twoje prawa?
- Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości: RPO żąda zmian w prawie, a konkretnie w ustawie AML
- Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości: Co robić, gdy firma prosi o skan dowodu osobistego? Krok po kroku
- Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości - najczęstsze pytania (FAQ)
Tego dowiesz się z tekstu:
- Dlaczego żądanie przesłania skanu lub zdjęcia dowodu osobistego przez Internet budzi poważne wątpliwości prawne?
- Dlaczego Rzecznik Praw Obywatelskich uważa taką praktykę za naruszenie zasady minimalizacji danych (RODO)?
- Czym są "instytucje obowiązane" i dlaczego zasłaniają się przepisami o praniu brudnych pieniędzy (AML)?
- Jakich zmian w prawie domaga się RPO?
Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości: Zdjęcie dowodu w mailu? To ogromne ryzyko
Zapewne spotkałeś się z sytuacją, w której zakładając konto w banku, na giełdzie kryptowalut czy w firmie pożyczkowej, poproszono cię o przesłanie zdjęcia lub skanu dowodu osobistego. Firmy te (nazywane w prawie „instytucjami obowiązanymi”) tłumaczą to koniecznością weryfikacji tożsamości klienta. Powołują się przy tym na ustawę o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (w skrócie AML - z ang. Anti-Money Laundering).
REKLAMA
REKLAMA
Zastępca RPO, Stanisław Trociuk, wziął tę powszechną praktykę pod lupę. Okazuje się, że masowe gromadzenie plików ze zdjęciami dowodów osobistych Polaków tworzy gigantyczne, centralne bazy danych, które są wymarzonym celem dla hakerów. Wyciek takich dokumentów to prosta droga do kradzieży tożsamości i wyłudzenia kredytów.
Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości: Dlaczego ta praktyka narusza twoje prawa?
Zgodnie ze stanowiskiem RPO i ekspertów od ochrony danych, wysyłanie elektronicznej kopii dowodu narusza zasadę minimalizacji danych. Co to oznacza w praktyce? Firma powinna przetwarzać tylko te dane, które są jej absolutnie niezbędne do wykonania usługi.
Poprawna weryfikacja tożsamości z uwzględnieniem zasady minimalizacji danych powinna polegać na:
- bezpośrednim okazaniu dokumentu pracownikowi (w placówce),
- wykorzystaniu bezpiecznych usług cyfrowych (np. Profil Zaufany, aplikacja mObywatel, e-dowód).
Przechowywanie zdjęć fizycznych dowodów na serwerach prywatnych firm odbywa się często bez wyraźnej podstawy prawnej.
REKLAMA
Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości: RPO żąda zmian w prawie, a konkretnie w ustawie AML
Rzecznik Praw Obywatelskich nie poprzestał na krytyce. Pod koniec czerwca 2026 r. wystosował oficjalne pismo do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF).
RPO domaga się stanowiska w sprawie legalności obecnych praktyk. Ponadto proponuje zmianę w przepisie art. 37 ust. 1 ustawy AML. Zastępca RPO sugeruje, aby nowe przepisy wyraźnie oddzielały dwa etapy:
- Ustalenie danych identyfikacyjnych (zebranie imienia, nazwiska, PESEL);
- Potwierdzenie tych danych (np. przez bezpieczne narzędzia elektroniczne, a nie trzymanie skanów na serwerze).
Taka zmiana redakcyjna sprawiłaby, że prawo będzie jasne – firmy będą mogły zweryfikować tożsamość klienta, ale nie będą miały wymówki do gromadzenia plików graficznych z naszymi dokumentami.
Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości: Co robić, gdy firma prosi o skan dowodu osobistego? Krok po kroku
Jeśli usługodawca online żąda od ciebie skanu dowodu, zapytaj o alternatywną metodę weryfikacji. Jak bezpiecznie potwierdzić tożsamość?
- Użyj aplikacji mObywatel lub e-dowodu.
- Zaproponuj weryfikację przez logowanie do banku (np. mojeID).
- Jeśli musisz wysłać skan, nałóż na niego wyraźny znak wodny (np. "Tylko do weryfikacji w firmie X, data"). To utrudni ewentualnym oszustom wykorzystanie zdjęcia do wzięcia pożyczki w innym miejscu.
Wysłanie zdjęcia dowodu osobistego dla weryfikacji tożsamości - najczęstsze pytania (FAQ)
Czy firma może zmusić mnie do wysłania skanu dowodu?
Firmy finansowe często powołują się na ustawę AML, twierdząc, że muszą to zrobić. Jednak Rzecznik Praw Obywatelskich wskazuje, że przepisy te nie dają wprost prawa do wymuszania przesyłania plików ze skanami przez Internet. Zawsze masz prawo poprosić o inną formę weryfikacji.
Czym jest ustawa AML?
To ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Nakłada ona na tzw. instytucje obowiązane (m.in. banki, kantory, biura rachunkowe, notariuszy) obowiązek dokładnego sprawdzenia, kim jest ich klient.
Co mi grozi, jeśli wyślę skan dowodu mailem?
Jeśli serwer firmy zostanie zhakowany, a twoje dane wyciekną, oszuści mogą użyć twojego skanu do założenia fałszywego konta bankowego, wzięcia tzw. chwilówki lub podpisania umowy na abonament telefoniczny.
Czy RPO zakazał wysyłania skanów dowodów?
Nie. Rzecznik Praw Obywatelskich nie ma mocy tworzenia prawa, ale wystąpił do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej o zajęcie stanowiska i zainicjowanie odpowiednich zmian w przepisach, które zakażą takich praktyk.
Źródło: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
