Wniosek o ściganie przestępstwa

Roland Szymczykiewicz
Adwokat
rozwiń więcej
Wniosek o wszczęcie postępowania może być złożony na piśmie lub ustnie.
W Kodeksie karnym część przestępstw została określona przez ustawodawcę jako wnioskowe, co oznacza, iż ściganie tych przestępstw następuje na wniosek pokrzywdzonego (co wynika z charakteru wskazanych przestępstw). Złożenie wskazanego wniosku powoduje wszczęcie przez organy śledcze postępowania z urzędu, z tym, że istnieje możliwość cofnięcia wniosku o ściganie (z wyjątkiem przestępstwa gwałtu) za zgodą odpowiednio prokuratora lub sądu.

Zgodnie z powyższymi wskazaniami istnieje grupa przestępstw, których ściganie jest uzależnione od wniosku pokrzywdzonego. Są to tzw. przestępstwa względnie wnioskowe (bezwzględnie wnioskowe to takie, gdy do ścigania danej osoby potrzebna jest zgoda uprawnionego organu np. sejmu dla uchylenia immunitetu poselskiego).

Należy wskazać, iż są możliwe dwie sytuacje procesowe złożenia wniosku o ściganie przestępstwa przez pokrzywdzonego:

  • taka, w której wniosek o ściganie inicjuje w ogóle pierwsze czynności w sprawie;
  • taka, w której wniosek o ściganie jest niezbędny dla kontynuacji postępowania już wszczętego przez organy ścigania.

W odniesieniu do drugiej sytuacji należy podać uzupełniające wyjaśnienia. Chodzi o to, że wniosek o ściganie jest niezbędny, aby przedstawić danej osobie zarzuty oraz skierować przeciw niej akt oskarżenia, natomiast nie jest on niezbędny do zabezpieczenia dowodów czy prowadzenia przez organy ścigania postępowania w sprawie o dany czyn (czyli na etapie ogólnym – tzw. faza in rem postępowania). Wynika to z faktu, iż nie zawsze policja prowadząc postępowanie w fazie ogólnej będzie świadoma, iż ustali popełnienie czynu będącego przestępstwem wnioskowym. Dopiero po ustaleniu przez organ, iż dany czyn jest przestępstwem ściganym na wniosek dany organ ma obowiązek uzyskać informację od pokrzywdzonego czy domaga się on ścigania sprawcy (wówczas postępowanie to jest kontynuowane) lub czy nie składa on takiego wniosku (wówczas postępowanie w zakresie tego czynu jest umarzane).

Zobacz serwis: Oskarżony przed sądem

Forma złożenia wniosku i jego zakres

Wniosek o wszczęcie postępowania może być złożony na piśmie lub ustnie (w tym w szczególności do protokołu przesłuchania świadka).

Należy wskazać, iż swoim zakresem wniosek ten obowiązuje wszystkich sprawców czynu a nie tylko tych wskazanych przez pokrzywdzonego, o czym pokrzywdzony jest informowany.

Jeżeli Katarzyna B. składa wniosek o ściganie za składane wobec niej groźby karalnej domagając się ścigania swojego byłego chłopaka, a okaże się, że czyn popełnił także jej były przyjaciel (którego ona nie chce ścigać) to postępowanie obejmie obu mężczyzn (niezależnie od woli pokrzywdzonej).

Wskazana powyżej reguła nie dotyczy sytuacji, gdy tymi innymi osobami (nie objętymi zakresem wniosku o ściganie) są osoby najbliższe dla pokrzywdzonej (wówczas nie są oni ścigani).

Cofnięcie wniosku o ściganie

Zgodnie z treścią przepisu art. 12 § 3 Kodeksu postępowania karnego pokrzywdzony może cofnąć wniosek o ściganie danego czynu, z tym, że musi to nastąpić za zgodą odpowiednich organów: w postępowaniu przygotowawczym – prokuratora, zaś w postępowaniu sądowym – sądu (z tym, że czas na cofnięcie wniosku jest ograniczony do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej).

Odrębności w zakresie przestępstwa gwałtu

Wyjątkiem od wskazanej powyżej reguły jest wniosek o ściganie przestępstwa gwałtu (art. 197 Kodeksu karnego), który nie może być cofnięty. Oznacza to, iż osoba, która pochopnie złożyła taki wniosek w razie uniewinnienia oskarżonego może odpowiadać karnie za złożone fałszywe zeznania, a niewykluczone również, iż za pomówienie i zniesławienie (w zależności od jej zachowania, tego czy rozpowszechniała informację o rzekomym gwałcie, czy też nie). 

Zobacz serwis: Więziennictwo

Prawo
Co za profity dla posiadaczy Karty Dużej Rodziny - jest już ustawa
04 maja 2025

Jak się okazuje Karta Dużej Rodziny uprawnia nie tylko do licznych ulg i zniżek, jak i zasad pierwszeństwa w życiu społecznym co do korzystania z tzw. rzeczy powszechnego użytku czy miejsc użyteczności publicznej, ale rodzice - posiadacze Karty Dużej Rodziny mają też specjalne profity na rynku pracy! Czy rzeczywiście będzie to dobre rozwiązanie do ich aktywizacji?

Wybory prezydenckie 2025 coraz bliżej. Sprawdź, jak głosować poza miejscem zamieszkania. Nie przegap terminów!
03 maja 2025

Już 18 maja odbędzie się pierwsza tura wyborów prezydenckich. Jeśli w dniu głosowania nie będziesz w swoim miejscu zameldowania, masz jeszcze kilka dni, by złożyć odpowiednie wnioski. Wyjaśniamy, jak zagłosować korespondencyjnie, przez pełnomocnika lub w innym lokalu – i do kiedy trzeba to załatwić.

Zmiany w urlopach: 2 dni wolne na 1 dziecko, 3 na 2 dzieci, 4 na 3 dzieci, 5 na 4 dzieci, a za odmowę udzielenia – 30 tys. zł kary dla pracodawcy
04 maja 2025

Na 1 dziecko – 2 dni wolne, na 2 dzieci – 3 dni wolne, na 3 dzieci – 4 dni wolne, a na 4 i więcej – 5 dni wolne, z zachowaniem prawa do pełnego wynagrodzenia, a za odmowę zwolnienia od pracy w ramach ww. puli – 30 tys. zł kary dla pracodawcy. O zmianę art. 188 kodeksu pracy – w dniu 12 kwietnia br., zawnioskowały do Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Rzeczniczka Praw Dziecka i Okręgowa Rada Adwokacka, powołując się m.in. na naruszenie przez ww. przepis konstytucyjnej zasady równości. Czy położy to kres absurdowi tylko 2 dni zwolnienia od pracy na wszystkie dzieci i obojga rodziców?

MRPiPS: nowe rozwiązania na rzecz osób z niepełnosprawnościami i przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności. Termin do 20 maja 2025 r. na składanie dokumentów
02 maja 2025

Rok 2025 jest wyjątkowo obfitujący w zmiany prawa czy też projekty zmian w zakresie uprawnień dla osób z niepełnosprawnościami i ogólnie dla całego systemu orzecznictwa. Ale to nie koniec! Idą kolejne zmiany i to na z góry określone lata: na 2026, 2027 a nawet 2028 r. Perspektywa odległa - to fakt, ale takie działania jak zapowiada resort pracy wymagają długiej perspektywy. Udało się dotrzeć do informacji, z których wynika, że MRPiPS ogłasza program: "Przebudowa modelu orzekania o niepełnosprawności". Co będzie obejmował program, do kogo jest skierowany i co można zyskać?

Znieważenie flagi państwowej – co grozi za obrazę symboli narodowych?
02 maja 2025

Flaga państwowa to jeden z najważniejszych symboli każdego kraju – wyraża tożsamość narodową, suwerenność, a także dumę z historii i wspólnoty obywatelskiej. W Polsce ochrona flagi jest zagwarantowana przepisami prawa, a jej znieważenie jest przestępstwem. Warto więc wiedzieć, czym jest znieważenie flagi Rzeczypospolitej Polskiej, jakie formy może przybrać oraz jakie sankcje grożą za tego rodzaju działanie.

2610,72 zł w maju z ZUS dla prawie 130 tys. osób [NOWE ŚWIADCZENIE]. Dodatkowo wyrównanie od stycznia 2025
04 maja 2025

2610,72 zł w maju z ZUS dla prawie 130 tys. osób. Co istotne osoby, który mają prawo do tego nowe dodatku dostaną również wyrównanie od 1 stycznia 2025 r. Wysokość dodatku wynosiła w styczniu i lutym 2025 r. 2520 zł, a od marca jest to 2610,72 zł. Na konta świadczeniobiorców wpłyną więc w maju spore pieniądze - i słusznie bo było to długo wyczekiwane świadczenie.

Powstaje kompletnie nowa gałąź gospodarki, kompletnie nowy zawód: tylko czy będą chętni [PROJEKT skierowany do stałej komisji]
04 maja 2025

Powstaje kompletnie nowa gałąź gospodarki, kompletnie nowy zawód - podkreśla Łukasz Krasoń. Jednak czy będą chętni na tą specyficzną i wymagającą dużego wysiłku psychicznego i fizycznego pracę? Nie wiadomo też jak będzie z wynagrodzeniem, a nie wydaje się, żeby byli chętni do tej pracy tylko za minimalną krajową. Osoby z niepełnosprawnościami same podkreślają, że nie jest to zajęcia dla wszystkich i łatwe.

Donald Trump spotkał się z Karolem Nawrockim w Gabinecie Owalnym Białego Domu. "You will win"
02 maja 2025

Prezydent Stanów Donald Trump spotkał się w czwartek 1 maja 2025 r. z kandydatem na prezydenta RP Karolem Nawrockim - podał Biały Dom. Nawrocki relacjonował, że D. Trump przepowiadał mu wygraną w wyborach.

7 lat ważności części orzeczeń o niepełnosprawności i inne zmiany. Nowelizacja rozporządzenia dot. orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
03 maja 2025

W dniu 30 kwietnia 2025 r. opublikowano projekt rozporządzenia ministra rodziny, pracy i polityki społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Celem tej nowelizacji jest doprecyzowanie zasad wydawania orzeczeń o niepełnosprawności oraz o stopniu niepełnosprawności, a także wydłużenie okresów ważności tych orzeczeń. Co się dokładnie zmieni i od kiedy?

Grill na balkonie? Uważaj - może kosztować Cię nawet 5 500 zł, a ognisko w ogrodzie - nawet 11 500 zł
02 maja 2025

Można śmiało powiedzieć, że majówka to narodowe święto grilla (a w nieco mniejszym zakresie - również ogniska). Mieszkańcy bloków - z przyczyn oczywistych - mogą zdecydować się wyłącznie na to pierwsze, a posiadacze własnych ogródków - rozniecić nieco większy płomień. Czy jednak takie przyjemności - w obrębie własnych balkonów i ogródków są legalne? Okazuje się, że nie w każdym przypadku, a ich nieroztropnych amatorów, mogą niekiedy spotkać niemiłe konsekwencje.

pokaż więcej
Proszę czekać...