Pewne zasady postępowania są oparte jedynie na zwyczaju. Warto od czasu do czasu pochylić się nad nimi i skonfrontować je z tym, co wynika z obowiązujących przepisów, by mieć pewność, że swoim działaniem nie łamiemy prawa. Dotyczy to w szczególności pracodawców, którzy często niezgodnie z przepisami odmawiają pracownikom korzystania z przysługujących im uprawnień.
- Kłopoty pracowników i pracodawców z urlopem okolicznościowym
- Ze zwolnienia od pracy nie trzeba korzystać w dniu pogrzebu
Kłopoty pracowników i pracodawców z urlopem okolicznościowym
Urlop okolicznościowy to potoczne określenie dla grupy zwolnień od pracy, których pracodawcy są zobowiązani udzielać swoim pracownikom w związku ze szczególnymi zdarzeniami, które wystąpią w ich życiu osobistym. Mowa tu zarówno o wydarzeniach postrzeganych pozytywnie, jak ślub czy urodzenie dziecka, jak i tych trudniejszych, jak śmierć najbliższych. Zasady udzielania tych zwolnień zostały określone w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy.
Choć są one zwięzłe i wydają się proste, w praktyce stosowanie ich przysparza pracownikom i pracodawcom nieco trudności. Dzieje się tak m.in. dlatego, że mają one dość ogólny charakter. Zabieg ten jest celowy – pozwala to bowiem zachować elastyczność w ich stosowaniu. Jednocześnie jednak stwarza pole do dokonywania ich interpretacji, która po stronie pracodawców zazwyczaj jest nadmiernie restrykcyjna, a po stronie pracowników wręcz przeciwnie. Czego najczęściej dotyczą spory?
Pracodawca jest obowiązany zwolnić od pracy pracownika na czas obejmujący:
1) 2 dni - w razie ślubu pracownika lub urodzenia się jego dziecka albo zgonu i pogrzebu małżonka pracownika lub jego dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy;
2) 1 dzień - w razie ślubu dziecka pracownika albo zgonu i pogrzebu jego siostry, brata, teściowej, teścia, babki, dziadka, a także innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką.
Ze zwolnienia od pracy nie trzeba korzystać w dniu pogrzebu
W praktyce przyjęło się, że w przypadku wolnego związanego ze zgonem dni, o których mowa w przepisach obejmują dzień pogrzebu i ten przypadający bezpośrednio przed nim lub po nim, a w przypadku ślubu, dzień przed nimi dzień po nim. Jednak jak wyraźnie widać, gdy patrzymy na przepis, taka zasada z niego nie wynika. Wolnego należy udzielić w związku ze szczególną okolicznością, która wystąpiła w życiu pracownika i jego najbliższych, jednak przepis nie narzuca terminu jego wykorzystania. Istotne jest jedynie to, aby pomiędzy takim zwolnieniem, a wydarzeniem, którego dotyczy, istniał związek. Pracownik nie musi więc w przypadku śmierci najbliższych korzystać ze zwolnienia w dniu pogrzebu, jeśli ten np. przypada w dniu, który jest dla niego dniem wolnym od pracy. Może natomiast wykorzystać ten dzień wolny tydzień później, gdy zachodzi potrzeba załatwienia niezbędnych formalności wynikających ze śmierci najbliższego. Może zrobić to również miesiąc później, jeśli pomiędzy sprawą, którą musi się zająć, a śmiercią, istnieje zależność. Pracodawcy często niesłusznie odmawiają pracownikom w takich sytuacjach prawa do skorzystania z przysługującego im zwolnienia. Tymczasem pracownik ma do niego prawo, jeśli miesiąc po śmierci jego współmałżonka musi stawić się u notariusza na odczytaniu testamentu lub załatwić inną sprawę, która bezpośrednio wynika ze śmierci najbliższego.
Czym jest urlop okolicznościowy?
Urlop okolicznościowy to potoczne określenie zwolnień od pracy, których pracodawcy są zobowiązani udzielać pracownikom w związku ze szczególnymi zdarzeniami w życiu osobistym.
Czy urlop okolicznościowy z powodu śmierci najbliższych trzeba wykorzystać w dniu pogrzebu?
Przepis nie narzuca terminu wykorzystania zwolnienia. Istotne jest jedynie to, aby pomiędzy zwolnieniem a wydarzeniem, którego dotyczy, istniał związek.
Czy urlop okolicznościowy można wykorzystać miesiąc po śmierci współmałżonka?
Pracownik ma prawo do zwolnienia, jeśli miesiąc po śmierci współmałżonka musi stawić się u notariusza na odczytaniu testamentu lub załatwić inną sprawę bezpośrednio wynikającą ze śmierci najbliższego.
§ 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1632)