Zauważyłem dużo wpisów w mediach społecznościowych Europy Zachodniej ostrzegających, że od 12 sierpnia 2026 r. UE wprowadza zakaz używania przez sklepy zgrzewek, którymi są powszechnie pakowanie w zestawy 6 butelek np. wody mineralne albo mleko. Wydaje się to niemożliwe - każdy z nas niósł do samochodu zgrzewkę wody mineralnej. Jest to wygoda w porównaniu do 6 butelek luzem przetaczających się przez bagażnik albo toczących się po przedpokoju. To jednak prawdziwa informacja, nie jakaś teoria spiskowa. Nieprawdą jest data - nie od 12 sierpnia 2026 r. a od 1 stycznia 2030 r.
- Podstawy prawne dla zakazu stosowania zgrzewek - kluczem jest załącznik nr V i art. 25
- Jak czytać przepisy o zgrzewkach w nowym rozporządzeniu unijnym?
- Jest opcja uniknięcia zakazu stosowania zgrzewek
- Ważny jest art. 25 - to on przesuwa o 4,5 roku zakaz stosowania zgrzewek
- Jak ma działać rynek wód mineralnych i napojów w butelkach 1,5 l w 2030 r.?
- Czy będą protesty przeciwko konieczności brania przy większych zakupach kilkunastu butelek wody mineralnej? Nie, zwłaszcza że możliwe są opakowania wielokrotnego użytku do transportu butelek
- Co zrobią producenci, transportowcy i sklepy? I ile będą za to musieli zapłacić konsumenci?
- Opis zmian (źródło dokumenty unijne):
- Pełna lista zakazów obowiązujących od 1 stycznia 2030 r. - załącznik V
- Folie do grupowania produktów, folia termokurczliwa
- Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych
- Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na dodatki do potraw, dżemy, sosy, zabielacz do kawy, cukier oraz przyprawy w sektorze HoReCa
- Opakowania jednorazowego użytku stosowane w sektorze zakwaterowania na potrzeby indywidualnych rezerwacji
- Bardzo lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego
Na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE. Obowiązuje od 12 sierpnia 2026 r. Zakaz zgrzewek wejdzie jednak 4,5 roku później na mocy przepisów dostosowawczych. Co ma być zamiast zgrzewek? Po prostu będziemy kupowali wodę mineralną 1,5 litra pojedynczo wkładając do koszyka w sklepie jako "butelka po butelce". Tak samo z każdym innym rodzajem napojów (np. mleko). Do tego się przyzwyczaimy (jeżeli UE nie wycofa nowego prawa). Gorzej z drogą wody mineralnej, mleka i innych napojów od rozlewni poprzez ciężarówki, magazyny i centra logistyczne. Tam podstawą jest zgrzewka. Rezygnacja z niej to koszty inwestycji w nowe linie produkcyjne i sposoby pakowania i transportowania butelek.
Wyjaśnijmy dlaczego w Internecie są wpisy o tym, że zakaz zgrzewek wchodzi w życie 12 sierpnia 2026 r. Bo jest ta data obowiązywania dla zmian wprowadzonych poprzez Rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (podstawy prawne omawiam na końcu artykułu). Właśnie to rozporządzenie wprowadza zakaz zgrzewek, ale od 2030 roku na mocy przepisów dostosowawczych.
Podstawy prawne dla zakazu stosowania zgrzewek - kluczem jest załącznik nr V i art. 25
Ograniczenie w używaniu zgrzewek wynika z tego aktu prawnego:
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zmiany rozporządzenia (UE) 2019/1020 i dyrektywy (UE) 2019/904 oraz uchylenia dyrektywy 94/62/WE link
Link: Rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych
Esencja nowych rozwiązań jest taka:
Mamy załącznik V do rozporządzenia. O tu jego skan:
zgrzewki
zgrzewki
Parlament Europejski
Jak czytać przepisy o zgrzewkach w nowym rozporządzeniu unijnym?
W Załączniku V jest taki zapis zaprezentowany w powyższej tabeli:
Ograniczenie w stosowaniu podlegają: "Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wykorzystywane w punkcie sprzedaży do grupowania produktów sprzedawanych w butelkach, puszkach, metalowych pudełkach, słoiczkach, kubkach i paczkach, zaprojektowane jako opakowania udogadniające pozwalające konsumentom dokonać zakupu więcej niż jednej sztuki produktu lub zachęcające ich do tego."
Zwrot "Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wykorzystywane w punkcie sprzedaży do grupowania produktów" to właśnie zgrzewki.
Mamy jednocześnie w przepisie wyjątek - Ograniczenie nie obejmują opakowań zbiorczych niezbędnych do usprawnienia procesu postępowania z produktami."
Jest opcja uniknięcia zakazu stosowania zgrzewek
Uratować zgrzewki (w sensie, że klienci np. "Biedronki" będą mogli w zgrzewce kupić 6 butelek wody mineralnej i zanieść zgrzewkę do bagażnika samochodu) jest wykazanie przez "Biedronkę", że zgrzewki jako opakowanie są "niezbędne do usprawnienia procesu postępowania z butelkami 1,5 l". To ewentualny wyjątek. Nikt nie wie, co ten wyjątek oznacza. Jeżeli nie będzie miał zastosowania to zgrzewki z np. wodą mineralną, będą zakazane na terenie całej UE od 1 stycznia 2030 r.
Ważny jest art. 25 - to on przesuwa o 4,5 roku zakaz stosowania zgrzewek
Z artykułu 25 rozporządzenia ("Ograniczenia w zakresie stosowania określonych formatów opakowań".). Czytamy w nim:
"Od dnia 1 stycznia 2030 r. podmioty gospodarcze nie mogą wprowadzać do obrotu opakowań w formatach i do zastosowań wymienionych w załączniku V."
Jak ma działać rynek wód mineralnych i napojów w butelkach 1,5 l w 2030 r.?
Ma to więc działać tak - w sklepie nie będzie już zgrzewek tylko stojące luzem setki wód mineralnych. I klient będzie brał 6 sztuk (12, 18, 24 itd.) i każdą zapakuje do koszyka. Jeżeli nie chce się użerać z butelkami, to będzie musiał zdobyć jakieś opakowanie zbiorcze (najlepiej wielokrotnego użytku). Generalnie urzędnicy UE chcą prawdopodobnie, aby butelki 1,5 l z napojami były przez nas noszone między sklepem a domem w takich nosidełkach.
nosidełko
nosidełko
Materiały prasowe
nosidełko nr 2
nosidełko nr 2
Materiały prasowe
Czy będą protesty przeciwko konieczności brania przy większych zakupach kilkunastu butelek wody mineralnej? Nie, zwłaszcza że możliwe są opakowania wielokrotnego użytku do transportu butelek
Mylisz się Czytelniku sądząc, że zachodnioeuropejski Internauta w sposób powszechny protestuje przeciwko konieczności żonglowania w sklepie i po wyjściu ze sklepu (od 2030 roku) 6-oma butelkami 1,5 l wody mineralnej, które rozbijają się niesfornie w bagażniku samochodu i które trzeba jakoś przenieść do windy albo garażu. Nie, nie protestuje. Widziałem wiele wpisów zachęcających do kupna specjalnych nosidełek na 6 (a nawet 12 butelek). Tu przykład takiego wpisu:
Il existe le carton, un excellent emballage recyclable comme c'est déjà le cas pour les canettes de sodas, il y a les harasses 6 ou 12 bouteilles, et vous pouvez aussi amener votre sac ; de toute façon, les bouteilles ne vont pas être transportées à l'unité dans les camions !
— マック 🇨🇭 (@TheAngler68) July 2, 2026
Co prawda podpięty jest pod post negatywny dla KE, ale pokazuje sposób myślenia popierający to rozwiązanie. Zamiast zgrzewki z 6 butelkami wody mineralnej, będziemy używać (najprawdopodobniej) nosidełek i innych opakowań wielokrotnego użytku.
Kierunek w jakim idziemy wyznaczają te założenia UE z dokumentów unijnych:
Do 2030 r. 40 % opakowań transportowych musi nadawać się do ponownego użycia, a do 2040 r. ten ambitny cel wzrasta do 70 %.
Do 2030 r. 10 % opakowań zbiorczych musi nadawać się do ponownego użycia, a do 2040 r. ten ambitny cel wzrasta do 25 %.
Do 2030 r. dystrybutorzy napojów muszą zapewnić, aby 10 % produktów znajdowało się w opakowaniach wielokrotnego użytku, a do 2040 r. ten cel wzrasta do 40 %.
Zwolnienia mają zastosowanie do mikroprzedsiębiorstw, małych dystrybutorów napojów i określonych sektorów. Pod pewnymi warunkami państwa członkowskie mają możliwość wykluczenia dodatkowych sektorów, umożliwienia dystrybutorom tworzenia grup i zwolnienia podmiotów działających na małych wyspach lub na obszarach o niskiej gęstości zaludnienia.
Co zrobią producenci, transportowcy i sklepy? I ile będą za to musieli zapłacić konsumenci?
Zagadką "logistyczną" i "produkcyjną" dla mnie pozostaje:
1) Jak butelki z wodą mineralną, mlekiem, innymi napojami "wyjęte" ze zgrzewek będą podróżowały ciężarówkami do centrów handlowych albo poszczególnych Biedronek, Lidlów i Kauflandów - bo przecież w dużym samochodzie tysiące butelek nie będą przewożone luzem?
2) Czy butelki w ciężarówkach będą podróżowały w opakowaniach transportowych wielokrotnego użytku i w tych opakowaniach butelki będą wystawiane w alejkach marketów? Nie wyobrażam sobie wypakowywania na poziomie rozładunku ciężarówki z opakowań transportowych tysięcy butelek i ustawiania ich luzem w sklepach.
3) Co z rozlewniami wody mineralnej, mleka i innych napojów? Czym zastąpią zgrzewki? Na liniach produkcyjnych będą butelki umieszczane w zbiorczych opakowaniach transportowych, a potem z linii produkcyjnych opakowania te będą przenoszone do ciężarówek? W tym wariancie jaki będzie koszt dowozu do rozlewni pustych opakowań transportowych na kolejne napełnienie butelkami? A może jak pisze specjalista butelki będą po prostu sklejane ze sobą?
W tej sprawie otrzymałem bowiem list wspominający o opcji "sklejanie" butelek, ale przede wszystkim pokazujący, że przedsiębiorcy będą mieli sporo kosztownych problemów do rozwiązania przed nadejściem 2030 roku:
"Są technologie pozwalające na zastąpienie zgrzewek, np klejenie butelek. Jeśli zakaz wejdzie w życie bez wyjątków, cała branża rozlewnicza (wody, napoje, mleko), czeka spora ilość inwestycji w nowe rozwiązania. Poza CocaColą w Polsce nie ma instalacji które produkują bez zgrzewek. To będzie kosztowna regulacja dla wszystkich firm z branży."
Opis zmian (źródło dokumenty unijne):
Od 2030 r. niektóre formaty opakowań wymienione w załączniku V są zakazane. Państwa członkowskie mogą utrzymać ograniczenia dotyczące materiałów niewymienionych w wykazie sprzed 2025 r. Mikroprzedsiębiorstwa mogą być zwolnione z zakazu stosowania opakowań jednorazowego użytku do żywności i napojów spożywanych w lokalach, jeżeli alternatywy nie są możliwe.
Nowe przepisy wprowadzają ograniczenia dotyczące opakowań jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych w odniesieniu do:
- folii lub owijek jednorazowego użytku używanych do grupowania towarów w punkcie sprzedaży w celu zachęcenia konsumentów do zakupu więcej niż jednego produktu;
- owoców i warzyw w opakowaniach jednostkowych o masie poniżej 1,5 kg;
- żywności i napojów napełnianych i spożywanych w hotelach, barach i restauracjach;
- pojedynczych porcji przypraw, sosów, śmietanki do kawy i cukru;
- małych produktów kosmetycznych i toaletowych jednorazowego użytku używanych w hotelach;
- najlżejszych plastikowych toreb.
Pełna lista zakazów obowiązujących od 1 stycznia 2030 r. - załącznik V
Opakowania zbiorcze jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych
Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wykorzystywane w punkcie sprzedaży do grupowania produktów sprzedawanych w butelkach, puszkach, metalowych pudełkach, słoiczkach, kubkach i paczkach, zaprojektowane jako opakowania udogadniające pozwalające konsumentom dokonać zakupu więcej niż jednej sztuki produktu lub zachęcające ich do tego. Nie obejmują one opakowań zbiorczych niezbędnych do usprawnienia procesu postępowania z produktami.
Folie do grupowania produktów, folia termokurczliwa
Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na nieprzetworzone świeże owoce i warzywa
Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych służące do przechowywania paczkowanych świeżych owoców i warzyw o wadze poniżej 1,5 kg. Państwa członkowskie mogą wprowadzać zwolnienia od tego ograniczenia, jeśli wykazano konieczność uniknięcia utraty wody lub jędrności, zagrożeń mikrobiologicznych lub wstrząsów fizycznych, utleniania lub jeśli nie ma innej możliwości, aby uniknąć mieszania się ekologicznych i nieekologicznych owoców i warzyw, zgodnie z dotyczącymi certyfikacji i znakowania wymogami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848, bez ponoszenia nieproporcjonalnych kosztów ekonomicznych i administracyjnych.
Siatki, torebki, tacki, pojemniki
Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych
Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych przeznaczone do napełniania żywnością i napojami spożywanymi na miejscu w obiektach w sektorze HoReCa obejmujących całą powierzchnię przeznaczoną do spożywania posiłków w miejscach prowadzenia działalności i poza tymi miejscami, na której rozmieszczono stoliki i stołki oraz wyznaczono miejsca do spożywania posiłków na stojąco, a także powierzchnię przeznaczoną do spożywania posiłków udostępnianą użytkownikom końcowym wspólnie przez szereg podmiotów gospodarczych lub osób trzecich na potrzeby spożywania żywności i napojów. Zwolnione z tego ograniczenia są przedsiębiorstwa sektora HoReCa, które nie mają dostępu do wody pitnej.
Tacki, jednorazowe talerze i kubki, torby, pudełka SDASD
Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na dodatki do potraw, dżemy, sosy, zabielacz do kawy, cukier oraz przyprawy w sektorze HoReCa
Opakowania jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych stosowane w sektorze HoReCa, zawierające pojedyncze porcje żywności, wykorzystywane do przechowywania dodatków do potraw, dżemów, sosów, zabielacza do kawy, cukru i przypraw, z wyjątkiem następujących przypadków:
a) takie opakowania są dołączane do gotowej do spożycia żywności na wynos przeznaczonej do natychmiastowego spożycia bez konieczności dalszego przygotowywania;
b) takie opakowania są wymagane w celu zapewnienia bezpieczeństwa i higieny w placówkach, w których istnieje medyczny wymóg w zakresie zindywidualizowanej opieki, takich jak szpitale, kliniki, placówki opiekuńczo-pielęgnacyjne.
Saszetki, kubeczki, tacki, pudełka
Opakowania jednorazowego użytku stosowane w sektorze zakwaterowania na potrzeby indywidualnych rezerwacji
Opakowania jednorazowego użytku dla kosmetyków, produktów higieny osobistej i artykułów toaletowych stosowane w sektorze zakwaterowania, opisanym w statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej NACE Rev. 2, wyłącznie na potrzeby indywidualnych rezerwacji i przeznaczone do wyrzucenia przed przyjazdem następnych gości.
Butelki na szampon, butelki na płyn do mycia rąk i balsam do ciała, saszetki, w których umieszcza się kostki mydła
Bardzo lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego
Bardzo lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego, z wyjątkiem bardzo lekkich toreb na zakupy z tworzywa sztucznego, które są wymagane ze względów higienicznych lub oferowane jako opakowanie handlowe żywności luzem, gdy pomaga to w zapobieganiu marnowaniu żywności.
Bardzo cienkie torby oferowane do artykułów spożywczych luzem