Dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, potocznie określane czternastą emeryturą lub po prostu czternastką – przysługuje nie tylko seniorom, ale nawet osobom, które ukończyły 18 rok życia, jeżeli spełniają określone warunki ustawowe do jej otrzymania. Nie zawsze czternasta emerytura musi również odpowiadać kwocie najniższej, gwarantowanej ustawowo wysokości emerytury. Co oczywiste – może to być również kwota niższa, ale ustawodawca pozostawił również „furtkę” dla rządu do przyznania uprawnionym beneficjentom świadczenia w kwocie wyższej. Jakiej czternastki należy zatem spodziewać się w 2026 r.?
- Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – komu przysługuje się świadczenie i na jakiej podstawie mogą je otrzymać nie tylko seniorzy?
- Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – w jakim celu zostało wprowadzone świadczenie?
- Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – komu nie przysługuje świadczenie, pomimo, że posiada status emeryta lub rencisty?
- Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – w jakiej wysokości przysługuje świadczenie i czy może ono zostać przyznane przez rząd w kwocie wyższej niż równowartość najniższej zagwarantowanej ustawowo emerytury?
- Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – w jakim terminie świadczenie zostanie wypłacone (m.in. przez ZUS)?
- Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – czy trzeba będzie wystąpić z wnioskiem, aby otrzymać świadczenie?
Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – komu przysługuje się świadczenie i na jakiej podstawie mogą je otrzymać nie tylko seniorzy?
Dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, bo tak potoczna „czternastka” określana jest w ustawie z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów – przysługuje osobom, które na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia (który określany jest rokrocznie przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia, a w 2025 r. był nim wrzesień, a zatem – omawiany warunek ustawowy należało spełniać na dzień 31 sierpnia 2025 r.) będą miały ustalone prawo do jednego ze świadczeń emerytalno-rentowych, tj. m.in.:
- emerytury lub renty w systemie powszechnym,
- emerytury lub renty rolników,
- emerytury lub renty służb mundurowych,
- emerytury pomostowej,
- świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego,
- renty socjalnej,
- nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,
- rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego,
- renty inwalidów wojennych i wojskowych.
Na 2026 r. Rada Ministrów nie określiła jeszcze terminu wypłaty czternastek, a zatem – określenie na który dzień roku 2026 r. będzie trzeba spełniać ww. warunek, aby otrzymać czternastą emeryturę, na ten moment nie jest jeszcze możliwe.
Niezmienne pozostaje jednak to, że każdy uprawniony może otrzymać tylko jedną czternastkę. W związku z powyższym – przypadku renty rodzinnej, którą pobiera kilka osób – dodatkowe roczne świadczenie pieniężne podlega podziałowi, po równo, pomiędzy wszystkich uprawnionych.
Z powyższego zestawienia wynika, że czternasta emerytura przysługuje nie tylko seniorom, ale również osobom uprawnionym np. do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zgodnie z najnowszymi, opublikowanymi przez GUS danymi statystycznymi dot. emerytur i rent – w 2024 r. renty z tytułu niezdolności do pracy wypłacono 705,86 tys. uprawnionym.1 Wśród nich są osoby w różnym wieku, począwszy od osób 18-letnich, które również mogą ubiegać się o przyznanie ww. renty i to nawet jeżeli nie spełniają warunku dotyczącego wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, ale pod warunkiem, że:
- zostały zgłoszone do ubezpieczenia przed ukończeniem 18 lat albo
- w ciągu 6 miesięcy po ukończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej oraz
- do dnia powstania niezdolności do pracy miały, bez przerwy lub z przerwami nieprzekraczającymi 6 miesięcy, okresy składkowe i nieskładkowe.
Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – w jakim celu zostało wprowadzone świadczenie?
Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, wypowiadając się na temat trzynastych jak i czternastych emerytur, niejednokrotnie podkreślało, że – „celem dodatkowych rocznych świadczeń pieniężnych jest poprawa sytuacji materialnej emerytów i rencistów, przede wszystkim tych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. Dlatego też, ta forma pomocy wychodzi naprzeciw oczekiwaniom większości świadczeniobiorców, stanowiąc wsparcie finansowe szczególnie znaczące dla seniorów pobierających niższe świadczenia emerytalno-rentowe oraz osób pobierających m.in. świadczenia przedemerytalne, renty socjalne czy rodzicielskie świadczenia uzupełniające.”
Kolejne dodatkowe roczne świadczenie pieniężne dla emerytów i rencistów (czyli tzw. czternasta emerytura), od początku jej wprowadzenia, miała być działaniem doraźnym, zastosowanym jednorazowo wyłącznie w 2021 r. (zgodnie z ustawą z dnia 21 stycznia 2021 r. o kolejnym w 2021 roku dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów). Jednakże – z uwagi na wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych – podjęto decyzję o wypłacie tego świadczenia również w 2022 r. (zgodnie z ustawą z dnia 26 maja 2022 r. o kolejnym w 2022 roku dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów). Od 2023 r. wypłata czternastki jest coroczna (nie stanowi decyzji uznaniowej rządu), na podstawie ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów.
Jednocześnie należy wskazać, że ustawodawca mając na uwadze fakt skierowania przedmiotowego świadczenia do osób najbardziej potrzebujących ustanowił próg (na poziomie 2 900 zł), do poziomu którego kolejne dodatkowe roczne świadczenie pieniężne wypłacane jest w wysokości najniższej emerytury. Chcąc przyznać to świadczenie większej grupie osób wprowadzono jednak jednocześnie rozwiązanie, zgodnie z którym – powyżej wskazanego progu zastosowana została zasada „złotówka za złotówkę”.
Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – komu nie przysługuje świadczenie, pomimo, że posiada status emeryta lub rencisty?
Na czternastą emeryturę nie mają natomiast co liczyć osoby, które – na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia (w 2025 r. był to 31 sierpnia 2025 r., a na 2026 r. data ta nie jest jeszcze znana w związku z nieokreśleniem przez Radę Ministrów, na dzień dzisiejszy, miesiąca wypłaty czternastych emerytur) – będą miały zawieszone prawo do świadczenia emerytalno-rentowego (od przysługiwania którego uzależnione jest prawo do czternastki), np. z tego powodu, że przekroczyły ustawowy próg dorabiania do emerytury lub renty.
Prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej (jeżeli jest do niej uprawniona tylko jedna osoba), ulega zawieszeniu (z wyłączeniem niżej wymienionych wyjątków od powyższej zasady), w razie osiągania przychodu w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa GUS.
Ww. kwota przychodu, której osiągnięcie skutkuje zawieszeniem prawa do świadczenia emerytalno-rentowego, ogłaszana jest w każdym kwartale w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa ZUS, w terminie do 14 dnia roboczego drugiego miesiąca każdego kwartału kalendarzowego, a ponadto – dla całego mijającego roku kalendarzowego – w terminie do 14 roboczego dnia listopada.
Aktualnie, tj. od 1 marca 2026 r. do 31 maja 2026 r. – zgodnie z komunikatem Prezesa ZUS z dnia 12 lutego 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70 % i 130 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za IV kwartał 2025 r. stosowanych przy zmniejszaniu albo zawieszaniu emerytur i rent – limit przychodu, powyżej którego świadczenie emerytalno-rentowe ulega zawieszeniu, wynosi 11 957,20 zł (które stanowi równowartość 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za IV kwartał 2025 r.).
Od powyższej zasady, ustawodawca przewidział jednak pewne wyjątki. Prawo do emerytury lub odpowiednio – renty, nie ulegnie zawieszeniu (bez względu na wysokość osiąganych przychodów), w przypadku:
- emerytów, którzy osiągnęli wiek emerytalny 60 lat (w przypadku kobiet) lub 65 lat (w przypadku mężczyzn), chyba, że osoba taka, kontynuuje zatrudnienie u pracodawcy, u którego była zatrudniona bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury – wówczas prawo do pobierania przez nią emerytury, ulegnie zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu do czasu, aż powyższy stosunek pracy zostanie rozwiązany i złoży ona wniosek o podjęcie wypłaty emerytury,
- posiadania prawa do emerytury częściowej,
- posiadania prawa do renty inwalidy wojennego z tytułu pobytu w obozie i w miejscach odosobnienia lub do renty rodzinnej po takim inwalidzie albo
- posiadania prawa do renty inwalidy wojskowego w związku ze służbą wojskową lub renty rodzinnej po żołnierzu, którego śmierć miała związek ze służbą wojskową.
Co do zasady – emeryci, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny, mogą więc dorabiać bez ograniczeń i niezależnie od osiąganych przychodów, a jeżeli na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia (w 2025 r. był to 31 sierpnia 2025 r., a na 2026 r. data ta nie jest jeszcze znana w związku z nieokreśleniem przez Radę Ministrów, na dzień dzisiejszy, miesiąca wypłaty czternastych emerytur), będą mieli ustalone prawo do emerytury – otrzymają również czternastkę.
Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – w jakiej wysokości przysługuje świadczenie i czy może ono zostać przyznane przez rząd w kwocie wyższej niż równowartość najniższej zagwarantowanej ustawowo emerytury?
Czternasta emerytura w 2026 r. przysługiwać będzie:
- w kwocie odpowiadającej równowartości najniższej emerytury, czyli 1 978,49 zł brutto, jeżeli wysokość świadczenia emerytalnego lub rentowego, które przysługiwać będzie na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia (w 2025 r. był to 31 sierpnia 2025 r., a na 2026 r. data ta nie jest jeszcze znana w związku z nieokreśleniem przez Radę Ministrów, na dzień dzisiejszy, miesiąca wypłaty czternastych emerytur), nie przekracza kwoty 2 900 zł (przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń) lub odpowiednio
- w kwocie pomniejszonej o kwotę różnicy pomiędzy wysokością świadczenia emerytalnego lub rentowego a kwotą 2 900 zł (według zasady „złotówka za złotówkę”), jeżeli wysokość świadczenia emerytalnego lub rentowego, które przysługiwać będzie na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia, przekracza kwotę 2 900 zł (przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń).
Dla przykładu – jeżeli na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia (dla przykładu: na dzień 31 sierpnia 2026 r., jeżeli miesiąc wypłaty czternastych emerytur w 2026 r. zostanie określony przez Radę Ministrów na wrzesień 2026 r., czyli – analogicznie jak w roku ubiegłym) przysługiwać będzie emerytura w wysokości 3 500 zł (przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń) – czternastka przysługiwać będzie w kwocie pomniejszonej o 600 zł (bo 3 500–2 900=600), czyli w kwocie 1 378,49 zł.
Czternasta emerytura nie zostanie przyznana jedynie wówczas, jeżeli wyliczona w powyższy sposób kwota świadczenia będzie niższa niż 50 zł. Będzie to miało miejsce, w przypadku przysługiwania świadczenia emerytalno-rentowego (na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia) w wysokości (w zaokrągleniu) 4 830 zł (przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń) lub wyższego. Przy kwocie świadczenia 4 830 zł, z uwzględnieniem zasady „złotówka za złotówkę”, przysługiwałaby bowiem czternastka w wysokości 48,49 zł (bo 4 830–2 900=1 930, a 1 978,49–1 930=48,49 zł. Jest to kwota niższa niż 50 zł, a zatem – nie zostałaby ona wypłacona.
Czy jest możliwe, że czternasta emerytura będzie w 2026 r. przysługiwać w kwocie wyższej niż równowartość najniższej emerytury? Jak najbardziej, gdyż w art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów – ustawodawca przewidział, iż biorąc pod uwagę aktualną sytuację społeczno-gospodarczą oraz stan finansów publicznych – Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, kwotę wyższą niż kwota najniższej emerytury, stosowaną do ustalenia wysokości dodatkowego świadczenia (tj. czternastej emerytury). Na chwilę obecną nie wiadomo nic na temat tego, żeby rząd prowadził jakieś prace legislacyjne w zakresie rozporządzenia, które miałoby podwyższyć kwotę tegorocznej czternastki, jest jednak na to jeszcze „trochę” czasu. Zgodnie z art. 3 ust. 7 ww. ustawy bowiem – rozporządzenie podwyższające kwotę czternastej emerytury, może zostać wydane przez Radę Ministrów najpóźniej do dnia 31 października 2026 r. Po raz ostatni rząd skorzystał z powyższego uprawnienia w celu przyznania uprawnionym beneficjentom świadczenia wyższych czternastek w roku 2023 (w ramach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 2023 r. w sprawie określenia kwoty wyższej niż kwota najniższej emerytury stosowanej do ustalenia wysokości kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w 2023 r.). Podwyżka czternastej emerytury w roku 2026, w świetle obowiązujących przepisów, jest zatem, jak najbardziej, możliwa i wszystko nadal pozostaje w „rękach” Rady Ministrów.
W kontekście kwoty czternastej emerytury, warto również nadmienić, że świadczenie to jest wolne od wszelkich potrąceń i egzekucji, co oznacza że w polskim systemie prawnym kwoty dodatkowych rocznych świadczeń pieniężnych (gdyż dotyczy to zarówno czternastej, jak i trzynastej emerytury) są wyłączone spod postępowania egzekucyjnego, w tym postępowania egzekucyjnego w administracji, jak i sądowego postępowania egzekucyjnego. Czternastej emerytury nie wlicza się także do dochodu przy ubieganiu się o pomoc społeczną, alimenty czy o świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Od czternastki odliczany jest wyłącznie podatek dochodowy od osób fizycznych oraz odprowadzana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne.
Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – w jakim terminie świadczenie zostanie wypłacone (m.in. przez ZUS)?
Termin wypłaty czternastej emerytury w 2026 r., na dzień dzisiejszy, nie jest jeszcze znany i zostanie on określony w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie określenia miesiąca wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w 2026 r. Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów - na wydanie ww. rozporządzenia Rada Ministrów ma czas do 31 października 2026 r. W ubiegłym roku – rozporządzenie, z którego wynikał miesiąc wypłaty czternastek, zostało wydane w dniu 31 lipca 2025 r., a jako miesiąc wypłaty dodatkowego świadczenia został w nim ustalony wrzesień 2025. Regulacji na rok bieżący, można zatem spodziewać się w podobnym terminie.
Jeżeli w 2026 r. rozporządzenie w sprawie określenia miesiąca wypłaty kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego dla emerytów i rencistów w 2026 r. – tak jak w roku 2025, wejdzie w życie z dniem 1 sierpnia 2026 r., a miesiącem wypłaty czternastek będzie wrzesień – czternasta emerytura będzie wypłacana uprawnionym beneficjentom świadczenia we wrześniu 2026 r., w terminach wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych, czyli – trafi do emerytów i rencistów wraz z wrześniową emeryturą lub rentą.
Czternasta emerytura 2026 [czyli tzw. czternastka 2026] – czy trzeba będzie wystąpić z wnioskiem, aby otrzymać świadczenie?
Czternasta emerytura będzie wypłacana z urzędu. Nie trzeba w tej sprawie składać żadnych wniosków. Do każdego uprawnionego emeryta i rencisty zostanie natomiast wysłana decyzja o przyznaniu kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego.
1 GUS, Emerytury i renty w 2024 r., Warszawa 2025
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 183)
Fot. KPRM