Co zrobić, gdy inspektor pracy zmieni zlecenie w umowę o pracę? Taka decyzja to nie koniec, a sprawa nie musi być przesądzona

• Nowelizacja przepisów o Państwowej Inspekcji Pracy
• Przekształcenie umowy to nie będzie jedna, nagła decyzja
• Od decyzji inspektora będzie się odwołać

Nowelizacja przepisów o Państwowej Inspekcji Pracy

Już niedługo, bo 8 lipca 2026 r. wejdzie w życie nowelizacja ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, która wprowadza kontrowersyjne zmiany od wielu miesięcy wzbudzające niepokój pracodawców. Chodzi o rozszerzenie uprawnień inspektorów m.in. o wydawanie decyzji stwierdzających istnienie stosunku pracy. W przestrzeni publicznej dużo mówiło się i pisało o tym, jak zgubne konsekwencje może to mieć dla sytuacji na rynku pracy i jak bardzo utrudni działalność przedsiębiorców. I choć prace nad przepisami się przeciągały, a do przepisów w proponowanym brzmieniu zgłoszono wiele krytycznych uwag, nowelizacja stała się faktem, a nowe rozwiązania zaczną obowiązywać. Wiele osób obawia się tego, co uchwalone regulacje będą oznaczały w praktyce. Czy są to obawy słuszne, czy nie, pokaże czas. Jak bowiem wielokrotnie już mieliśmy okazję się przekonać, przepisy to jedno, drugim istotnym aspektem jest jednak to, jak i czy w ogóle będą one stosowane w praktyce.
Już dziś warto jednak przyjrzeć się ich brzmieniu i wiedzieć jakie prawa i obowiązki wynikają z nich dla stron stosunku prawnego, który potencjalnie może wzbudzić wątpliwości inspektora przeprowadzającego kontrolę.

Przekształcenie umowy to nie będzie jedna, nagła decyzja

Przede wszystkim warto pamiętać, że czynność, która jest potocznie nazywana przekształceniem zlecenia w umowę o pracę to nie jest coś, co będzie mogło zdarzyć się nagle. Będzie poprzedzała ją kontrola przeprowadzona przez inspektora pracy, który w razie wątpliwości dotyczących konkretnej umowy, poprosi strony o wyjaśnienia. Po ich wysłuchaniu wyda polecenie usunięcia naruszeń, co wcale nie będzie musiało oznaczać konieczności zawarcia umowy o pracę i będzie mogło sprowadzać się również do wprowadzenia zmian w łączącej strony umowie cywilnoprawnej. Dopiero jeśli oceniając przeprowadzenie tych działań inspektor uzna, że pożądany efekt nie został osiągnięty, będzie mógł podjąć dalsze kroki w sprawie. I znów, wcale nie będzie to przekształcenie umowy. W zakresie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy podmiotem właściwym nie będzie inspektor przeprowadzający kontrolę, a okręgowy inspektor pracy. I choć będzie on podejmował decyzję w tym zakresie na podstawie ustaleń dokonanych w toku kontroli przez inspektora pracy, to aby procedura została uruchomiona, również ten podmiot będzie musiał podzielić opinię inspektora prowadzącego kontrolę i uznać, że praca jest wykonywana w warunkach określonych w art. 22 § 1 kp. Gdy tak się stanie, będzie mógł postąpić dwojako:
1) wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy,
2) wnieść do sądu powództwo o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy

Od decyzji inspektora będzie się odwołać

Warto pamiętać, że nawet jeśli dojdzie do wydania decyzji, to absolutnie nie kończy sto sprawy. Strona, która nie będzie z niej zadowolona będzie bowiem mogła wnieść od niej odwołanie. I tutaj ważne jest to, że w związku z przeprowadzoną nowelizacją istotne zmiany zaszły również w procedurze cywilnej. W ich wyniku od wydanej przez okręgowego inspektora pracy decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy będzie można wnieść odwołanie w nowym, odrębnym trybie postępowania. Termin na jego wniesienie to miesiąc od dnia doręczenia decyzji, a wnosi się je za pośrednictwem okręgowego inspektora pracy. A co istotne, na tym etapie nadal możliwe jest uniknięcie postępowania sądowego – jeśli bowiem okręgowy inspektor pracy uzna odwołanie w całości za słuszne, może zmienić lub uchylić zaskarżoną decyzję, a odwołaniu w takim przypadku nie nadaje się dalszego biegu. Jeżeli jednak odwołanie nie zostanie w całości uznane przez okręgowego inspektora pracy za słuszne, przekaże je niezwłocznie do sądu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz ze stanowiskiem w sprawie odwołania, nie później niż w terminie miesiąca od dnia jego wniesienia.