Fiskus wszczyna coraz mniej kontroli podatkowych. Mimo to zyskuje na skuteczności [DANE MF]

oprac. Kinga Piwowarska
Doktor nauk prawnych, adwokat, adiunkt na Wydziale Prawa Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie w Katedrze Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego
rozwiń więcej
fiskus, kontrola, / Fiskus wszczyna coraz mniej kontroli podatkowych. Mimo to zyskuje na skuteczności [DANE MF] / Shutterstock

W pierwszej połowie 2025 roku liczba wszczętych kontroli podatkowych spadła o ponad 16% w porównaniu z analogicznym okresem ub.r. Spośród tego typu działań, zakończonych od stycznia do czerwca tego roku, w przeszło 99% stwierdzono nieprawidłowości. Ostatnio uszczuplenia wyniosły prawie 769 mln zł, a wpłaty pokontrolne – niespełna 208 mln zł. Część ekspertów przekonuje, że dla organów podatkowych wygodniejsze są czynności sprawdzające. Nie brakuje też opinii, że po stronie podatników zmniejsza się zjawisko nieprawidłowości.

Fiskus wszczyna coraz mniej kontroli podatkowych. Spadek rok do roku jest ponad 16-procentowy [DANE MF]

W pierwszej połowie 2025 roku liczba wszczętych kontroli podatkowych spadła o ponad 16% w porównaniu z analogicznym okresem ub.r. Spośród tego typu działań, zakończonych od stycznia do czerwca tego roku, w przeszło 99% stwierdzono nieprawidłowości. Ostatnio uszczuplenia wyniosły prawie 769 mln zł, a wpłaty pokontrolne – niespełna 208 mln zł. Część ekspertów przekonuje, że dla organów podatkowych wygodniejsze są czynności sprawdzające. Nie brakuje też opinii, że po stronie podatników zmniejsza się zjawisko nieprawidłowości.

Fiskus zainicjował w I półroczu br. 4,3 tys. kontroli podatkowych. Spadek rdr. wyniósł przeszło 16 proc.

Jak wynika z danych udostępnionych przez Ministerstwo Finansów, w I połowie 2025 roku wszczęto 4271 kontroli podatkowych. To o 16,4% mniej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku, kiedy zainicjowano ich 5108. Od stycznia do czerwca br. zakończono 3979 takich działań. To z kolei o 25,6% mniej niż w pierwszych sześciu miesiącach 2024 roku. Wówczas było ich 5346.

– Nie zaskakuje fakt, że od kilku lat obserwujemy znaczący spadek liczby kontroli podatkowych. W 2024 roku, w porównaniu z 2022 rokiem, liczba kontroli podatkowych w Polsce spadła o prawie połowę. To nie oznacza jednak osłabienia aktywności organów podatkowych. Do weryfikowania prawidłowości rozliczeń coraz częściej wykorzystywane są czynności sprawdzające, których liczba z roku na rok rośnie. One są mniej sformalizowane, szybsze i wygodniejsze dla urzędów skarbowych niż sama kontrola podatkowa – komentuje dr Renata Burchart z Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Jak stwierdza dr hab. Piotr Krajewski z Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego, prof. tej uczelni, sama liczba kontroli podatkowych nie jest miarą efektywności tego, jak urzędy skarbowe intensywnie kontrolują. Oczywiście, wiele zależy od wielkości podmiotu, ale kontrola nie jest równa kontroli. Widoczny spadek rdr. nie jest miarą mniejszej skali działania skarbówki. W ocenie eksperta, choć trudno będzie to zweryfikować, to stopień działalności niezgodnej z przepisami jednak sukcesywnie się zmniejsza.

– Procedura czynności sprawdzających nie jest ograniczona czasowo, natomiast kontrole podatkowe, według ustawy Prawo przedsiębiorców, mają takie ograniczenia, w zależności od wielkości jednostki. Organy podatkowe mogą weryfikować, w ramach czynności sprawdzających, prawidłowość rozliczeń w wybranych okresach i z dowolną częstotliwością. Natomiast kontrole podatkowe przeprowadzane są wtedy, gdy organ podatkowy spodziewa się, z dużym prawdopodobieństwem, wystąpienia nieprawidłowości u podatnika – dodaje ekspertka Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Ważne

Spośród kontroli podatkowych zakończonych w I połowie 2025 roku, 3948 było pozytywnych (99,2%). W okresie od stycznia do czerwca 2024 roku było to 5269 (98,6%). W ocenie dr. hab. Piotra Krajewskiego, prof. UŁ, te dane pokazują przede wszystkim to, że zjawisko nieprawidłowości w Polsce ulega stopniowemu zmniejszeniu. Rok do roku widzimy bowiem mniej podatników, u których je wykazano. Zdaniem eksperta, to nie świadczy o tym, że urzędnicy przeprowadzający kontrole działają skuteczniej.

Wysoka skuteczność kontroli podatkowych wynika z faktu, iż organy podatkowe mają coraz lepszy dostęp do informacji o podatnikach

– Tak wysoka skuteczność kontroli podatkowych wynika z faktu, iż organy podatkowe mają coraz lepszy dostęp do informacji o podatnikach, w tym JPK czy kasy fiskalne online. Do tego dochodzą narzędzia pozwalające na trafniejsze typowanie podatników do kontroli podatkowej. Jeszcze w 2020 roku pozytywnie kończyło się 85,8% kontroli podatkowych, podczas gdy w 2024 roku było to 98,1% kontroli. Trafność kontroli w tym roku zapewne wyniesie powyżej 99%, a w 2026 roku będzie jeszcze skuteczniejsza, po wprowadzeniu obowiązkowego Krajowego Systemu e-Faktur – zaznacza dr Renata Burchart.

Skarbówka rzadziej kontroluje, ale skuteczności nie traci. W pół roku wykryła uszczupleń na blisko 769 mln zł

Z danych przekazanych przez resort wynika również, że w I połowie br. uszczuplenia wyniosły 768,662 mln zł. To o 15,3% mniej niż w analogicznym okresie 2024 roku, kiedy mówiono o 907,591 mln zł. Z kolei ostatnio pokontrolne wpłaty były na poziomie 207,980 mln zł. To o 33,5% mniej w porównaniu z pierwszymi sześcioma miesiącami ubiegłego roku. Wówczas wpłacono 312,580 mln zł.

– Oczywiście, nie wszystkie uszczuplenia zostają wykryte, ale widzimy zmniejszenie rok do roku. Krytycy mogą stwierdzić, że to efekt mniejszej skuteczności urzędów skarbowych. Natomiast, moim zdaniem, wskazuje to jednak na zmiany zachodzące wśród podatników. Jednocześnie bardzo trudno oszacować rzeczywistą skalę uszczupleń. Te dane pokazują tylko jakiś wierzchołek góry lodowej – podkreśla dr hab. Piotr Krajewski, prof. UŁ.

Wykrywanie dodatkowych należności przez organy podatkowe dla budżetu idzie bardzo sprawnie, ale egzekucja wciąż spada

Z kolei dr Renata Burchart zwraca uwagę na udostępnione statystyki. Z nich wynika, że wykrywanie dodatkowych należności przez organy podatkowe dla budżetu idzie bardzo sprawnie, ale egzekucja wciąż spada. Ekspertka zaznacza, że przyczyny tak niskich wpłat w stosunku do uszczupleń podatkowych można dopatrywać się w tym, iż wielu podatników nie zgadza się z wynikami kontroli i próbuje je podważać. Odwołują się oni od decyzji w kolejnych instancjach podatkowych oraz w sądach administracyjnych.

Źródło: MondayNews

Prawo
Jak uniknąć niechcianego spadku – poradnik na 2025 r.
29 sie 2025

Niechciany spadek kojarzy się przede wszystkim z dziedziczeniem długów i innych kłopotliwych zobowiązań. W polskim prawie spadkobierca dziedziczy zarówno prawa, jak i obowiązki majątkowe. Obejmują one m.in. kredyty, zaległe alimenty i inne długi. Aby uniknąć przejęcia cudzych zobowiązań, trzeba w odpowiednim terminie podjąć świadomą decyzję. Poniżej przedstawiamy najważniejsze sposoby uniknięcia niechcianego spadku w świetle aktualnych przepisów obowiązujących w 2025 r.

Sądy kwestionują WIBOR w umowach kredytowych i pożyczkowych. Kluczowe orzeczenia o braku transparentności klauzul zmiennego oprocentowania
29 sie 2025

Pojawiły się nowe rozstrzygnięcia sądów powszechnych, w których to sędziowie, nie czekając na zbliżające się rozstrzygnięcie TSUE, zakwestionowali odesłanie do wskaźnika WIBOR w umowach kredytowych i pożyczkowych. Orzeczenia te, wydane w sprawach konsumenckich oraz między przedsiębiorcami, wskazują na istotne naruszenia obowiązków informacyjnych banków i pożyczkodawców, skutkujące uznaniem klauzul oprocentowania za nieważne lub abuzywne. Te omawiane niżej orzeczenia rzucają nowe światło na problem stosowania wskaźnika WIBOR w umowach finansowych, wskazując na konieczność zapewnienia pełnej transparentności przez instytucje finansowe w toku zawierania umowy kredytu bądź pożyczki.

Nowelizacja ustawy o podatku od spadków i darowizn 2025 – rząd szykuje rewolucję: łatwiejsze zasady dziedziczenia, przywracanie terminów i koniec z pułapkami podatkowymi
29 sie 2025

Rząd planuje istotne zmiany w podatku od spadków i darowizn. Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji, który ma wprowadzić większą przejrzystość, uproszczenie procedur oraz ochronę spadkobierców przed utratą zwolnień podatkowych. Najważniejsze rozwiązania to możliwość przywrócenia terminu na zgłoszenie spadku oraz doprecyzowanie momentu powstania obowiązku podatkowego, co ma zakończyć wieloletnie wątpliwości i pułapki prawne.

Przepisy nie przewidują jednoznacznych zasad umożliwiających bliskim dostęp do dokumentacji osobistej zmarłych
29 sie 2025

Przepisy nie przewidują jasnych i jednoznacznych zasad dostępu do dokumentów osobistych zmarłych przez ich bliskich. Powoduje to problemy osób, które chcą poznać przeszłość swoich najbliższych. Rzecznik Praw Obywatelskich występuje do MSWiA o podjęcie prac legislacyjnych ws. jednoznacznych przesłanek takiego dostępu do historycznych dokumentów ewidencji ludności osób zmarłych - czytamy w komunikacie biura RPO.

W Sejmie: Przepadły pieniądze dla osób niepełnosprawnych. Rząd zapomniał zapisać art. 136 ustawy emerytalnej
29 sie 2025

Posłanka Iwona Hartwich próbowała załatwić sprawę dodatku dopełniającego, który przepadł w efekcie śmierci osoby niepełnosprawnej. Osoba ta nabyła prawo do dodatku w styczniu 2025 r. Ponieważ dodatek wypłacano (z wyrównaniem od stycznia) dopiero w maju 2025 r. pieniądze przepadły (np. za styczeń i luty, kiedy osoba niepełnosprawna zmarła w marcu).

Apelują: dziadkowie i babcie nie róbcie tego swoim wnukom. Jak uchronić przed niechcianym spadkiem?
29 sie 2025

Wydawało się, że dziedziczenie przynosi przede wszystkim zysk - no nie zawsze. Dla pewnego młodego mężczyzny okazało się jednak, że spuścizna może mieć zupełnie inny wymiar. Gdy jego dziadek zmarł, nastoletni wówczas wnuk zdawał się jedynym spadkobiercą – i jednocześnie dłużnikiem. Taka właśnie sprawa (zresztą już nie pierwsza tego typu) rozegrała się w polskim sądzie i de facto zmusiła Rzecznika Praw Obywatelskich do interwencji. W komunikacie RPO czytamy: "Jako dziecko odziedziczył dług dziadka - po latach sąd nakazał mu spłatę. Zasadna skarga nadzwyczajna RPO". Poniżej szczegóły tego interesującego przypadku.

Fiskus wszczyna coraz mniej kontroli podatkowych. Mimo to zyskuje na skuteczności [DANE MF]
29 sie 2025

W pierwszej połowie 2025 roku liczba wszczętych kontroli podatkowych spadła o ponad 16% w porównaniu z analogicznym okresem ub.r. Spośród tego typu działań, zakończonych od stycznia do czerwca tego roku, w przeszło 99% stwierdzono nieprawidłowości. Ostatnio uszczuplenia wyniosły prawie 769 mln zł, a wpłaty pokontrolne – niespełna 208 mln zł. Część ekspertów przekonuje, że dla organów podatkowych wygodniejsze są czynności sprawdzające. Nie brakuje też opinii, że po stronie podatników zmniejsza się zjawisko nieprawidłowości.

Jawność transakcji kryptowalutowych. Jakie dane trafią do fiskusa? Czy mniejsza anonimowość to mniejsza innowacyjność?
29 sie 2025

Świat kryptowalut zawsze balansował pomiędzy wolnością a kontrolą. Dopóki branża nie stała się dochodowa, waluty wirtualne można było uznać za ciekawostkę. To właśnie wtedy jeszcze kilka lat temu były anonimowe. Z jednej strony technologia blockchain została stworzona po to, aby dawać niezależność i przejrzystość bez konieczności angażowania instytucji centralnych. Z drugiej, coraz częściej pojawiają się przepisy, które wymagają raportowania transakcji do organów podatkowych. W Polsce już wiadomo, że kolejne zmiany w tym obszarze są nieuniknione. Warto w tym zakresie odpowiedzieć sobie na kilka pytań. Czy większa jawność oznacza krok naprzód w profesjonalizacji rynku? Czy może jednak ograniczenie anonimowości jest raczej zagrożeniem dla innowacyjności? Dowiedz się więcej na ten temat właśnie w tym artykule.

Rząd informuje Polaków co mają robić, jak wybuchnie wojna – „Poradnik bezpieczeństwa” trafi do każdego domu w Polsce [udostępniamy wersję PDF]. „Ten poradnik ma czynić nas bezpieczniejszymi”
29 sie 2025

W dniu 28 sierpnia 2025 r. na stronie internetowej Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB) został opublikowany „Poradnik bezpieczeństwa” dla wszystkich Polaków, który został opracowany wspólnie przez MON, MSWiA oraz RCB. Ma on pełnić funkcję praktycznego poradnika, umożliwiającego każdemu obywatelowi skuteczne przygotowanie i działania w sytuacjach kryzysowych, takich jak wojna, klęski żywiołowe czy awarie infrastruktury. Już wkrótce, ma on trafić do wszystkich gospodarstw domowych w Polsce.

MOPS: utrata zasiłku przez rentę wdowią [Przykład]
28 sie 2025

W przypadku gdy uzyskanie dochodu z tytułu części emerytury spowoduje przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego i utratę prawa do świadczeń, to w omawianym w artykule przykładzie zasiłki rodzinne z dodatkami nie będą przysługiwać już od 1 września 2025 r. (źródło: MRPiPS).

pokaż więcej
Proszę czekać...