Plany co do zakresu zmian w szeroko rozumianej oświacie szybko i często się zmieniają. Co wynika z przyjętego w ostatnim czasie projektu? Między innymi zaostrzenie zasad w zakresie usprawiedliwiania nieobecności uczniów w szkole. Czego należy się spodziewać w nowym roku szkolnym?
- Nieobecności uczniów nadal pod lupą
- Trzeba będzie podać powód nieobecności ucznia w szkole
- Termin i forma usprawiedliwiania nieobecności ucznia
Nieobecności uczniów nadal pod lupą
W lutym 2026 r. pisaliśmy o tym, że resort edukacji wycofał się z zapowiadanego wcześniej zaostrzenia zasad dotyczących usprawiedliwiania nieobecności uczniów w szkołach. Możliwość wprowadzenia w tym zakresie zmian rozważano między innymi za sprawą coraz głośniejszych apeli nauczycieli, którzy sygnalizowali, że liberalne przepisy przyczyniają się do częstych nieobecności uczniów w szkole, co z kolei dezorganizuje pracę na lekcjach i utrudnia realizację podstawy programowej. Najwięcej emocji wzbudzały w tym zakresie przypadki przedłużania wakacji, czyli wyjeżdżanie na wypoczynek przed zakończeniem zajęć w szkołach albo przedłużanie sobie wolnego na pierwsze tygodnie nowego roku szkolnego oraz wyjazdów na rodzinne wakacje w środku roku szkolnego. W odpowiedzi na te apele resort początkowo planował m.in. podwyższenie progu obecności na zajęciach lekcyjnych umożliwiającego klasyfikowanie ucznia z 50 proc. do 70 proc. Z tej zmiany jednak się wycofano. To jednak nie oznacza, że w przedmiotowym zakresie nic się nie zmieni.
Trzeba będzie podać powód nieobecności ucznia w szkole
Jak wynika z przyjętego przez Radę Ministrów 8 kwietnia 2026 r. projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, który m.in. ma dodać do Prawa oświatowego nowy rozdział 2a zatytułowany Prawa, wolności i obowiązki uczniowskie oraz organy ochrony praw i wolności uczniowskich, uczeń będzie miał obowiązek uczęszczać na zajęcia edukacyjne, a nieobecność usprawiedliwiać w trybie, terminie i formie określonych w statucie szkoły lub placówki, podając jej powód niezawierający informacji nadmiernych i wrażliwych, z tym że w przypadku ucznia niepełnoletniego usprawiedliwienia nieobecności dokonuje jego rodzic.
Jak z tego wynika, choć powód trzeba będzie podać, to jednocześnie nie będzie wymogu podawania szczegółowych informacji związanych z nieobecnością ucznia. Jak można wnioskować na podstawie zaproponowanego brzmienia przepisu i uzasadnienia do ustawy, o ile konieczne będzie wskazanie, że nieobecność była związana z chorobą, jednak nie będzie potrzeby uszczegółowiania, że uczeń miał biegunkę lub kaszel. Analogiczne w innych przypadkach – zasadne będzie wskazanie, że powodem nieobecności były ważne sprawy rodzinne, ale nie trzeba będzie informować, że rodzina uczestniczyła w pogrzebie babci. Czy takie podejście istotnie zmieni obecną sytuację? Raczej nie, bo choć trzeba będzie podać nieco więcej informacji, to jednak nadal będą one miały dość ogólny charakter, a szkoła nie będzie miała prawa weryfikować ich prawdziwości (np. żądać przestawienia zaświadczenia lekarskiego). Z dużym prawdopodobieństwem na tle takiego nieostrego brzmienia regulacji powstanie w przyszłości wiele sporów interpretacyjnych.
Termin i forma usprawiedliwiania nieobecności ucznia
Przypomnijmy, że obecnie z § 16b ramowego statutu publicznej szkoły podstawowej stanowiącego załącznik do rozporządzenie MEN z 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół, wynika, że statut szkoły określa prawa ucznia, z uwzględnieniem w szczególności praw zawartych w Konwencji o prawach dziecka, oraz tryb składania skarg w przypadku naruszenia praw ucznia. Statut szkoły określa obowiązki ucznia, z uwzględnieniem obowiązków w zakresie:
1) udziału w zajęciach edukacyjnych, przygotowywania się do nich oraz właściwego zachowania w ich trakcie,
2) usprawiedliwiania, w określonym terminie i formie, nieobecności na zajęciach edukacyjnych,
3) dbania o schludny wygląd oraz noszenia odpowiedniego stroju,
4) warunków korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych na terenie szkoły,
5) właściwego zachowania wobec nauczycieli i innych pracowników szkoły oraz pozostałych uczniów.
projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw