Dziś prawosławni obchodzą Niedzielę Palmową. Wielkanoc przypada u nich w tym roku tydzień później niż u katolików. Jak się oblicza jej datę? Wyjaśniamy.
Dziś prawosławna Niedziela Palmowa
Niedziela Palmowa, w tradycji wschodniosłowiańskiej zwana również wierzbową, to jedno z dwunastu najważniejszych świąt w prawosławnym kalendarzu liturgicznym. Zgodnie z tradycją wschodnią pierwsze nabożeństwa ze święceniem palm odprawiano w cerkwiach już w sobotę wieczorem.
Największe w kraju skupiska prawosławnych znajdują się w województwie podlaskim. W katedrze św. Mikołaja w Białymstoku liturgii Niedzieli Palmowej będzie przewodniczył ordynariusz prawosławnej diecezji białostocko-gdańskiej, abp Jakub.
Palmy przynoszone do cerkwi są znacznie skromniejsze od tych spotykanych u katolików. Zazwyczaj są to świeże, zielone gałązki, najczęściej wierzbowe, przewiązane jedynie kolorowymi wstążkami, czasem z wpiętym naturalnym lub sztucznym kwiatem. Dopuszcza się także używanie kwitnących gałązek, np. forsycji.
Nie ma zwyczaju organizowania konkursów na najpiękniejsze czy największe palmy. Poświęcone gałązki przechowuje się do następnego roku; zgodnie z tradycją mają chronić dom i jego mieszkańców.
W wielu parafiach w dniach poprzedzających Niedzielę Palmową przygotowuje się palmy, np. przez uczniów czy członków bractw cerkiewnych. W niedzielę (a także w sobotę, przed wieczornym nabożeństwem) można je nabyć w świątyniach lub przy nich. Zebrane w ten sposób pieniądze przeznacza się na potrzeby parafii.
Jak wyznacza się datę Wielkanocy?
Data Wielkiej Nocy w obu obrządkach chrześcijańskich – katolickim i prawosławnym – jest wyznaczana nieco inaczej, dlatego tylko od czasu do czasu święto przypada w tym samym terminie, jak miało to miejsce np. przed rokiem. Wcześniej taka sytuacja zdarzyła się w 2017 roku.
Zazwyczaj jednak prawosławni obchodzą Wielkanoc po katolikach, a różnica może wynosić nawet pięć tygodni, jak np. dwa lata temu. W tym roku różnica jest tygodniowa; podobnie było trzy lata temu.
Ta różnica w ustalaniu tej daty wynika z tego, że katolicy świętują Wielkanoc zawsze w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Cerkiew dodaje do tego jeszcze jeden warunek: niedziela wielkanocna musi przypadać po zakończeniu Paschy żydowskiej (to także święto ruchome), bo dla prawosławnych oba święta są silnie ze sobą związane.
Prawosławie jest drugim co do liczby wiernych wyznaniem w Polsce. Hierarchowie Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego szacują liczbę wiernych w kraju na 450–500 tys.
W Narodowym Spisie Powszechnym przeprowadzonym w 2021 r. przynależność do Kościoła prawosławnego w Polsce zadeklarowało niecałe 151,7 tys. osób (pytanie o wyznanie było dobrowolne, można było odmówić odpowiedzi).