W centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu 26 marca 2026 r. miała miejsce konferencja „Równi w domu – równi w pracy. To się wszystkim opłaca”, na której organizatorzy przedstawili raport „Równość rodzicielska w Polsce trzy lata od wdrożenia dyrektywy work-life balance”. To dobry moment, żeby zatrzymać się na chwilę przy trudnym temacie dla wielu rodziców, mianowicie: Jak znaleźć pracę po przerwie na wychowanie dziecka? Szczególnie dotyczy to kobiet, bo jak się okazuje, mimo rosnącej liczby ojców korzystających z urlopów rodzicielskich, ich udział w łącznej liczbie wykorzystanych dni pozostaje niski i wynosi 6%. Średnia długość urlopu ojca to 43 dni, podczas gdy matki korzystają średnio przez 143 dni.
- Ojcowie coraz częściej korzystają z urlopów rodzicielskich – ale tempo wzrostu spada
- Na konferencji „Równi w domu – równi w pracy. To się wszystkim opłaca” zorganizowanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Fundację Share the Care zaprezentowano raport „Równość rodzicielska w Polsce trzy lata po wdrożeniu dyrektywy work-life balance”
- Ojcowie korzystają krócej i rzadziej niż matki
- Jak znaleźć pracę po przerwie na wychowanie dziecka?
- Wyższe zasiłki ojców niż matek
- Kobiety nadal dominują w opiece nad dziećmi
- Dyrektywa work-life balance
Ojcowie coraz częściej korzystają z urlopów rodzicielskich – ale tempo wzrostu spada
Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Fundacja Share the Care przedstawiły raport „Równość rodzicielska w Polsce trzy lata od wdrożenia dyrektywy work-life balance”, który podsumowuje zmiany od nowelizacji Kodeksu pracy w kwietniu 2023 roku.
- Chcemy tworzyć możliwości, usuwać bariery, które stoją na drodze do decyzji w sprawie rodziny. Jeszcze niedawno żłobek kosztował średnio tysiąc złotych miesięcznie. Dzięki programowi „Aktywny Rodzic” jego koszty są teraz dla rodziców dziesięć razy mniejsze – przypomniała Aleksandra Gajewska, wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej, otwierając spotkanie w Centrali ZUS.
Na konferencji „Równi w domu – równi w pracy. To się wszystkim opłaca” zorganizowanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Fundację Share the Care zaprezentowano raport „Równość rodzicielska w Polsce trzy lata po wdrożeniu dyrektywy work-life balance”
Jednym z najważniejszych wniosków jest wyraźny wzrost udziału ojców korzystających z urlopów rodzicielskich. W 2025 roku zrobiło to już 24% ojców, podczas gdy w 2022 roku był to zaledwie 1%. To bezpośredni efekt wdrożenia dyrektywy work-life balance w Polsce. W liczbach bezwzględnych oznacza to wzrost z 3,7 tys. ojców w 2022 roku do 57 tys. w 2025 roku.
– Analizując dane z dwóch lat od nowelizacji Kodeksu pracy, możemy mówić o realnym postępie. Zwłaszcza, że są kraje UE, które wciąż nie wdrożyły tej dyrektywy – mówi Karolina Andrian, członkini zarządu Fundacji Share the Care.
Jednocześnie tempo zmian zaczyna słabnąć. W porównaniu z 2024 rokiem udział ojców wzrósł o 7 punktów procentowych, a łączny wzrost w ciągu trzech lat wyniósł 23 pp.
– Skala zmian jest znacząca, ale spadek dynamiki pokazuje, że rodzice nadal napotykają bariery w łączeniu życia zawodowego z rodzinnym. To sygnał, że potrzebne są dalsze działania systemowe, edukacyjne oraz większe zaangażowanie instytucji publicznych i pracodawców – mówi Mariusz Jedynak, członek zarządu ZUS.
Ojcowie korzystają krócej i rzadziej niż matki
Mimo rosnącej liczby ojców korzystających z urlopów rodzicielskich, ich udział w łącznej liczbie wykorzystanych dni pozostaje niski i wynosi 6%. Średnia długość urlopu ojca to 43 dni, podczas gdy matki korzystają średnio przez 143 dni. Oznacza to, że ojcowie nie wykorzystują w pełni przysługującego im 9-tygodniowego urlopu nietransferowalnego.
– Wraz z nowelizacją Kodeksu pracy ojcowie zyskali indywidualne prawo do części urlopu rodzicielskiego oraz 9 tygodniu urlopu rodzicielskiego, której nie mogą „oddać” mamie. Dlaczego wykorzystują jedynie nieco ponad 6 tygodni? To wymaga dalszych analiz – tłumaczy Karolina Andrian.
Niepokoi także spadek odsetka mężczyzn korzystających z urlopu ojcowskiego – z 64% w 2024 roku do 58% w 2025 roku.
– Przypomnijmy, że za urlop ojcowski przysługuje zasiłek w wysokości 100% podstawy wynagrodzenia, a za rodzicielski 70%. Tymczasem obserwujemy wzrost wykorzystania urlopu rodzicielskiego i spadek ojcowskiego, co w pewnym sensie podważa dominującą narrację o barierach ekonomicznych – dodaje Karolina Andrian.
Jak znaleźć pracę po przerwie na wychowanie dziecka?
W tym miejscu, mając na uwadze niniejsze dane warto zadać pytanie: Jak znaleźć pracę po przerwie na wychowanie dziecka? Decyzja o powrocie do zawodowej aktywności po kilku latach przerwy na wychowanie dziecka to wyzwanie dla wielu kobiet. Połączenie presji własnych ambicji, zmian na rynku pracy oraz logistyki życia rodzinnego może przytłoczyć. Poniżej przedstawiamy kompleksowy przewodnik, jak skutecznie i świadomie podjąć walkę o wymarzone stanowisko, unikając typowych błędów.
- Zmień nastawienie: Przerwa to nie „dziura", to lekcja zarządcza. Pierwszym krokiem jest praca nad mentalnością. Najczęstszym blokerem powrotu jest syndrom oszusta („czy jeszcze coś umiem?", „czy firma mnie weźmie, skoro byłam na urlopie?"). Ekspertki z dziedzin kariery podkreślają, że wychowanie dziecka to ogromny projekt managerski. Podczas opieką nad dzieckiem wiele kobiet i mężczyzn uczy się: planowania budżetu domowego, zarządzania czasem (time management), rozwiązywania kryzysów w trybie 24/7, negocjacji z przedszkolami i szkołą. Wszystkie te umiejętności są cenione w biznesie. Jednak rynek pracy zmienia się dynamicznie. Może wymagać aktualizacji wiedzy technicznej lub znajomości nowych narzędzi.
- Nowy profil, nowe CV: stare CV, wysłane sprzed lat, już nie działa. Należy je przebudować tak, aby pasowało do współczesnych standardów wyszukiwania (ATS) i oczekiwań rekruterów. Aktywność w social media rekrutacyjnym jest kluczowa. Zaktualizuj nagłówek, dodaj nowe zdjęcia i opisz aktualne cechy. Warto dołączyć do grup branżowych poświęconych powrotom do pracy.
- Networking – metoda najskuteczniejsza. Statystyki pokazują, że większość dobrze płatnych ofert nie trafia do ogólnodostępnych baz, lecz zostaje obsadzona poprzez polecenia. Nie czekaj biernie na odrzucenia z masowych aplikacji. Skontaktuj się z dawnymi współpracownikami. Korzystaj z organizacji wspierających kobiety w biznesie. Czasami programy mentoringowe skierowane do mam oferują darmowe doradztwo i bezpośrednie łączenia z pracodawcami doceniającymi ten model pracy.
- Rozmowa kwalifikacyjna – jak odpowiadać na pytania o przerwę? To moment, który buduje największy lęk. Pracodawcy martwią się o lojalność, dostępność i tempo przyswajania wiedzy. Kluczem jest szczerość poparta pewnością siebie.
- Wycena swojej pracy – unikaj pułapek. Jednym z częstych błędów popełnianych przez kobiety powracające do pracy jest zbyt niska samoocena finansowa. Często czują się winne za to, że chcą mieć dochód, więc zgadzają się na pensję poniżej rynkowej. To powoduje lukę w wynagrodzeniach. Negocjuj więc i nie bój się prosić o wyższą stawkę, niż ta proponowana na wejście. Jeśli jednak rynek oferuje początkowo nieco mniejsze wynagrodzenie ze względu na zmianę ścieżki – potraktuj to jako inwestycję. Ważniejsza może być możliwość pracy zdalnie w przyszłości, a nie tylko aktualna pensja.
Powrót na rynek pracy po długim urlopie wychowawczym to trudny proces, ale możliwy do zrealizowania. Pierwsza propozycja może nie być idealna, ale każde spotkanie z rekruterem uczy i zbliża do celu. Kluczem do sukcesu jest połączenie profesjonalizmu z autentycznością. Rynek potrzebuje ludzi, którzy potrafią radzić sobie w chaosie, zarządzać ludźmi i realizować cele mimo trudności – umiejętności, które każda mama nosi w sercu i głowie, jak i tata.
Wyższe zasiłki ojców niż matek
Dane za 2025 rok pokazują także znaczącą różnicę w wysokości świadczeń. Średni dzienny zasiłek dla ojca za urlop rodzicielski wynosił 255 zł, a dla matki 175 zł.
– Od kilku lat obserwujemy, że różnica w wysokości zasiłków matek i ojców się zmniejsza, co jest pozytywnym zjawiskiem. Udział zasiłku matek w zasiłku ojców wzrósł z 64% w 2024 roku do 69% w 2025 roku, jednak nadal pozostaje wyraźny. W przypadku urlopów macierzyńskiego i ojcowskiego różnice są mniejsze – wskaźnik ten wynosi 78% – komentuje Mariusz Jedynak z ZUS.
Kobiety nadal dominują w opiece nad dziećmi
Dane z raportu jednoznacznie potwierdzają, że moment pojawienia się dziecka istotnie wpływa na aktywność zawodową rodziców – kobiety bez dzieci pracują niemal równie często jak mężczyźni (86% vs 88%), ale wraz z liczbą dzieci ich aktywność wyraźnie spada (do 64% przy trójce dzieci), podczas gdy w tym samym czasie aktywność zawodowa ojców rośnie (do 95%).
Pomimo pozytywnych zmian kobiety wciąż wykonują większość nieodpłatnej pracy opiekuńczej. W 2025 roku aż 78% dni absencji na opiekę nad chorym dzieckiem wykorzystały matki, a udział ojców wzrósł jedynie o 1 punkt procentowy rok do roku.
Potwierdza to również międzynarodowe badanie „Stan macierzyństwa w Europie 2024” przeprowadzone przez organizację Make Mothers Matter – 4 na 5 kobiet w Polsce przyznaje, że to głównie na nich spoczywa opieka nad dzieckiem. Efektem tego jest przeciążenie oraz brak czasu na odpoczynek i rozwój zawodowy.
Dyrektywa work-life balance
Celem dyrektywy work-life balance było wyrównanie szans kobiet i mężczyzn poprzez większe zaangażowanie ojców w opiekę nad dziećmi. Badania, w tym prace noblistki prof. Claudii Goldin, pokazują, że moment pojawienia się dziecka jest dziś głównym źródłem nierówności płacowych. Jak podkreśla noblistka: „Warto zauważyć, że obie strony tracą – mężczyźni rezygnują z czasu spędzanego z rodziną, a kobiety często rezygnują z kariery”.
– Analizując dzisiejszy kontekst społeczno-gospodarczy, jednym z najważniejszych elementów – z perspektywy zarówno demograficznej, jak i ekonomicznej – jest wspieranie rodziców i umożliwianie im pełnego uczestnictwa w rynku pracy. Analizowanie efektów dyrektywy work-life balance jest kluczowe, aby nowe świadczenia lepiej wspierały rodziców w łączeniu życia zawodowego i rodzinnego - komentuje Mariusz Jedynak.
Raport jest częścią kampanii „Równi w domu – równi w pracy. To się wszystkim opłaca”, której celem jest budowanie świadomości, że równość rodzicielska i równość na rynku pracy to dwie strony tej samej monety oraz pokazanie, że na tej równowadze między życiem rodzinnym a zawodowym korzystają kobiety, mężczyźni, dzieci, a także pracodawcy, społeczeństwo i gospodarka. W tym kontekście dlatego tak ważne jest, żeby kobiety jak i mężczyźni po długiej przerwie w życiu zawodowym mieli świadomość, że rynek pracy nie jest na nich zamknięty i że mogą liczyć na elastyczność oraz różne formy pomocy, np. z PUP.
POELCAMY: Kodeks pracy 2026
Źródło: ZUS, MRPiPS, Urząd Pracy