Skorzystają żołnierze, którzy przed służbą w wojsku (rozpoczętą po 2012 r.) byli funkcjonariuszami Służby Celnej (w okresie przed 2013 r.). 11 lat temu Trybunał Konstytucyjny wskazał na konieczność wdrożenia tej zasady. Pozwala ona rozszerzyć listę osób mających prawo do emerytury po 15 latach służby według zasad obowiązujących przed 2013 r.
- Więcej osób przejdzie na emeryturę 15 latach. Rząd wdroży wydany 11 lat temu wyrok Trybunału Konstytucyjnego
- Po 15 latach przejście na emeryturę mundurową – żołnierz wstąpił do służby przed 2013 rokiem
- Po 25 latach przejście na emeryturę mundurową – żołnierz wstąpił do służby w 2013 roku (i później)
- Są wyjątki dla wymogu 25 lat – dają znów powrót do 15 lat
- Konsekwencje nowelizacji (o ile projekt wejdzie w życie)
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 marca 2015 r. (sygn. akt K 39/13) wypowiedział się na temat przepisów dotyczących służby w formacjach mundurowych. Stwierdził konstytucyjność rozszerzenia kręgu tych formacji wymienionych w art. 18a ust. 2 pkt 2 ustawy emerytalnej o służbę w Służbie Celnej. Dzięki temu żołnierze powołani po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r. do zawodowej służby wojskowej mogą uwzględnić okres pełnienia wcześniejszej służby (jako celnicy) przed 1 stycznia 2013 r. Okres ten może być zaliczony do 15-letniego stażu wymaganego do uzyskania prawa do emerytury wojskowej.
Przykład
W 2026 r. żołnierz będzie miał 10 lat służby w wojsku (służy od 2016 r.). Wcześniej przez 5 lat pełnił służbę jako celnik. Po nowelizacji przepisów będzie mógł doliczyć do 10 lat służby wojskowej wcześniejsze 5 lat. Nowe przepisy sprawią, że będzie mógł przejść na emeryturę po 15 latach służby, a nie – jak obecnie – po 25 latach. Skorzysta z wcześniejszych zasad systemu emerytalnego obejmujących osoby, które pełniły służbę w formacjach mundurowych przed 2013 r. Decyduje o tym fakt, że jako celnik pracował przed 2013 r. Dzięki temu może skorzystać z uprzywilejowanych zasad, które umożliwiają przejście na emeryturę po 15 latach służby.
Link do projektu ustawy z którego wynika ten przykład:
Projekt ustawy o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin
Więcej osób przejdzie na emeryturę 15 latach. Rząd wdroży wydany 11 lat temu wyrok Trybunału Konstytucyjnego
Okres służby w Służbie Celnej, zgodnie z art. 18b ust. 3 ustawy emerytalnej, jest zaliczany na równi z okresem służby wojskowej do wieku emerytalnego (dziś 25 lat służby). Nie stanowi jednak podstawy do odstąpienia od wymogu posiadania co najmniej 25-letniego stażu służby wojskowej, uprawniającego do uzyskania prawa do emerytury wojskowej. Nowelizacja to zmieni.
TK wskazał na konieczność objęcia funkcjonariuszy Służby Celnej systemem zaopatrzenia emerytalnego właściwym dla służb mundurowych, wskazując na tożsamość wykonywanych przez nich zadań z zadaniami realizowanymi przez funkcjonariuszy Policji. W efekcie mamy projekt Ministerstwa Obrony Narodowej.
Zmiana formalnie odbędzie się poprzez nowelizację ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2025 r. poz. 305 oraz z 2026 r. poz. 26). W tej ustawie emerytalnej rozszerzony zostanie krąg formacji służb mundurowych wymienionych w art. 18a ust. 2 pkt 2 ustawy emerytalnej o służbę w Służbie Celnej.
Skutek? Żołnierze powołani po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r. do zawodowej służby wojskowej będą mogli uwzględnić okres pełnienia tej służby przed 1 stycznia 2013 r. w 15-letnim okresie wymaganym do uzyskania prawa do emerytury wojskowej.
To cecha polskiego systemu emerytalnego dla mundurowych. Zarówno w przypadku żołnierzy zawodowych, jak i funkcjonariuszy, jednym z warunków decydujących o nabyciu prawa do emerytury pozostaje data przyjęcia do służby. Zasadą jest wymóg 25 lat służby, jednak w określonych przypadkach można go skrócić do 15 lat (o ile służba rozpoczęła się przed 2013 r.).
Po 15 latach przejście na emeryturę mundurową – żołnierz wstąpił do służby przed 2013 rokiem
Zasadę określa art. 12 ustawy emerytalnej. W przypadku żołnierza zawodowego, który wstąpił do służby przed dniem 1 stycznia 2013 r. prawo do emerytury przysługuje, jeżeli w dniu zwolnienia ze służby legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem służby wojskowej, z uwzględnieniem okresów równorzędnych z tą służbą. Za równorzędne ze służbą wojskową uznaje się także okresy służby brane pod uwagę przy ustalaniu prawa do emerytury policyjnej, w tym m.in. okresy służby w Służbie Celnej (art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej).
Po 25 latach przejście na emeryturę mundurową – żołnierz wstąpił do służby w 2013 roku (i później)
W przypadku żołnierza powołanego do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r., ustawodawca przewiduje dużo gorsze warunki przechodzenia na emeryturę.
Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 18a i art. 18b ustawy emerytalnej, żołnierzowi powołanemu po raz pierwszy do zawodowej służby wojskowej lub służby kandydackiej po dniu 31 grudnia 2012 r. emerytura przysługuje, jeżeli w dniu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej posiada co najmniej 25 lat służby wojskowej w Siłach Zbrojnych RP z uwzględnieniem okresów równorzędnych ze służbą wojskową.
Są wyjątki dla wymogu 25 lat – dają znów powrót do 15 lat
Wymóg 15 lat służby obowiązuje żołnierza zawodowej służby wojskowej, który stał się żołnierzem po dniu 31 grudnia 2012 r., jeżeli przed tym powołaniem pełnił służbę w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej lub Służbie Więziennej, do której został powołany przed dniem 1 stycznia 2013 r. I teraz nowa ustawa do tego katalogu służb doda Służbę Celną.
Okres służby w Służbie Celnej, zgodnie z art. 18b ust. 3 ustawy emerytalnej, jest zaliczany na równi z okresem służby wojskowej, nie stanowi jednak podstawy do odstąpienia od wymogu posiadania co najmniej 25-letniego stażu służby wojskowej, uprawniającego do uzyskania prawa do emerytury wojskowej.
Projekt nowelizacji ustawy przewiduje zaliczenie okresów pełnienia służby w Służbie Celnej do wojskowej wysługi emerytalnej osób, które po dniu 31 grudnia 2012 r. pełniły zawodową służbę wojskową. W rezultacie osoby te będą mogły nabyć prawo do emerytury wojskowej po osiągnięciu 15 lat łącznej wysługi emerytalnej, obejmującej zarówno okres służby w Służbie Celnej, jak i okres zawodowej służby wojskowej, zamiast wymaganych obecnie 25 lat zawodowej służby wojskowej.
Konsekwencje nowelizacji (o ile projekt wejdzie w życie)
Dzięki projektowanym zmianom, służba w Służbie Celnej i w Służbie Celno-Skarbowej zostanie uwzględniona przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej i doliczona do wysługi emerytalnej, co spowoduje wyższą podstawę wymiaru emerytury. Prawo do świadczeń na zasadach określonych w zmienianej ustawie powstaje nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie ustawy – po złożeniu wniosku.