Pracodawcy na tym tracą i nic nie mogą zrobić. Muszą respektować prawa pracowników i wymogi ustawy

• Pracodawcy na tym tracą i nic nie mogą zrobić
• Trzeba respektować prawa pracowników

Pracodawcy na tym tracą i nic nie mogą zrobić

Zwolnienie z powodu siły wyższej wprowadzone w 2023 roku do przepisów ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, cieszy się złą sławą wśród pracodawców, a jednocześnie jest bardzo cenione przez pracowników. Bo choć za jego czas pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia jedynie w wysokości połowy wynagrodzenia, to jednocześnie pozwala ono pracownikom rozwiązać pewne problemy organizacyjne, z którymi każdy boryka się w życiu osobistym. Przypomnijmy, że zgodnie z art. 148¹ Kodeksu pracy każdemu pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy, w wymiarze 2 dni albo 16 godzin, z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika. Nie jest tajemnicą to, że pomimo takiego brzmienia przepisu, pracownicy powszechnie wykorzystują omawiane uprawnienie również w innych celach, często niemających wiele wspólnego z tym, co przewidział ustawodawca. Hasło „siła wyższa” jest prawdziwą zmorą pracodawców w okresach, w których organizacja pracy jest szczególnie utrudniona, np. z uwagi na okres okołoświąteczny, czy też czas tzw. długich weekendów. Powszechnym zjawiskiem stało się wykorzystywanie tego zwolnienia przez osoby, którym pracodawca odmówił udzielenia urlopu wypoczynkowego z uwagi na konieczność zachowania toku pracy czy też te, które nie są uprawnione do urlopu wypoczynkowego. Pracodawcy są zaskakiwani w ostatniej chwili wnioskami o udzielenie omawianego zwolnienia i stoją wówczas pod ścianą – zgodnie z przepisami nie mogą bowiem pracownikowi odmówić.

Trzeba respektować prawa pracowników

Chcąc nieco „wyrównać siły” i ułatwić sobie organizację pracy w problematycznych momentach roku, niektórzy pracodawcy oczekują od pracowników przedłożenia dokumentów potwierdzających to, że faktycznie w ich życiu miały miejsce zdarzenia, o których mowa w art. 148¹ Kodeksu pracy, a które wymagały ich natychmiastowej obecności. Niektórzy pracodawcy decydują się nawet na wprowadzenie do regulaminu pracy zapisów, które obligują pracowników do takiego postępowania. Słyszy się nawet o uzależnianiu udzielenie zwolnienia od złożenia wniosku o nie z wyprzedzeniem. Warto więc przypominać, że niezależnie od tego, że zwolnienie z powodu siły wyższej jest „solą w oku” pracodawców, a pracownicy powszechnie wykorzystują je niezgodnie z jego przeznaczeniem, to pracodawca nie ma możliwości wykluczenia, ograniczenia czy obwarowania dodatkowymi warunkami korzystania z uprawnienia, które zostało pracownikom przyznane na mocy przepisów rangi ustawowej. Choć postanowienia regulaminów wewnątrzzakładowych mają istotne znaczenie z punktu widzenia organizacji pracy w danym zakładzie, to jednak nie mogą one modyfikować postanowień ustawy na niekorzyść pracowników. To zaś oznacza, że pracownik nie ma obowiązku potwierdzania czy dokumentowania zdarzeń, które wystąpiły w jego życiu prywatnym i stały się podstawą do złożenia wniosku o udzielenie omawianego zwolnienia, a pracodawca nie ma prawa tego od niego wymagać, a tym bardziej uzależniać od tego udzielenia zwolnienia.