Dla 2027 r. nie ma obaw co do wypłaty po staremu zasiłku pielęgnacyjnego, stałego, okresowego, celowego oraz specjalnego celowego. Tak samo świadczenia pielęgnacyjnego. Gminy zlikwidowały w kilka lat 130 MOPS. Do 2030 r. nie będzie 600 MOPS. Zasiłki są jednak niezagrożone - CUS przejmują wszystkie obowiązki MOPS. W przyszłości ma jednak nastąpić nastąpić znaczące zmniejszenie liczby MOPS na rzecz CUS. I są już projekty odpowiednich zmian legislacyjnych w ustawach. Przez okres około 10 lat obie instytucje będą funkcjonowały równolegle. CUS tak jak MOPS wypłaci zasiłek pielęgnacyjny 215,84 zł, świadczenie pielęgnacyjne 3386 zł, zasiłki z pomocy społecznej (zasiłek pielęgnacyjny, stały, okresowy, celowy oraz specjalny celowy). Skoro usługi MOPS i CUS są tak zbliżone, to po co tworzyć nowe instytucje? Tylko dlatego, że są środki unijne na start dla CUS? Nie, nie tylko. CUS są przeznaczone dla oferowania usług niepieniężnych takich jak np.: opiekuńcze usługi sąsiedzkie, pomoc w usterkach domowych, usługi porządkowe (mycie okien), usługi opiekuńczo-kosmetyczne (fryzjer, manicure, pedicure oraz podolog realizowane w domu), poradnictwo specjalistyczne (konsultacje z psychologiem, prawnikiem, pedagogiem, logopedą, mediatorem i dietetykiem). Te przykłady pochodzą z usług, które planuje świadczyć Szczecin. Katalog tych świadczeń jest otwarty - zależy od pomysłowości pracowników pomocy społecznej i ich inwencji w zdobyciu środków na realizację danego programu lokalnego.
- Gminy zlikwidowały 130 MOPS. Do 2030 r. nie będzie 600 MOPS. Zasiłki są niezagrożone
- Gminy likwidują MOPS. Ale w 2027 r. po staremu zasiłek pielęgnacyjny, stały, okresowy, celowy oraz specjalny celowy. Tak samo świadczenie pielęgnacyjne
- Centrum Usług Społecznych w Milanówku wypłaca następujące świadczenia z pomocy społecznej
- Przykład usług niepieniężnych: UCHWAŁA NR XV/392/25 RADY MIASTA SZCZECIN z dnia 9 października 2025 r. w sprawie przyjęcia Programu Usług Społecznych w Gminie Miasto Szczecin na lata 2025-2029
- Zasiłek pielęgnacyjny
- Nowe świadczenie pielęgnacyjne
Gminy zlikwidowały 130 MOPS. Do 2030 r. nie będzie 600 MOPS. Zasiłki są niezagrożone
CUS świadcząc usługi społeczne nie przekażę dofinansowania:
- do czynszu samotnej matce z dzieckiem;
- pieniędzy na wyjazd dziecka z biednej rodziny na wakacje;
- pieniędzy dla bezdomnych (tym zaoferuje nocleg w gminnym ośrodku) czy niepełnosprawnych (tym zaoferuje opiekuna).
Gminy likwidują MOPS. Ale w 2027 r. po staremu zasiłek pielęgnacyjny, stały, okresowy, celowy oraz specjalny celowy. Tak samo świadczenie pielęgnacyjne
CUS wypłaci zasiłki i świadczenia dla potrzebujących pieniędzy na ww. cele tylko wtedy jak rząd wprowadzi taki produkt (zasiłek/świadczenie) w całej Polsce i da na to pieniądze. A z tym wiadomo jak jest w praktyce.
Jest 2035 r. Osoba uboga nie otrzyma zasiłków znanych z MOPS w 2026 r. Otrzyma pomoc opiekuna z CUS, który pomoże w prowadzeniu domu, a zamiast pieniężnego zasiłku z MOPS otrzyma z CUS bony żywieniowe (w ramach gminnego programu wsparcia ubóstwa).
W Szczecinie z takich usług ma skorzystać 3500 mieszkańców tego miasta w okresie do 2029 r. Program wymaga też zaangażowania około 300 opiekunów faktycznych (dla osób potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu) oraz 200 przedstawicieli podmiotów i instytucji świadczących usługi społeczne w społeczności lokalnej.
Co powodują takie programy jak ten ze Szczecina? W perspektywie 10 lat ma (w mojej ocenie) CUS mają zwiększyć znaczenia usług niepieniężnych w pomocy społecznej przy jednoczesnym zmniejszeniu wartości wypłacanych zasiłków i świadczeń pieniężnych. To będzie proces zastępowania świadczeń pieniężnych tymi niepieniężnymi.
Dziś MOPS przyznaje zasiłek celowy w kwocie 200 zł na naprawę kuchenki gazowej osobie w kryzysie dochodowości. W przyszłości CUS nie przyznaje takiego zasiłku, gdyż oferuje usługę niepieniężną naprawy kuchenki.
W 2026 r. CUS świadczą typowe usługi dla MOPS, a świadczenia usług niepieniężnych dopiero się uczą. Przykład poniżej:
Centrum Usług Społecznych w Milanówku wypłaca następujące świadczenia z pomocy społecznej
Świadczenia pieniężne:
- zasiłek stały,
- zasiłek okresowy,
- zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy,
- zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie,
- wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd.
I Świadczenia niepieniężne:
- praca socjalna
- pomoc rzeczowa, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie,
- usługi opiekuńcze,
- specjalistyczne usługi opiekuńcze,
- składki na ubezpieczenie społeczne,
- składki na ubezpieczenie zdrowotne,
- sprawienie pogrzebu,
- poradnictwo specjalistyczne,
- interwencja kryzysowa,
- wspieranie społeczności lokalnej
- schronienie,
- posiłek,
- niezbędne ubranie,
- usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania, w ośrodkach wsparcia oraz w rodzinnych domach pomocy,
- specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania oraz w ośrodkach wsparcia,
- mieszkanie chronione,
- pobyt i usługi w domu pomocy społecznej
- opieka i wychowanie w rodzinie zastępczej i w placówce opiekuńczo-wychowawczej
Te usługi pokrywają się z ofertą MOPS. Pytam więc po raz drugi - "Jaki więc jest sens tworzenia CUS?"
Rząd uzasadnia to tak:
"Przekształcenie ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych to rozwiązanie skierowane przede wszystkim do aktywnych miejskich samorządów, które obecnie wykorzystują ośrodki pomocy społecznej do działań szerszych, niż przewiduje to wprost ustawa o pomocy społecznej. Jednostki organizacyjne pomocy społecznej w tych samorządach są już częściowo przygotowane do zapewniania powszechnego dostępu do usług społecznych i otwierają swą ofertę wsparcia dla szerszej zbiorowości niż dotychczasowi klienci pomocy społecznej. Celem CUS jest koordynacja usług społecznych z różnych systemów: pomocy społecznej, polityki rodzinnej, promocji i ochrony zdrowia, kultury, edukacji publicznej, polityki prorodzinnej, wspierania osób z niepełnosprawnościami."
W powyższym cytacie z odpowiedzi na interpelację poselską zwrot "usługi społeczne" oznacza usługi niepieniężne. Link do źródła
W skrócie - CUS będą świadczyły szereg usług o charakterze głównie niepieniężnym. I podstawowe pytanie jest takie:
"Czy wzrost usług niepieniężnych spowoduje zmniejszenie kwoty wypłacanych zasiłków?"
Dziś nie ma takiej korelacji - usługi niepieniężne są dodatkowe w stosunku do wypłat pieniędzy przez MOPS/CUS. Ale co będzie za 5-10 lat?
Przykład usług niepieniężnych: UCHWAŁA NR XV/392/25 RADY MIASTA SZCZECIN z dnia 9 października 2025 r. w sprawie przyjęcia Programu Usług Społecznych w Gminie Miasto Szczecin na lata 2025-2029
Dokument stanowi uchwałę Rady Miasta Szczecin z października 2025 roku, która oficjalnie wprowadza Program Usług Społecznych na lata 2025–2029. Głównym założeniem inicjatywy jest powołanie Centrum Usług Społecznych, które ma ułatwić mieszkańcom dostęp do różnorodnych form wsparcia. Oferta programowa koncentruje się na potrzebach seniorów, osób z niepełnosprawnościami oraz rodzin z dziećmi, borykających się z izolacją lub trudnościami opiekuńczymi. Katalog przewiduje szeroki wachlarz świadczeń, od specjalistycznego poradnictwa i terapii, po praktyczną pomoc w codziennych obowiązkach domowych. Projekt jest w przeważającej mierze finansowany z Funduszy Europejskich, a jego realizacja ma objąć łącznie cztery tysiące osób. Systematyczna ocena jakości i dostępności usług ma zapewnić ich skuteczne dopasowanie do realnych problemów lokalnej społeczności.
Oto pełne zestawienie usług zawartych w KATALOGU USŁUG SPOŁECZNYCH Gminy Miasto Szczecin na lata 2025-2029:
I. Usługi dla osób potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu i opiekunów faktycznych:
- Opiekuńcze usługi sąsiedzkie – pomoc w podstawowych potrzebach życiowych i prosta opieka higieniczna.
- Pomoc w usterkach domowych – drobne naprawy i prace montażowe w miejscu zamieszkania.
- Usługi porządkowe – sprzątanie pomieszczeń oraz mycie okien.
- Usługi opiekuńczo-kosmetyczne – fryzjer, manicure, pedicure oraz podolog realizowane w domu.
- Poradnictwo informacyjne – wsparcie w dostępie do usług społecznych i świadczeń.
- Poradnictwo specjalistyczne – konsultacje z psychologiem, prawnikiem, pedagogiem, logopedą, mediatorem i dietetykiem.
- Usługi opiekuńcze: krótkookresowe – doraźna opieka w nagłych sytuacjach, np. zachorowania opiekuna.
- Doradca opiekuna faktycznego – szkolenia z zakresu pielęgnacji, rehabilitacji i wsparcia psychologicznego.
- Asystent rodzica z niepełnosprawnością intelektualną – trening w prowadzeniu domu i opiece nad dziećmi.
II. Usługi dla rodzin z dziećmi, w tym doświadczających trudności opiekuńczo-wychowawczych:
10. Poradnictwo specjalistyczne – konsultacje ze specjalistami dla rodziców i dzieci.
11. Poradnictwo specjalistyczne – terapia (psychologiczna, pedagogiczna, logopedyczna, rodzinna).
12. Warsztaty psychologiczne – trening zastępowania agresji dla dzieci i młodzieży.
13. Warsztaty psychologiczne – trening umiejętności społecznych.
14. Aktywny rodzic – zajęcia sportowe i integracyjne dla rodzin z małymi dziećmi.
15. Warsztaty podnoszenia umiejętności skutecznego i efektywnego uczenia się.
16. Warsztaty dla dzieci i rodziców: cyberprzestrzeń – zasady bezpieczeństwa w sieci.
17. Warsztaty z pierwszej pomocy dla dziecka i rodzica.
18. Warsztaty dla dzieci i rodziców: Porozumienie bez przemocy.
19. Strefa uważnego rodzica dla dziecka do lat 3
20. Warsztaty kulinarne dla dzieci i młodzieży.
21. Grupy wsparcia cyberprzestrzeń dla dziecka i rodzica.
22. Ośrodek oparcia społecznego dla osób z niepełnosprawnością intelektualną. 23. Ośrodek diagnostyczno-terapeutyczny dla rodzin zastępczych oraz rodzin objętych wsparciem.
III. Usługi dla seniorów (osoby powyżej 60 roku życia):
24. Poradnictwo specjalistyczne – indywidualne spotkania diagnostyczne i profilaktyczne.
25. Wycieczki edukacyjno-krajoznawczo-turystyczne z opieką przewodnika.
26. Warsztaty kulinarne – edukacja żywieniowa i integracja.
27. Warsztaty trening umysłu – ćwiczenia stymulujące funkcje poznawcze.
28. Zajęcia artystyczne – rozwijanie kreatywności i ekspresji twórczej.
29. Zajęcia aktywności fizycznej dla seniorów – gimnastyka. 30. Zajęcia aktywności fizycznej dla seniorów – zajęcia z samoobrony.
Porównajmy usługi niepieniężne z typowymi dla MOPS zasiłkiem pielęgnacyjnym i świadczeniem pielęgnacyjnym:
Zasiłek pielęgnacyjny
Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi 215,84 zł miesięcznie.
Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- niepełnosprawnemu dziecku;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia;
- osobie, która ukończyła 75 lat.
Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje:
- osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego;
- osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej nieodpłatnie całodobowe utrzymanie;
- jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tej osoby, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Nowe świadczenie pielęgnacyjne
Od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym.
Świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach w 2026 r.
Świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach mogą otrzymać osoby, które sprawują opiekę nad osobami z niepełnosprawnościami w wieku do ukończenia 18. roku życia.
Nie ulegają natomiast zmianie rodzaje orzeczeń o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, które są wymagane przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne.
W związku z tym, od 1 stycznia 2024 r., tak jak dotychczas, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne wymagane jest, aby osoba wymagająca opieki legitymowała się ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (takie orzeczenie zawiera informację w punktach 7 i 8 o treści: „wymaga”) albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zmienione przepisy rozszerzają również krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego – od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje następującym opiekunom:
- matce albo ojcu,
- innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,
- opiekunowi faktycznemu dziecka,
- rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.
Projekt ustawy: Gminom opłaca się zlikwidować MOPS - zostaną przekształcone w CUS
Wzrost znaczenia usług niepieniężnych w pomocy społecznej wynika z projektu ustawy o zmianie ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. Dziś system wsparcia dla osób potrzebujących działa w ten sposób, że świadczenia niepieniężne takie jak usługi opiekuńcze są uzupełnieniem świadczeń pieniężnych.
Poniżej projekt nowelizacji ustawy o CUS:
Zmiany, które wprowadzi ta nowelizacja są adresowane dla gmin - nowe przepisy usuwają szereg przeszkód prawnych, które blokowały przekształcanie MOPS w CUS. Np. MOPS zarządzał opieką w postaci zapewnienia mieszkań dla potrzebujących. W poprzedniej wersji ustawy nie mógł tego robić CUS więc gminy nie miały jak przekształcić MOPS w CUS. Teraz będą mogły, a gminy otrzymają zachętę do tworzenia CUS kosztem likwidacji MOPS.