Bezpłatne leki. Czy przysługują z orzeczeniem o niepełnosprawności?

Wioleta Matela-Marszałek
Autorka licznych publikacji o tematyce prawnej
rozwiń więcej
Czy orzeczenie daje specjalne uprawnienia w aptece? / Czy orzeczenie daje specjalne uprawnienia w aptece? / Shutterstock

Samo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie uprawnia do otrzymania w aptece bezpłatnego leku. Prawo to przysługuje bowiem głównie ze względu na wiek. Jakie są aktualne przepisy? Gdzie można szukać dofinansowania do leków i sprzętu?

Czy osoba z niepełnosprawnością ma prawo do bezpłatnych leków?

Aktualnie prawo do bezpłatnych leków przysługuje osobom powyżej 65 lat, dzieciom i młodzież do 18 roku życia, a także kobietom w ciąży - bez względu na to czy osoby te posiadają orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, czy też nie. Ważne jest to, by rozpoznane schorzenie było zgodne z zakresem wskazań objętych refundacją.

Bezpłatne leki znajdują się wykazie „D1” (w przypadku dzieci), „D2” (seniorzy) lub „E” (kobiety w ciąży lub połogu) listy refundacyjnej.

Dla kogo wyroby medyczne na zlecenie?

Warto też pamiętać o możliwości uzyskania wyrobów medycznych na zlecenie. Są to przykładowo takie pomoce jak aparaty słuchowe, protezy kończyn, cewniki, pieluchomajtki itp. Zlecenie powinien wystawić odpowiedni lekarz.

Wyroby medyczne są refundowane w różnej wysokości i na określony czas. W zależności od rodzaju takiego sprzętu wysokość wysokość udziału własnego świadczeniobiorcy w limicie finansowania ze środków NFZ wynosi 0%, 10%, 20% albo 30%.

Prawo do bezpłatnego nabycia wyrobów medycznych przysługuje:

• inwalidom wojennym i wojskowym;

• niewidomym ofiarom działań wojennych;

• osobom represjonowanym;

• uprawnionym żołnierzom lub pracownikom, w zakresie leczenia urazów lub chorób nabytych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa.

Prawo do wyrobów medycznych do wysokości limitu finansowania, bez uwzględnienia okresów użytkowania przysługuje osobom posiadającym orzeczenie:

znacznym stopniu niepełnosprawności;

niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ważne

Ponadto, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub w przypadku dziecka orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami w punkcie 7 i 8 uprawnia do korzystania poza kolejnością z usług farmaceutycznych w aptekach.

Gdzie można szukać dofinansowania do leków?

Jeśli osoba z niepełnosprawnością ma niskie dochody, może ubiegać się o wsparcie z pomocy społecznej. Gminy przyznają kilka ważnych świadczeń takich jak przykładowo zasiłek stały czy zasiłek okresowy. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej można też otrzymać z ośrodka pomocy społecznej (MOPS/GOPS) zasiłek celowy. W szczególności zasiłki te przyznaje się na leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyroby medyczne czy na leczenie. Do otrzymania pomocy niezbędne jest spełnianie kryterium dochodu (823 zł na osobę w rodzinie, 1010 zł w przypadku osoby samotnej).

Trzeba jednak pamiętać, że każda sprawa rozpatrywania jest indywidualnie, a wysokość wsparcia zależy nie tylko od potrzeb beneficjenta, ale też od możliwości finansowych gminy.

Ważną rolę we wsparciu osób z niepełnosprawnościami pełni również Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Jednym z dostępnych instrumentów jest dofinansowanie do zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze. Poza dokumentem potwierdzającym niepełnosprawność, trzeba też posiadać odpowiedni dochód. Dla osoby z samotnej jest to 65% przeciętnego wynagrodzenia, a dla osoby we wspólnym gospodarstwie domowym 50% przeciętnego wynagrodzenia. Obecnie (od marca do końca maja) są to zatem kwoty odpowiednio 5 978,56 zł i 4 598,89 zł. W przypadku przekroczenia kryterium dochodowego dofinansowanie nie będzie przysługiwało.

Inaczej jest w przypadku dofinansowania z PFRON do turnusu rehabilitacyjnego. Gdy próg dochodowy zostanie nieznacznie przekroczony, to zmniejszy się odpowiednio kwota dofinansowania.

Wydatki na leki a ulga rehabilitacyjna

Co do zasady z ulgi rehabilitacyjnej mogą korzystać osoby posiadające orzeczenie o lekkim, umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Gdy osoba z niepełnosprawnością poniosła wydatki na leki, to może odliczyć kwotę, będącą różnicą pomiędzy faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu, a kwotą 100 zł. Ważne, by wydatki te nie były zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie czy sfinansowane ze środków NFZ.

Prawo do ulgi przysługuje niezależnie od tego czy dany lek jest związany ze schorzeniem, w związku z którym orzeczono niepełnosprawność. Konieczność stosowania danego leku musi jednak wynikać z dokumentu wystawionego przez lekarza. Co ważne, z odliczenia może skorzystać osoba, która posiada dokumenty, na podstawie których można stwierdzić poniesienie wydatków np. rachunek, faktura.

Polecamy: Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory

Prawo
Ojciec nie odrzucił spadku w imieniu syna. Niepełnosprawność nie usprawiedliwia uchybienia terminowi?
07 maja 2026

Ojciec jest osobą z niepełnosprawnością. Nie udało mu się jednak przywrócić terminu na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka. Teraz sprawą zajmie się Sąd Najwyższy. Skargę w imieniu ojca złożył Rzecznik Praw Obywatelskich.

7 maja wystartowała rejestracja w wykazie podmiotów kluczowych i podmiotów ważnych - jest instrukcja wpisu
07 maja 2026

Właśnie od teraz można już dokonywać wpisu do Wykazu podmiotów kluczowych i podmiotów ważnych (w skrócie: Wykaz KSC). Trzeba jednak samemu zidentyfikować, czy podlega się pod regulacje krajowego systemu cyberbezpieczeństwa. Rząd opublikował instrukcję, jak dokonać wpisu.

Referendum: pytanie do Polaków w sprawie unijnej polityki klimatycznej. Prezydent Karol Nawrocki zgłasza wniosek o referendum
07 maja 2026

Referendum: jak brzmi pytanie do Polaków w sprawie unijnej polityki klimatycznej? Prezydent Karol Nawrocki zgłasza wniosek o referendum. W przeprowadzeniu ogólnopolskiego referendum zdecyduje Senat RP. Kiedy miałoby się odbyć głosowanie w referendum?

Od 3 czerwca 2026 r. kierowcy nie pozbędą się już punktów karnych – rząd zmienia przepisy „szybkim” rozporządzeniem
07 maja 2026

Od 3 czerwca 2026 r. zredukowanie liczby punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnione przez osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem – jeżeli wejdzie w życie projekt nowego rozporządzenia rządowego (autorstwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji) – nie będzie już możliwe na dotychczasowych zasadach. Dzięki szkoleniu (tzw. kursowi reedukacyjnemu), kierowcy będą mogli „pozbyć się” (i tym samym – zmniejszyć ryzyko utraty prawa jazdy) już tylko punktów karnych za niektóre, ściśle określone naruszenia.

Świadek w sądzie - jak się poruszać, jak się zachować na sali rozpraw, co należy mówić?
06 maja 2026

Zanim świadek zostanie wezwany do składania zeznań, musi dotrzeć pod salę rozpraw. Czego można się spodziewać w budynku sądu i w jaki sposób można się zorientować, ile czasu będzie trzeba w nim spędzić?

Niepełnosprawność 05-R w 2026 roku. Do czego uprawnia orzeczenie? [Przykłady]
06 maja 2026

Symbol przyczyny niepełnosprawności 05-R jest jednym z ważnych elementów orzeczenia. Co oznacza? Czy daje prawo do szczególnych ulg i świadczeń? Na jaką pomoc mogą w 2026 roku liczyć osoby z niepełnosprawnością ruchu? Odpowiadamy na ważne pytania.

NFZ jednak płaci więcej, niż zapowiadał, ale to nadal za mało. Którzy pacjenci odczują ograniczenia w dostępie do badań?
06 maja 2026

Zmiany w zakresie finansowania przez NFZ świadczeń realizowanych ponad limit kontraktu nie są tak drastyczne, jak pierwotnie zapowiadano. To jednak nie oznacza, że pacjenci ich nie odczują. Choć celem jest wyeliminowanie nieprawidłowości, to jednak jednocześnie pogarsza się dostęp pacjentów do badań diagnostycznych.

Pomoc społeczna pochłonie zasiłki rodzinne. Wielka zmiana systemowa. Mniejsza w zasiłku celowym
06 maja 2026

Zmiany wynikają z projektu nowelizacji ustawy o pomocy społecznej. Pierwsze dwie nowości w przepisach dotyczą zasiłku celowego, a trzecia zasiłków rodzinnych. Nowelizacja przepisów o zasiłkach rodzinnych - jeżeli zapowiedzi przedstawicieli rządu zostaną zrealizowane i wejdzie ona w życie - jest ważniejsza, gdyż oznacza pośrednie podniesienie progów dochodowych więc ją omawiam na początku artykułu. Dziś zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. W przypadku niepełnosprawności dziecka limit podniesiony jest do 764 zł. To kwoty w praktyce poniżej minimum socjalnego. Po nowelizacji zastosowanie miałyby limity z systemu pomocy społecznej: od 1 stycznia 2025 r. kwoty kryteriów dochodowych uprawniających do świadczeń z pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej wynoszą 1010 zł, a dla osoby w rodzinie – 823 zł.

Nabycie spadku - dwie możliwości dziedziczenia, dwa sposoby potwierdzenia praw
06 maja 2026

Śmierć bliskiej osoby powoduje potrzebę uporządkowania spraw związanych z jej odejściem. Dobrze jest zająć się tą kwestią w możliwie nieodległym terminie, w szczególności gdy zmarła osoba prowadziła jakąś działalność gospodarczą. Jakie są możliwości nabycia spadku i w jaki sposób dopełnić formalności?

KE zaakceptowała polską umowę SAFE. Podpisanie umowy już w ten piątek
05 maja 2026

Komisja Europejska zaakceptowała polską umowę pożyczkową SAFE. To blisko 190 mld zł dla armii i przemysłu zbrojeniowego - poinformował we wtorek wieczorem na platformie X wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz. Umowa ma być podpisana w najbliższy piątek.

pokaż więcej
Proszę czekać...