Znaleźli kompromis w sprawie zniesienia zmiany czasu – nie będzie to ani czas letni ani zimowy. Sprawa już w Senacie

• Kiedy następna zmiana czasu (z letniego na zimowy) – w którą październikową noc, przesuniemy wskazówki zegarów o godzinę do tyłu? [czas zimowy 2026]
• W jaki sposób zmiana czasu letniego na zimowy wpływa na nasze zdrowie?
• Czy październikowa zmiana czasu (z letniego na zimowy) w 2026 r. będzie już ostatnią zmianą czasu?
• Do Senatu trafił pomysł wprowadzenia odmiennej metody zmiany czasu, od tej, która obecnie obowiązuje, który – miałby stanowić kompromis pomiędzy czasem letnim a zimowym
• Czy Polska może zatem samodzielnie znieść zmianę czasu, poprzez ustanowienie całorocznego czasu letniego lub zimowego (albo zgodnego z „kompromisową” propozycją zawartą w petycji), niezależnie od obowiązujących w tym zakresie przepisów UE?

Kiedy następna zmiana czasu (z letniego na zimowy) – w którą październikową noc, przesuniemy wskazówki zegarów o godzinę do tyłu? [czas zimowy 2026]

Zmiana czasu z letniego na zimowy w 2026 r., nastąpi w nocy z 24 na 25 października (czyli – z soboty na niedzielę) – o godzinie 3:00, cofniemy zegarki na godz. 2:00, która będzie tzw. godziną początkową czasu środkowoeuropejskiego (i jednocześnie odwołaniem czasu letniego środkowoeuropejskiego). Tego dnia, pośpimy zatem o godzinę dłużej, tym samym jednak – po przestawieniu zegarków, zmrok będzie zapadał wcześniej (skróceniu ulegną popołudnia z naturalnym światłem). Zyskamy natomiast jaśniejsze poranki.

Powyższe, wynika z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 marca 2022 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2022-2026. Dotychczas, dwukrotnie w ciągu roku, czas zmieniali jednak nie tylko Polacy, ale wszystkie państwa członkowskie UE – zgodnie z dyrektywą 2000/84/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 stycznia 2001 r. w sprawie ustaleń dotyczących czasu letniego.

W tym roku, zmiana czasu z letniego na zimowy, przypadnie wcześniej, niż w roku ubiegłym, kiedy zegarki – z godziny 3:00, na 2:00 – cofaliśmy w noc z 25 na 26 października. I wcześniej niż w roku 2024, w którym czas z letniego na zimowy zmienialiśmy w noc z 26 na 27 października oraz w roku 2023 r., w którym zimowa zmiana czasu przypadała na noc z 28 na 29 października.

W jaki sposób zmiana czasu letniego na zimowy wpływa na nasze zdrowie?

Zgodnie z danymi opublikowanymi przez Główny Urząd Miar – każda zmiana czasu (zarówno ta z letniego na zimowy, jak i z zimowego na letni) nie pozostaje bez wpływu na nasze zdrowie. W październiku, kiedy cofamy zegarki o godzinę do tyłu:

• tracimy dłuższe popołudnia z naturalnym światłem, co przekłada się na zmniejszenie aktywności na świeżym powietrzu, która sprzyja zdrowszemu trybowi życia. Może to negatywnie wpływać na samopoczucie – w okresie niedoboru światła słonecznego (jakim jest okres jesienno-zimowy), zwiększa się bowiem ryzyko tzw. fotodepresji;
• zyskujemy natomiast jaśniejsze poranki, co jest pozytywne ponieważ oznacza lepszą widoczność w okresie wzmożonego ruchu (kiedy wiele osób pokonuje drogę do pracy lub szkoły), a co się z tym wiąże – mniejsze ryzyko wypadków i kolizji. Jaśniejszy poranek oznacza również brak konieczności stosowania sztucznego oświetlenia w salach i klasach w godzinach porannych oraz możliwość wykonywania od wczesnych godzin porannych prac (np. w budownictwie), które mogą być realizowane wyłącznie przy naturalnym oświetleniu.

Okres bezpośrednio po zmianie czasu (niezależnie od tego czy jest to zmiana z czasu letniego na zimowy, czy odwrotnie) to również duże utrudnienie dla wielu osób starszych, chorych i niepełnosprawnych, które są przyzwyczajone do regularnego rytmu dnia. Dwukrotna zmiana czasu w ciągu roku, pozostaje także nie bez znaczenia również dla zwierząt domowych i hodowlanych, które są poddawane rutynowym czynnościom dobowym (m.in. w zakresie karmienia, wyprowadzania na spacer czy udoju w przypadku krów). Konieczność przesunięcia rytmu dnia o 1 godz., może wywołać u zwierząt stres.

Czy październikowa zmiana czasu (z letniego na zimowy) w 2026 r. będzie już ostatnią zmianą czasu?

Od kilku lat – zarówno w Polsce, jak i w całej Unii Europejskiej – trwają ożywione dyskusje na temat ewentualnej likwidacji dwukrotnej zmiany czasu w ciągu roku. Jednolity dla wszystkich państw członkowskich UE obowiązek zmiany czasu z zimowego na letni w ostatnią niedzielę marca – wynika z dyrektywy 2000/84/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 stycznia 2001 r. w sprawie ustaleń dotyczących czasu letniego. W 2018 r. – Komisja Europejska, na wniosek Parlamentu Europejskiego, podjęła działania w kierunku rewizji ustaleń dotyczących stosowania w państwach członkowskich UE czasu letniego i związanych z tym zmian czasu. W ramach przeprowadzonych wówczas konsultacji publicznych wśród (aż) 4,6 mln obywateli UE – 76% respondentów wskazała na negatywne doświadczenia związane ze zmianą czasu, a 84% ankietowanych opowiedziało się za rezygnacją ze zmian czasu. W wyniku powyższego – we wrześniu 2018 r. – został przygotowany przez KE projekt dyrektywy, zakładającej rezygnację ze zmian czasu i uchylenie dyrektywy 2000/84/WE – tj. dyrektywy COM/2018/639 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zniesienia sezonowych zmian czasu uchylenia dyrektywy 2000/84/WE. Zgodnie z art. 1 ww. projektu – każde państwo członkowskie miałoby mieć możliwość podjęcia decyzji co do tego na przyjęcie którego czasu (tj. letniego czy zimowego), na stałe, się zdecyduje. Te państwa, które zechciałyby pozostać na czasie letnim – nie miałyby już dokonywać zmiany czasu na zimowy w październiku 2019 r. Te, które zdecydowałyby się na czas zimowy – takiej, ostatniej zmiany, mogłyby jednak jeszcze (w październiku 2019 r.) dokonać. Po pierwszym czytaniu ww. projektu – rok, w którym miałoby nastąpić zniesienie zmian czasu – przesunięto z 2019 r., na rok 2021.¹ Do dnia dzisiejszego – nie zostało jednak wypracowane przez państwa członkowskie UE jednoznaczne stanowisko co do ewentualnej rezygnacji ze zmian czasu. Aby je ustalić – ww. projekt dyrektywy w sprawie zniesienia sezonowych zmian czasu, musiałby znaleźć poparcie wśród kwalifikowanej większość państw członkowskich. Kwalifikowana większość, potrzebna jest także do poparcia ostatecznego tekstu dyrektywy, wynegocjowanego z Parlamentem Europejskim. Parlament Europejski przyjął stanowisko w sprawie projektu w marcu 2019 r., głosując za zniesieniem czasu letniego w 2021 r. Zanim akt o zakończeniu sezonowych zmian czasu zostałby jednak ostatecznie uchwalony – musiałby się w tej kwestii uprzednio porozumieć Rada UE i Parlament Europejski. W związku z powyższym – w październiku 2021 r. – Komisja Europejska wydała komunikat w sprawie zmian czasu w latach 2022–2026, zgodnie z którym – wszystkie państwa członkowskie EU miały przygotować przepisy prawne, na podstawie których, będą kontynuowane dotychczasowe ustalenia ze zmianami czasu. Oznacza to, że co najmniej do końca 2026 r. – zmiany czasu z zimowego na letni i z letniego na zimowy – nadal będą się odbywać.

Głosy na temat rezygnacji ze zmian czasu – pojawiały się również, na przestrzeni ostatnich lat, wśród polskich polityków. W październiku 2024 r. – ówczesny wiceminister klimatu i środowiska Miłosz Motyka – w programie „Fakt Live” stwierdził, że – zmiana czasu powinna zostać zlikwidowana, ponieważ jest nieefektywna – nie wpływa dobrze ani na naszą kondycję, ani na gospodarkę. „Po najbliższej zmianie czasu przyjdzie jeszcze jedna, na czas letni [red. tj. najbliższa zmiana, która zostanie dokonana w nocy z 29 na 30 marca 2025 r.]. I chcemy, by to ten czas był właściwy. Więc mamy nomen omen trochę czasu na dyskusję” – zadeklarował wówczas.² Dzisiaj już wiemy, że powyższego planu nie udało się zrealizować.

Głos w sprawie zniesienia zmiany czasu, w październiku 2024 r. – zabrała również wiceprzewodnicząca Parlamentu Europejskiego i była premier Ewa Kopacz, która potwierdziła, że w PE trwają prace nad likwidacją zmiany czasu, z propozycją której wyszli Polacy (choć nie są to jeszcze żadne oficjalne prace legislacyjne, których podjęcie wymaga szerokiego konsensusu również na Radzie Europy). W 2024 r., ówczesny minister rozwoju i technologii Krzysztof Paszyk, zadeklarował natomiast, że zamierza wykorzystać polską prezydencję w Radzie UE (która rozpoczęła się 1 stycznia 2025 r. i trwała do 30 czerwca 2025 r.), aby „przerwać tę niemoc, jeśli chodzi o zatrzymanie zmiany czasu w Europie”. Na dzień dzisiejszy wiemy, że pod koniec kwietnia 2025 r. polska prezydencja przeprowadziła w tym przedmiocie robocze konsultacje wśród krajów członkowskich w Radzie UE, a Komisja Europejska miała wykonać nowe badania i przygotować konkretną propozycję zmian legislacyjnych w zakresie zniesienia sezonowych zmian czasu. Tak bowiem, w czerwcu 2025 r., zapowiedział unijny komisarz ds. transportu Apostolos Dzidzikostas:

– „Jestem głęboko przekonany, że nadszedł czas, aby 27 państw członkowskich Unii podjęło decyzję o zaprzestaniu tych zmian czasu dwa razy w roku” – powiedział Dzidzikostas i zadeklarował: „Uzgodniliśmy podczas posiedzenia, że KE przeprowadzi badanie i powróci do Rady z konkretnymi propozycjami opartymi na konkretnych faktach.”³

Jak informuje TVN24⁴ – badania te, na dzień dzisiejszy, nie zostały jednak jeszcze przez Komisję Europejską zakończone, a Cypr, który obecnie sprawuje przewodnictwo w Radzie UE przyznaje, że sprawa „utknęła”. – „Komisja Europejska przygotowuje obecnie analizę dotyczącą od dawna oczekiwanego wniosku legislacyjnego w sprawie sezonowej zmiany czasu. Jeśli analiza ta zostanie udostępniona w trakcie naszej prezydencji, będziemy gotowi ją przedstawić i przeprowadzić wymianę poglądów w ramach odpowiedniej grupy roboczej” – poinformowała rzeczniczka prezydencji. Dodała również, że na tym etapie oczekuje się jednak, iż analiza KE będzie gotowa najwcześniej pod koniec prezydencji Cypru, która potrwa do 30 czerwca 2026 r. – „Na razie czekamy zatem na wyniki prac Komisji” – przyznała rzeczniczka.

Jeżeli ostatecznie ziszczą się wspomniane powyżej zapowiedzi (polskich, jak i europejskich polityków) – niewykluczone, że w końcu doczekamy się zniesienia praktyki zmiany czasu. Istnieje przy tym szansa, że najbliższa zmiana czasu, której dokonamy w noc z 24 na 25 października br., może być tą ostatnią. Wspomniany powyżej komunikat KE (wydany w październiku 2021 r.) na temat kontynuacji zmian czasu, obejmuje bowiem okres do roku 2026.

Do Senatu trafił pomysł wprowadzenia odmiennej metody zmiany czasu, od tej, która obecnie obowiązuje, który – miałby stanowić kompromis pomiędzy czasem letnim a zimowym

W dniu 27 marca 2026 r. Fundacja „Można Lepiej” wniosła do Senatu petycję (nr P11-56/26), w której przedstawiła pomysł na „kompromis pomiędzy czasem letnim a zimowym”. Jak bowiem uzasadnia – 80% Polaków i 84% Europejczyków (czyli znaczna większość) popiera zakończenie sezonowej zmiany czasu, ale – „sprawa utknęła w martwym punkcie, bo nie ma porozumienia jak ustawić zegarki na stałe”. W związku z powyższym – petytorzy proponują zatem, żeby zwolennicy pozostania przy czasie letnim „spotkali się w połowie drogi” ze zwolennikami wprowadzenia na stałe czasu zimowego. „Wystarczy ustawić zegarki na zawsze odejmując pół godziny od czasu letniego. Wtedy zmiana nie będzie zbytnio odczuwalna niezależnie od pory roku, a wschody i zachody słońca pozostaną bliskie porom, do których ludzie sią przyzwyczajeni. W efekcie różnica byłaby mało zauważalna niezależnie od pory roku, co sprawia, że rozwiązanie jest mało kłopotliwe.” Jednocześnie, Fundacja zwraca uwagę, że – przyjmując tą koncepcję, być może problematyczna mogłaby być zmiana czasu przy przekraczaniu granicy, jeżeli sąsiednie państwa zdecydują się na inny sposób określenia ostatecznego, niepodlegającego dalszym zmianom czasu. Już dziś jednak, w niektórych krajach graniczących z Polską, zegarki wskazują godzinę do przodu, co dotyczy np. Ukrainy i Litwy. W ocenie autorów petycji – przedłożoną propozycję warto rozważyć, „ze względu na korzyści wynikające z zakończenia sezonowej zmiany czasu.” Tym bardziej, że – „w niektórych państwach na świecie takie strefy półgodzinne już funkcjonują.”

W dniu 15 kwietnia 2026 r. ww. petycja została skierowana do rozpatrzenia przez senacką Komisję Petycji. Na dzień dzisiejszy nie został jeszcze wyznaczony termin posiedzenia, podczas którego zostanie ona poddana pod obrady senatorów, będących członkami ww. Komisji.

Czy Polska może zatem samodzielnie znieść zmianę czasu, poprzez ustanowienie całorocznego czasu letniego lub zimowego (albo zgodnego z „kompromisową” propozycją zawartą w petycji), niezależnie od obowiązujących w tym zakresie przepisów UE?

Na to pytanie, w kontekście ewentualnego zniesienia sezonowych zmian czasu zdecydowanie należy sobie odpowiedzieć. Polska – jako kraj członkowski UE – nie może jednostronnie odstąpić od stosowania dyrektywy 2000/84/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 stycznia 2001 r. w sprawie ustaleń dotyczących czasu letniego, z której wynikają dwukrotne, w ciągu roku, zmiany czasu (dokonywane w ostatnią niedzielę marca oraz ostatnią niedzielę października) i zobowiązanie wszystkich państw członkowskich UE do wykonywania postanowień ww. aktu prawnego, poprzez wdrożenie do ustawodawstwa krajowego przepisów odpowiadających jego postanowieniom.

Gdyby Polska zdecydowała się na samodzielne zniesienie zmian czasu – stanowiłoby to naruszenie prawa unijnego i wiązało się dla naszego kraju z:

• ryzykiem kar finansowych nałożonych przez UE oraz
• problemami z synchronizacją transportu i komunikacji międzynarodowej (np. rozkłady lotów, kolei czy systemów informatycznych).

Zgodnie z art. 4 ww. dyrektywy – Komisja Europejska, co pięć lat, publikuje komunikat w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, zawierający harmonogram przedstawiający daty rozpoczęcia i końca okresu czasu letniego dla kolejnych pięciu lat. Obowiązujący harmonogram wydany w tym zakresie przez KE – obejmuje lata 2022–2026. Aktualne pozostaje więc nadal pytanie – co ostatecznie, w kwestii dalszych zmian czasu postanowi Unia i czy istnieje szansa, że „kompromis” zaproponowany w petycji przez Fundację „Można Lepiej”, polegający na przestawieniu zegarów na stałe o pół godziny (a nie o godzinę) wcześniej od czasu letniego, znajdzie odzwierciedlenie w przepisach unijnych.

¹ https://eur-lex.europa.eu/procedure/EN/2018_332

² Jan Kwietniewski, Justyna Więcej (w: Fakt), Po raz ostatni zmieniamy czas na zimowy? Wiceminister zabrał głos. Podaje konkretną datę, 8.10.2024 r.

³ PAP, Komisja Europejska podejmie kolejną próbę zniesienia zmiany czasu, 5.06.2025 r.

⁴ Alicja Skiba (w:) tvn24.pl, Koniec ze zmianą czasu? Nowe informacje z Brukseli, 25.03.2026 r.

Podstawa prawna:

• Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 4.03.2022 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2022-2026 (Dz.U. z 2022 r., poz. 539)
• Dyrektywa 2000/84/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19.01.2001 r. w sprawie ustaleń dotyczących czasu letniego (Dz.U. L 31 z 2.2.2001 r.)