Czy dorosła osoba z autyzmem ma prawo do renty socjalnej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych? Ile w 2026 i 2027 roku wynosi takie świadczenie i jak można je uzyskać?
- Czy osobie z autyzmem przysługuje renta socjalna?
- Jak osoba z autyzmem może otrzymać rentę socjalną z ZUS?
- ZUS nie przyznał renty. Co dalej?
- Ile wynosi renta socjalna dla osoby z autyzmem w 2026 i 2027 roku?
- Podsumowanie
- Renta a autyzm [FAQ]
Czy osobie z autyzmem przysługuje renta socjalna?
Sama choroba nie przesądza o tym czy osoba w spektrum autyzmu otrzyma rentę socjalną. Trzeba spełnić jeszcze kilka warunków. Najważniejszym z nich jest całkowita niezdolność do pracy.
ZUS wypłaca rentę socjalną co do zasady osobom pełnoletnim całkowicie niezdolnym do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 lat.
Zgodnie z przepisami, całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.
Jak osoba z autyzmem może otrzymać rentę socjalną z ZUS?
ZUS przyznaje renty na wniosek, który dostępny jest na stronie internetowej zakładu bądź w placówce. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie lekarskie na druku OL-9. Inną dokumentację medyczną potwierdzającą stan zdrowia dołącza się na druku OL-9A.
Złożenie wniosku uruchamia procedurę orzeczniczą. Orzeczenie wydaje lekarz orzecznik ZUS. Od tego orzeczenia można wnieść sprzeciw - w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia. Obecnie sprzeciw rozpatruje komisja lekarska. Od początku 2027 roku będzie to co do zasady inny lekarz orzecznik ZUS (w sprawach szczególnie skomplikowanych – trzech lekarzy orzeczników ZUS orzekających łącznie).
Orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS, stanowi podstawę do wydania decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania renty.
ZUS nie przyznał renty. Co dalej?
Warto pamiętać, iż od decyzji ZUS można się odwołać. To czy warto wchodzić w spór, zależy oczywiście od konkretnego przypadku. Do każdej sprawy trzeba się starannie przygotować. Odwołanie wnosi się w terminie miesiąca od doręczenia decyzji ZUS. Pismo wnosimy do sądu okręgowego (wydział pracy i ubezpieczeń społecznych), ale za pośrednictwem ZUS.
Rozstrzygnięcie sądu opiera się głównie na opinii biegłych.
„Z ustaleń wynika, że w sądowym badaniu psychologicznym stwierdzono u wnioskodawcy upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim oraz całościowe zaburzenie rozwoju – autyzm, organiczne uszkodzenie (...).Z tych względów, pomimo, że iloraz inteligencji wskazuje na górną granicę upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim ma wiele deficytów funkcji poznawczych. Występuje u niego zaburzenie logicznego i przyczynowo – skutkowego myślenia, brak umiejętności oceny istoty sytuacji społecznych, brak krytycyzmu nie pozwalający na właściwą ocenę własnych możliwości intencji innych ludzi, nieumiejętność przewidywania skutków własnego działania i innych ludzi, łatwowierność i podatność na wpływy, zaburzenia pamięci, brak możliwości uczenia się nowego materiału, nie uczenie się na błędach. Występuje u niego sztywność myślenia i postaw. Nie jest samodzielny w załatwianiu swoich spraw, nie ma rozeznania w swojej sytuacji życiowej i nie potrafi go zdobyć. Nie potrafi gospodarować pieniędzmi. Jego cechy nie pozwalają mu na samodzielne życie. Wymaga wsparcia i opieki a także nadzoru i opiekowania. Jest całkowicie niezdolny do pracy, na stałe” – uznał przykładowo Sąd Okręgowy w Łodzi w wyroku z 28 marca z 2024 r. (VIII U 1059/23).
Ile wynosi renta socjalna dla osoby z autyzmem w 2026 i 2027 roku?
Renta socjalna od początku marca 2026 do końca lutego 2027 roku wynosi 1978,49 zł brutto. Jeżeli osoba uprawniona do takiej renty jest jednocześnie niezdolna do samodzielnej egzystencji, to przysługuje jej dodatek dopełniający. Od początku marca dodatek wynosi 2704,71 zł (brutto).
Podsumowanie
Osoby z autyzmem mają zróżnicowany poziom funkcjonowania. W wielu przypadkach mogą sobie radzić w środowisku pracy np. w ramach zatrudnienia wspomaganego. Gdy ze względu na stan zdrowia nie jest to możliwe, warto ubiegać się o rentę z ZUS.
Renta a autyzm [FAQ]
Czy do renty socjalnej można dostać dodatek dopełniający?
Dodatek dopełniający przysługuje do renty socjalnej, ale tylko osobom, będącym całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji.
Mam orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z symbolem 12-C. Czy mogę otrzymać rentę z ZUS?
Samo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie wystarczy, aby ZUS mógł przyznać rentę. Niepełnosprawność w praktyce nie zawsze oznacza bowiem niezdolność do pracy.
Czy mogę jednocześnie pobierać rentę socjalna i świadczenie wspierające?
Tak, rentę socjalną i świadczenie wspierające można łączyć.
Ustawa z dnia z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (j. t. Dz. U. z 2026 r., poz. 377)