ZUS ma za mało lekarzy orzeczników. Sposobem odciążenia lekarzy jest wprowadzenie do pracy przy komisjach orzeczniczych asystentów medycznych. Co mają robić? Przejąć od lekarzy wszystkie czynności techniczne przy wydawaniu orzeczenia dla np. osoby niepełnosprawnej. Ponieważ mogą asystować przy osobistych czynnościach medycznych osoba badana może się nie zgodzić na asystenta.
- ZUS liczy na to, że lekarze mając takie wsparcie wydadzą więcej orzeczeń
- Musisz się zgodzić na asystenta
- Kto może być asystentem lekarza w ZUS?
- Poufność danych i zakres upoważnienia
- Asystent nie zastąpi lekarza orzecznika
- Cel zmian – odciążenie lekarzy i usprawnienie orzecznictwa
- Podstawy prawne:
Czynności te obejmują np.:
- przygotowania dokumentacji, w imieniu i na podstawie danych wskazanych przez lekarza orzecznika,
- wprowadzania danych, informacji do systemów teleinformatycznych.
ZUS liczy na to, że lekarze mając takie wsparcie wydadzą więcej orzeczeń
Pytanie, czy w budżecie na 2027 r. będą pieniądze na zatrudnienie asystentów. Osobiście wątpię. Sądzę, że jeżeli będą pieniądze, to oferowane stawki będą nieatrakcyjne w stosunku do realiów rynkowych.
Musisz się zgodzić na asystenta
Prawo zakłada ochronę praw osoby poddawanej badaniu. W przypadku udziału asystenta medycznego podczas badania lekarskiego konieczne będzie uzyskanie zgody osoby badanej na jego obecność.
Kto może być asystentem lekarza w ZUS?
W uzasadnieniu projektu nowych przepisów czytamy w tej sprawie:
"(...) wsparcie będzie mogło być wykonywane przez:
1) osoby wykonujące zawód medyczny – w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2025 r. poz. 450, z późn. zm.), tj. osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów do udzielania świadczeń zdrowotnych oraz osoby legitymujące się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny, lub
2) osoby wykonujące czynności pomocnicze przy wydawaniu orzeczenia (tj. nieposiadające wykształcenia medycznego)".
Tego rozróżnienia na "osoby wykonujące zawód medyczne" i "osoby bez wykształcenia medycznego" nie znalazłem w ustawie. Przepis mówi po prostu:
Zadania związane z wydawaniem orzeczeń oraz kontrolą orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 5, mogą być realizowane przy wsparciu osób upoważnionych, wykonujących czynności pomocnicze w postępowaniu związanym z wydaniem orzeczenia.
Pomoc społeczna. Komentarz do ustawy
Poufność danych i zakres upoważnienia
Ze względu na dostęp do danych wrażliwych, w szczególności danych dotyczących stanu zdrowia, osoby wykonujące czynności pomocnicze będą zobowiązane do zachowania poufności wszystkich informacji i danych uzyskanych w związku z realizacją powierzonych zadań.
Skorzystanie ze wsparcia asystenta medycznego będzie uzależnione od decyzji lekarza orzecznika.
Od 1 stycznia 2027 r., lekarz będzie mógł samodzielnie określić zakres pomocy świadczonej przez asystenta, np. ograniczając ją wyłącznie do obsługi systemów informatycznych lub przygotowania dokumentacji.
Asystent nie zastąpi lekarza orzecznika
Projektowane przepisy wyraźnie rozgraniczają kompetencje lekarza i asystenta medycznego. Rolą asystenta nie będzie wykonywanie czynności wymagających wiedzy fachowej i kwalifikacji lekarskich, w szczególności analiza dokumentacji medycznej, ocena stanu zdrowia osoby badanej czy dokonywanie ustaleń orzeczniczych.
Chociaż sporządzenie opinii lekarskiej lub orzeczenia wiąże się również z czynnościami administracyjnymi, odpowiedzialność za treść dokumentacji pozostanie po stronie lekarza orzecznika. Asystent będzie mógł jedynie wspierać lekarza w technicznym opracowaniu dokumentów oraz wykonywać inne czynności pomocnicze, do których zostanie upoważniony.
Cel zmian – odciążenie lekarzy i usprawnienie orzecznictwa
Wprowadzenie asystentów medycznych do procesu orzeczniczego ma na celu ograniczenie zakresu czynności technicznych i administracyjnych wykonywanych przez lekarzy orzeczników. Dzięki temu będą oni mogli poświęcić więcej czasu na kwestie merytoryczne związane z oceną orzeczniczą.
Rozwiązanie, które obowiązuje od 1 stycznia 2027 r., wpisuje się w szersze zmiany organizacyjne w orzecznictwie ZUS. Ma ono przyczynić się do efektywniejszego wykorzystania czasu pracy lekarzy, co jest szczególnie istotne wobec malejącej liczby kadry lekarskiej, trudności z pozyskiwaniem nowych lekarzy do pracy w ZUS oraz konieczności zapewnienia sprawnej realizacji ustawowych zadań związanych z wydawaniem orzeczeń i kontrolą zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy.
Podstawy prawne:
Zadania związane z wydawaniem orzeczeń oraz kontrolą orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 5, mogą być realizowane przy wsparciu osób upoważnionych, wykonujących czynności pomocnicze w postępowaniu związanym z wydaniem orzeczenia.
2. Osoby upoważnione, o których mowa w ust. 1:
- mogą być obecne, za zgodą osoby zainteresowanej, przy przeprowadzaniu badania lekarskiego;
- są obowiązane do zachowania poufności wszelkich informacji i danych uzyskanych w związku z realizacją powierzonych zadań.
- Obowiązek zachowania poufności przez osoby upoważnione, o których mowa w ust. 1, obowiązuje również po śmierci osoby, wobec której zostało wydane orzeczenie.
Osoby upoważnione, o których mowa w ust. 1, dopuszcza się do przetwarzania danych osobowych zawartych w dokumentacji związanej z wydaniem orzeczenia, na podstawie pisemnego upoważnienia udzielonego przez Zakład, po odbyciu przez te osoby przeszkolenia w zakresie ochrony danych osobowych organizowanego przez Zakład oraz po złożeniu pisemnego zobowiązania do zachowania w poufności przetwarzanych danych osobowych.
Wymieniony powyżej art. 68 ust. 1 pkt 5 ustawy stanowi:
Do zakresu działania ZUS należy między innymi:
orzekanie przez lekarzy orzeczników oraz osoby wykonujące samodzielny zawód medyczny dla potrzeb ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, innych świadczeń należących do właściwości Zakładu oraz dla celów realizacji zadań zleconych Zakładowi na podstawie innych ustaw, a także kontrola orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy