Przekształcanie umów zlecenia w umowy o pracę. Nowy Główny Inspektor Pracy zapowiedział abolicję

• Główny Inspektor Pracy zapowiedział abolicję
• Nowe uprawnienia PIP
• Można wystąpić o interpretacje indywidualną

Główny Inspektor Pracy zapowiedział abolicję

Temat uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy i przekształcania umów zlecenia i B2B w umowy pracę nadal jest numerem 1 w prasie, na portalach internetowych i w mediach społecznościowych. Ma to oczywiście związek z tym, że choć brzmienie znowelizowanych przepisów jest znane od dawna, to jednak dopiero niedawno minął 8 lipca 2026 roku, czyli dzień, po którym Państwowa Inspekcja Pracy może realnie korzystać z przyznanych jej szerszych niż wcześniej uprawnień i nakładać wyższe mandaty za wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Od tego dnia przedsiębiorcy mogą też występować do Głównego Inspektora Pracy z wnioskiem o rozstrzygnięcie w indywidualnej interpretacji tego, czy w określonych okolicznościach powinni zatrudnić daną osobę na podstawie umowy o pracę, czy może jednak łączyć ich umowa cywilnoprawna. Pewien niepokój wśród zainteresowanych wzbudziła też zmiana na stanowisku Głównego Inspektora Pracy, która nastąpiła od 3 lipca 2026 r. Od wielu tygodni pełniący tę funkcję przed zmianą Marcin Stanecki deklarował, że inspektorzy PIP będą współpracowali ze stronami umów cywilnoprawnych i nie trzeba się obawiać „szturmu” PIP na polskich przedsiębiorców. Powstała więc niepewność związana z tym, jakie założenia co do działalności Inspekcji będzie miał jej nowy szef.

Tymczasem jak wynika z rozmowy w Radiu Wrocław i na profilu PIP w mediach społecznościowych Główny Inspektor Pracy, Janusz Krasoń, zapowiada roczną abolicję w sytuacji, kiedy pracodawca dobrowolnie, po poleceniu inspektora pracy zmieni nieprawidłowo zawartą umowę cywilnoprawną. W rozmowie wyjaśniono, że polecenie to nie jest środek władczy, a pracodawca nie musi go wykonać, ale jeśli to zrobi, PIP odstąpi od karania go mandatem. Warto przypomnieć, że po 8 lipca wysokość mandatów za wykroczenia przeciwko prawom pracownika wzrosła do 5 tysięcy złotych, a w przypadku recydywy do 10 tysięcy złotych. Natomiast maksymalna grzywna nakładana przez sąd w postępowaniu wykroczeniowym wzrosła do 60 000 zł.

POLECAMY: Umowy cywilnoprawne od 1 stycznia 2026 r.

Nowe uprawnienia PIP

Przypomnijmy, że od 8 lipca 2026 r. do art. 11 ust. 1 ustawy z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji dodano pkt 7a. Wynika z niego, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do stwierdzania, w drodze decyzji, istnienia stosunku pracy, w sytuacji kiedy zawarto umowę cywilnoprawną lub kiedy osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, powinna być zawarta umowa o pracę. Warunkiem wydania takiej decyzji jest wcześniejsze niewykonanie polecenia usunięcia naruszeń wydanego przez właściwy organ PIP. Polecenie to jest wydawane na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o PIP przewidującego, że właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy, po umożliwieniu stronom stosunku prawnego zajęcia stanowiska, są uprawnione do wydania polecenia usunięcia naruszeń dotyczących:
1. funkcjonowania umowy cywilnoprawnej lub
2. niezawarcia umowy o pracę – w sytuacji, gdy w stosunku prawnym łączącym strony dominują cechy stosunku pracy określone w art. 22 § 1 Kodeksu pracy.

Jak z tego wynika wydanie decyzji administracyjnej o „przekształceniu” umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę ma nie być zdarzeniem nagłym, a raczej efektem braku współpracy między inspektorem pracy a kontrolowanym podmiotem i będzie musiało zostać poprzedzone wyczerpaniem konkretnej procedury. Całe działanie będzie składało się z czterech kroków: zapoznania się ze stanowiskiem stron, wydania polecenia wskazującego na konieczność ukształtowania łączącego strony stosunku prawnego w sposób odpowiadający obowiązującym normom prawnym, oceny przez inspektora prawidłowości realizacji wydanego polecenia, zakończenia postępowania lub wszczęcie przez okręgowego inspektora pracy postępowania administracyjnego w sprawie decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy. Po zapoznaniu się przez inspektora pracy ze stanowiskiem stron i wydaniu polecenia, w zależności od okoliczności sprawy odpowiednie działanie stron będzie mogło polegać na:
1. zawarciu umowy o pracę,
2. odpowiednim ukształtowaniu umowy cywilnoprawnej, w wyniku którego dojdzie do usunięcia ze stosunku prawnego elementów charakterystycznych dla stosunku pracy.
Jak z tego wynika, zawarcie umowy o pracę nie będzie jedyną opcją, a w zależności od okoliczności sprawy, realizacja umowy cywilnoprawnej będzie możliwa. Celem ma bowiem być nie tyle doprowadzenie do zawarcia umowy o pracę, co wyeliminowanie działania niezgodnego z prawem.

Można wystąpić o interpretacje indywidualną

Warto przypomnieć, że od 8 lipca 2026 r. przedsiębiorca, który ma wątpliwości, czy powinien zatrudnić daną osobę na podstawie umowy o pracę, może wystąpić do Głównego Inspektora Pracy z wnioskiem o rozstrzygnięcie tej sprawy w indywidualnej interpretacji. Taki wniosek powinien zawierać:
- dane identyfikujące wnioskodawcę;
- opis stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego;
- wskazanie przepisów, które mają być przedmiotem interpretacji indywidualnej;
- przedstawienie stanowiska wnioskodawcy w sprawie;
- dowód uiszczenia opłaty za wydanie interpretacji indywidualnej w wysokości 40 zł;
- dokumenty lub inne dowody potwierdzające przedstawione okoliczności, jeżeli wnioskodawca takimi dysponuje.