Wskazania w orzeczeniu. Co oznaczają punkty od 1 do 10 w 2026 roku?

• Czym są wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności niepełnosprawności?
• Punkt 1 - wskazanie to dotyczy odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby
• Punkt 2 - wskazanie dot. szkolenia, w tym specjalistycznego
• Punkt 3 - wskazanie dot. zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej
• Punkt 4 - wskazanie dot. uczestnictwa w terapii zajęciowej
• Punkt 5 - wskazanie dot. konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby
• Punkt 6 - wskazanie dot. korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki
• Punkt 7 - wskazanie dot. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji
• Punkt 8 - wskazanie dot. konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji
• Punkt 9 - wskazanie dot. spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym
• Punkt 10 - wskazanie dot. zamieszkiwania w oddzielnym pokoju
• Wskazania w orzeczeniu [FAQ]

Czym są wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności niepełnosprawności?

W orzeczeniu powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności ustala się niepełnosprawność albo stopień niepełnosprawności, nie więcej niż trzy symbole przyczyn niepełnosprawności oraz wskazania. Są one określone punktami: od 1 do 10.

Warto podkreślić, iż nie wszystkie wskazania będą miały zastosowanie do orzeczeń o niepełnosprawności wydawanych dzieciom do 16. roku życia. I odwrotnie. Niektóre nie mają odniesienia do orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (lekkiego, umiarkowanego, znacznego).

Punkt 1 - wskazanie to dotyczy odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby

Przykładowo, w tym punkcie orzeczenie może zawierać informację o zdolności do pracy tylko w warunkach pracy chronionej, o zatrudnieniu na stanowisku przystosowanym dla osoby niepełnosprawnej, pracy lekkiej czy możliwości pracy na otwartym rynku pracy z określonymi ograniczeniami.

W orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka w punkcie 1 wpisuje się wyrażenie „nie dotyczy”

Punkt 2 - wskazanie dot. szkolenia, w tym specjalistycznego

Wskazanie to umożliwia skierowanie na odpowiednie szkolenia przekwalifikujące. To istotny punkt dla tych osób, które z powodu choroby utraciły możliwość wykonywania swojego dotychczasowego zawodu.

Punkt ten nie dotyczy orzeczeń o niepełnosprawności wydawanych dzieciom.

Punkt 3 - wskazanie dot. zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej

Zapis ten oznacza, iż osoba niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym lub znacznym może zostać zatrudniona w zakładzie aktywizacji zawodowej (ZAZ). Zakłady aktywności zawodowej zapewniają zatrudnienie osobom, u których stwierdzono autyzm, upośledzenie umysłowe lub chorobę psychiczną. Zakłady tworzy się na terenie, gdzie istnieją problemy ze znalezieniem stanowisk pracy chronionej.

Punkt 4 - wskazanie dot. uczestnictwa w terapii zajęciowej

Taki punkt umożliwia skierowanie na rehabilitację w warsztacie terapii zajęciowej.

Warsztaty terapii zajęciowej (WTZ) to jedna z podstawowych form aktywności wspomagającej proces rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Stwarzają one osobom niepełnosprawnym niezdolnym do podjęcia pracy możliwość rehabilitacji społecznej i zawodowej w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia.

Przy ocenie konieczności korzystania przez osobę z niepełnosprawnością z uczestnictwa w terapii zajęciowej bierze się pod uwagę, czy upośledzenie organizmu uniemożliwia podjęcie zatrudnienia, z tym że w przypadku osób upośledzonych umysłowo i psychicznie chorych przyjmuje się, że taki stan odpowiada orzeczeniu o co najmniej umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Punkt 4 dotyczy osób tylko osób dorosłych.

Punkt 5 - wskazanie dot. konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby

W sytuacji, gdy niepełnosprawność powoduje konieczność zaopatrzenia w określone przedmioty (np. wózek inwalidzki, gleukometr itp.), to w tym punkcie zwykle widnieje zapis „wg. zaleceń lekarza specjalisty”.

Punkt 6 - wskazanie dot. korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki

Zapis ten umożliwia ubieganie się o wsparcie w różnego rodzaju instytucjach np. ośrodkach pomocy społecznej i związane jest możliwością korzystania m.in. z usług socjalnych czy opiekuńczych.

Przy ocenie konieczności korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji bierze się pod uwagę, czy występuje ograniczenie lub brak zdolności do wykonywania czynności stosownie do wieku, płci i środowiska, które uniemożliwia osiągnięcie niezależności ekonomicznej lub fizycznej.

Punkt 7 - wskazanie dot. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji

Jest to punkt, który wzbudza wiele emocji i wątpliwości. Każdy przypadek trzeba bowiem oceniać indywidualnie.

„Stała lub długotrwała opieka lub pomoc w związku ze znacznie ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji bez wątpienia występuje w przypadku dzieci z rozmaitymi niedowładami, upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim etc., nie są one bowiem w stanie samodzielnie podejmować zwykłych codziennych czynności wykonywanych już przez rówieśników. Nie oznacza to jednak, iż w przypadku braku upośledzenia sprawności ruchowej dziecka oraz niewystępowania u niego istotnych zaburzeń psychicznych konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną zdolnością samodzielnej egzystencji nie zachodzi. Wszystko zależy od indywidualnego przypadku” – podkreślił przykładowo Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z 19 marca 2024 r. (IX U 348/23).

Punkt 8 - wskazanie dot. konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji

Wskazanie to dotyczy tylko dzieci do 16. roku życia. W praktyce ma zastosowanie do sytuacji, gdy konieczny codzienny współudział opiekuna przewyższa wsparcie jakie potrzebne jest każdemu dziecku w danym wieku.

Punkt 9 - wskazanie dot. spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym

Jest to ważny punkt dla osób z ograniczoną mobilnością, które chcą korzystać z kart parkingowych. Kartę wydaje się m.in.:

• osobie niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mającej znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się;

• osobie niepełnosprawnej, która nie ukończyła 16 roku życia mającej znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się.

Punkt 10 - wskazanie dot. zamieszkiwania w oddzielnym pokoju

W praktyce wskazanie to odnosi się do dodatków mieszkaniowych. Jednym z kryteriów do uzyskania takiego dodatku jest kryterium metrażowe.

Normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m kw., jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku inwalidzkim lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności.

Zgodnie z przepisami, przy ocenie konieczności korzystania z prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju bierze się pod uwagę rodzaj niepełnosprawności, w szczególności, czy osoba porusza się na wózku inwalidzkim, jest leżąca, ma znaczne ograniczenia w przyjmowaniu pokarmów i innych czynnościach fizjologicznych.

Wskazania w orzeczeniu [FAQ]